รู้จักเชื้อไวรัสซิทามิกาโลไวรัสในทารกแรกเกิด: สิ่งที่พ่อแม่ควรรู้

การติดเชื้อไวรัสซิทามิกาโลไวรัส คืออะไร ทำไมต้องกังวล

เวลาได้ยินชื่อเชื้อไวรัสแปลกๆ อย่าง ซิทามิกาโลไวรัส (Cytomegalovirus หรือ CMV) คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจจะรู้สึกตื่นตระหนก จริงๆ แล้วเชื้อนี้เป็นไวรัสในกลุ่มเดียวกับไวรัสเริมที่พบได้ทั่วไปมากในผู้ใหญ่ครับ โดยปกติถ้าคนที่มีร่างกายแข็งแรงได้รับเชื้อนี้เข้าไป ก็มักจะไม่แสดงอาการอะไรหรืออาจจะแค่เหมือนเป็นไข้หวัดธรรมดา แต่ประเด็นสำคัญจะอยู่ที่เมื่อคุณแม่ได้รับเชื้อนี้ในระหว่างตั้งครรภ์ เพราะไวรัสสามารถส่งผ่านจากรกไปสู่ลูกน้อยในครรภ์ได้ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของทารกได้มากกว่าที่คิด

ลูกรับเชื้อมาตอนไหน ตั้งแต่ในท้องหรือตอนคลอด

การติดเชื้อนี้แบ่งได้เป็นสองกรณีหลักๆ คือ

• การติดเชื้อตั้งแต่ในครรภ์ (Congenital CMV): เป็นกรณีที่คุณแม่ได้รับเชื้อขณะตั้งครรภ์แล้วส่งต่อผ่านรกไปให้ลูก วิธีนี้เป็นรูปแบบที่น่ากังวลที่สุดเพราะอาจทำให้ทารกมีปัญหาด้านพัฒนาการ อวัยวะบางส่วนเจริญเติบโตไม่เต็มที่ หรือมีปัญหาเรื่องการได้ยินและสายตา
• การติดเชื้อหลังคลอด: เด็กอาจได้รับเชื้อจากน้ำนมแม่ หรือจากสารคัดหลั่งระหว่างการคลอด ซึ่งโดยส่วนใหญ่ทารกที่คลอดครบกำหนดและสุขภาพดีมักจะไม่มีอาการรุนแรงเท่ากับกลุ่มแรก

อาการแบบไหนที่เตือนว่าลูกอาจติดเชื้อไวรัสซิทามิกาโลไวรัส

ทารกที่ได้รับเชื้อตั้งแต่ในครรภ์ส่วนใหญ่ตอนแรกเกิดอาจจะดูปกติ แต่บางคนอาจมีอาการบ่งชี้ที่ทีมแพทย์สังเกตเห็นได้ทันที เช่น

• ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือมีจุดจ้ำเลือดตามร่างกาย
• ขนาดศีรษะเล็กกว่าปกติ
• ตับหรือม้ามโต
• มีปัญหาเรื่องการได้ยิน หรือมีพัฒนาการล่าช้าหลังจากโตขึ้นไปอีกระยะ

ถ้าตรวจพบเชื้อแล้วต้องรักษาอย่างไร

เมื่อคุณหมอสงสัยว่าทารกมีการติดเชื้อ CMV จะต้องมีการตรวจยืนยันด้วยการเพาะเชื้อจากปัสสาวะ หรือตรวจเลือด หากพบว่ามีการติดเชื้อจริงและมีอาการแสดงชัดเจน หมอจะพิจารณาการใช้ยาต้านไวรัสเป็นหลักครับ โดยเป้าหมายของการรักษาคือการควบคุมปริมาณไวรัสไม่ให้เข้าไปทำลายอวัยวะสำคัญ โดยเฉพาะดวงตา หู และระบบประสาทส่วนกลาง แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือการติดตามอาการและประเมินพัฒนาการอย่างใกล้ชิดร่วมกับกุมารแพทย์เฉพาะทางโรคติดเชื้อ

วิธีป้องกันตัวเองสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์

แม้ว่าปัจจุบันจะยังไม่มีวัคซีนป้องกันเชื้อ CMV แต่เราสามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยสุขอนามัยง่ายๆ ดังนี้ครับ

• ล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะหลังจากเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือเช็ดน้ำมูกให้เด็กเล็ก เนื่องจากเชื้อนี้มักแฝงตัวอยู่ในน้ำลายหรือปัสสาวะของเด็กเล็ก
• หลีกเลี่ยงการใช้ช้อน จาน หรือแก้วน้ำร่วมกับผู้อื่น รวมถึงหลีกเลี่ยงการหอมแก้มหรือสัมผัสสารคัดหลั่งของเด็กเล็กโดยไม่จำเป็นในช่วงที่ตั้งครรภ์
• ดูแลสุขภาพตัวเองให้แข็งแรงอยู่เสมอ เพื่อให้ระบบภูมิคุ้มกันทำงานได้อย่างเต็มที่

สุดท้ายนี้ หากคุณแม่กังวลใจเรื่องการติดเชื้อ หรือมีประวัติความเสี่ยงระหว่างตั้งครรภ์ การปรึกษาสูตินรีแพทย์ตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราวางแผนการดูแลลูกน้อยได้อย่างเหมาะสมและปลอดภัยที่สุดครับ