รู้จัก ไซโตเมกะโลไวรัส ในทารกแรกเกิด เรื่องที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้

ทำความเข้าใจ ไซโตเมกะโลไวรัส คือตัวอะไรกันแน่

เวลาคุณแม่ตั้งครรภ์แล้วไปตรวจสุขภาพ คุณหมออาจเคยพูดถึงชื่อ ไซโตเมกะโลไวรัส หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า CMV ไวรัสตัวนี้เป็นเชื้อที่พบได้ทั่วไปในชีวิตประจำวันเหมือนเชื้อไข้หวัดเลยครับ คนส่วนใหญ่ที่เป็นผู้ใหญ่มักจะมีภูมิคุ้มกันแล้วและไม่แสดงอาการอะไร แต่ถ้าเชื้อนี้เกิดไปติดต่อสู่ทารกขณะอยู่ในครรภ์ หรือติดหลังจากคลอดได้ไม่นาน ก็อาจส่งผลกระทบต่อพัฒนาการของลูกน้อยได้มากกว่าปกติ

ลูกติดเชื้อได้อย่างไรตั้งแต่อยู่ในท้อง

การติดเชื้อไวรัสซิทามิกาโลไวรัสในทารกแรกเกิด มักเกิดจากการที่คุณแม่ได้รับเชื้อเป็นครั้งแรกในช่วงที่กำลังตั้งครรภ์ หรือเป็นเชื้อที่แฝงอยู่ในร่างกายแล้วกลับมาทำงานอีกครั้ง ไวรัสสามารถเดินทางผ่านรกไปหาลูกได้โดยตรง ทำให้ทารกได้รับเชื้อมาตั้งแต่ก่อนคลอด นอกจากนี้ยังมีการติดเชื้อระหว่างคลอดผ่านทางเลือดหรือสารคัดหลั่งในช่องคลอด หรือแม้แต่การได้รับเชื้อจากน้ำนมแม่หลังคลอด แต่โดยส่วนใหญ่ทารกที่ติดเชื้อส่วนมากมักไม่มีอาการรุนแรงครับ

สังเกตอาการผิดปกติที่ต้องเฝ้าระวัง

ทารกที่ติดเชื้อส่วนใหญ่ดูเหมือนเด็กปกติทั่วไป แต่มีประมาณหนึ่งในสิบเท่านั้นที่จะแสดงอาการชัดเจนในช่วงแรกเกิด หากคุณสังเกตเห็นอาการเหล่านี้ ควรปรึกษากุมารแพทย์ทันที:

• ตัวเหลือง ตาเหลืองผิดปกติ
• มีจุดจ้ำเลือดเล็กๆ ตามตัว หรือผิวหนังดูซีดกว่าเด็กทั่วไป
• หัวเล็กผิดปกติ หรือมีพัฒนาการล่าช้า
• ตับหรือม้ามโต ซึ่งคุณหมอจะตรวจพบได้จากการคลำหน้าท้อง
• มีปัญหาเรื่องการได้ยิน หรือการมองเห็นไม่ตอบสนองตามวัย

การวินิจฉัยและตรวจหาเชื้อ

หากคุณหมอสงสัยว่าทารกอาจได้รับเชื้อ จะมีการตรวจคัดกรองที่แม่นยำที่สุดคือการตรวจปัสสาวะหรือน้ำลายของทารกเพื่อหาเชื้อไวรัสโดยตรง โดยควรทำภายใน 2-3 สัปดาห์แรกหลังคลอด นอกจากนี้อาจมีการเจาะเลือดดูค่าตับ หรือตรวจอัลตราซาวด์สมองเพื่อดูว่าไวรัสส่งผลกระทบต่ออวัยวะภายในหรือไม่

วิธีดูแลและรักษาหากลูกติดเชื้อ

ถ้าผลตรวจยืนยันว่าลูกได้รับเชื้อ การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการครับ สำหรับเด็กที่มีอาการรุนแรง คุณหมอจะพิจารณาให้ยาต้านไวรัสเพื่อลดโอกาสการสูญเสียการได้ยินหรือภาวะแทรกซ้อนในอนาคต แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการติดตามพัฒนาการอย่างใกล้ชิด ทั้งเรื่องการได้ยินและการมองเห็น รวมถึงการทำกายภาพบำบัดหากพบว่ามีกล้ามเนื้อตึงตัวผิดปกติ

ป้องกันอย่างไรให้ปลอดภัยที่สุด

คุณแม่ตั้งครรภ์สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ด้วยการดูแลสุขอนามัยพื้นฐานอย่างเคร่งครัด เนื่องจากเชื้อนี้แพร่ผ่านสารคัดหลั่ง เช่น น้ำลาย ปัสสาวะ หรือน้ำมูก:

• หมั่นล้างมือให้สะอาด โดยเฉพาะหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือเช็ดน้ำมูกให้เด็กเล็ก
• ไม่ใช้ช้อน ส้อม หรือแก้วน้ำร่วมกับผู้อื่น
• หลีกเลี่ยงการหอมแก้มหรือสัมผัสสารคัดหลั่งจากเด็กเล็กที่อาจมีเชื้อแฝงอยู่

แม้ชื่อของไวรัสจะฟังดูน่ากลัว แต่การฝากครรภ์อย่างสม่ำเสมอและการปรึกษาแพทย์หากมีความกังวล จะช่วยให้เราวางแผนการดูแลลูกน้อยได้อย่างถูกต้องและทันท่วงทีครับ