อาการทางกายจากความเครียด: เมื่อใจล้าจนร่างกายส่งเสียงร้องเตือน

หลายคนมักคิดว่าความเครียดเป็นเรื่องของอารมณ์และความรู้สึก คิดว่าเดี๋ยวพอนอนหลับตื่นขึ้นมาหรือได้พักผ่อน เดี๋ยวก็คงหายไปเอง แต่ในความเป็นจริงแล้ว เวลาที่เราแบกรับความกดดันสะสมติดต่อกันนานเกินไป ร่างกายไม่ได้แค่รับรู้เฉยๆ แต่มันกำลังแสดงอาการประท้วงออกมาเป็นความเจ็บปวดทางร่างกายจริงๆ แบบที่เราคาดไม่ถึง

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน หลายครั้งที่พบคนไข้เดินเข้ามาด้วยอาการใจสั่น แน่นหน้าอก ปวดท้องเรื้อรัง หรือปวดหัวไมเกรน ตระเวนตรวจร่างกายมาแทบทุกระบบ ผลเลือดปกติ เอ็กซ์เรย์ไม่พบความผิดปกติ จนกระทั่งมาคุยกันลึกๆ ถึงรู้ว่าต้นเหตุจริงๆ มาจากความเครียดเรื่องงานหรือเรื่องส่วนตัวที่สะสมมานานจนร่างกายรับไม่ไหว

สัญญาณเตือนจากร่างกาย เมื่อความเครียดเริ่มกัดกินคุณ

เวลาที่เราเครียด สมองจะหลั่งฮอร์โมนแห่งความเครียดออกมาอย่างต่อเนื่อง ทำให้ร่างกายอยู่ในโหมดเตรียมสู้หรือหนีตลอดเวลา กล้ามเนื้อเกร็งตัวโดยไม่รู้ตัว ระบบย่อยอาหารทำงานรวน และภูมิคุ้มกันเริ่มอ่อนแอลง นี่คืออาการทางกายจากความเครียดที่พบบ่อยและมักทำให้คนไข้เข้าใจผิดคิดว่าเป็นโรคอื่น

ปวดหัวไมเกรนและอาการกล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ ตึงแข็ง

อาการยอดฮิตอันดับต้นๆ คืออาการปวดหัวตึงๆ เหมือนมีอะไรมารัดรอบหัว หรืออาการปวดคอ บ่า ไหล่เรื้อรัง นวดเท่าไหร่ก็ไม่หาย เพราะเวลากลุ่มคนไข้เครียด กล้ามเนื้อบริเวณนี้จะเกร็งค้างไว้โดยไม่รู้ตัวนานหลายชั่วโมง

ใจสั่น แน่นหน้าอก หายใจไม่ค่อยอิ่ม

อาการนี้มักทำให้คนไข้ตกใจกลัวจนคิดว่าตัวเองกำลังเป็นโรคหัวใจ เพราะอยู่ดีๆ หัวใจก็เต้นเร็วขึ้นมาเอง หายใจลำบาก รู้สึกอึดอัดในอก ซึ่งจริงๆ แล้วเกิดจากระบบประสาทอัตโนมัติถูกกระตุ้นจากความเครียดและความวิตกกังวล

ปวดท้อง ท้องอืด กรดไหลย้อน กำเริบไม่หยุด

ลำไส้ของเราถูกเรียกว่าสมองส่วนที่สอง เวลาเครียด เลือดจะถูกดึงออกจากระบบทางเดินอาหาร ทำให้กระเพาะอาหารหลั่งกรดออกมามาก เกิดอาการจุกเสียด แน่นท้อง อาหารไม่ย่อย หรือบางคนมีอาการลำไส้แปรปรวน ท้องเสียสลับท้องผูกเวลาเจอเรื่องเครียด

ทำไมความเครียดถึงแสดงออกเป็นความเจ็บป่วยทางกาย

กลไกธรรมชาติของมนุษย์ออกแบบมาให้ตอบสนองต่อความเครียดระยะสั้น แต่ในยุคปัจจุบันที่เราต้องเผชิญกับความเครียดเรื้อรัง ร่างกายจึงเหมือนเครื่องยนต์ที่เร่งเครื่องค้างไว้ตลอดเวลา ส่งผลให้เซลล์และอวัยวะต่างๆ เกิดการอักเสบ ปลายประสาทไวต่อความเจ็บปวดมากขึ้น และเกิดความผิดปกติทางกายขึ้นมาจริงๆ ไม่ได้คิดไปเอง

วิธีปรับสมดุลและดูแลตัวเอง เมื่อร่างกายเริ่มประท้วงจากความเครียด

การจะรักษาอาการทางกายเหล่านี้ให้หายขาด ไม่ใช่แค่การกินยาแก้ปวดหรือยาลดกรดไปตามอาการ แต่ต้องแก้ที่ต้นเหตุคือการจัดการกับความเครียดและการพักผ่อนของร่างกาย

• ฝึกกำหนดลมหายใจเข้าออกลึกๆ: เมื่อรู้สึกใจสั่นหรือแน่นหน้าอก ให้ลองหายใจเข้าช้าๆ นับ 1-4 กลั้นไว้แป๊บหนึ่ง แล้วหายใจออกยาวๆ นับ 1-4 จะช่วยตัดวงจรการตื่น
• ขยับร่างกายคลายกล้ามเนื้อ: ลุกขึ้นยืดเหยียดระหว่างวันทุกๆ 1 ชั่วโมง เพื่อคลายกล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ ที่เกร็งตัวสะสม
• กำหนดเวลาตัดขาดจากหน้าจอ: ลดการเสพข่าวสารหรือเรื่องชวนปวดหัวในช่วงก่อนนอน เพื่อให้สมองได้พักผ่อนอย่างแท้จริง
• ปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ: หากลองปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรือรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน การมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสสาเหตุที่แน่ชัดและรับการรักษาที่ถูกต้องเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด

จำไว้ว่าร่างกายและจิตใจเป็นเรื่องเดียวกัน เมื่อไหร่ที่ใจเหนื่อยล้า อย่าลืมหันมาฟังเสียงของร่างกายและให้เวลาตัวเองได้พักผ่อนบ้างนะครับ