ผื่นผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ในทารก: มือปราบผิวแดงคันฉบับคุณหมอเข้าใจหัวอกพ่อแม่

ลูกน้อยผิวแดง เป็นผื่นคันยุบยิบ สงสัยใช่โรคผื่นผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ในทารกหรือเปล่า?

เวลาอุ้มลูกน้อยแล้วเจอผิวแห้งๆ สากๆ แถมมีผื่นแดงขึ้นตามแก้ม ข้อพับ หรือตามตัว ลูกก็งอแงนอนไม่หลับเพราะคัน พ่อแม่อย่างเราคงใจหายและเครียดไม่น้อย หลายคนพามาหาหมอที่คลินิกแล้วถามคำถามเดิมๆ ว่า ลูกเป็นอะไร ทำไมรักษาแล้วไม่หายขาดสักที วันนี้หมอจะมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่ายๆ ถึงเรื่อง ผื่นผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ในทารก หรือที่หมอเรียกกันว่าโรคอีซีมา เพื่อให้พ่อแม่เข้าใจธรรมชาติของโรคและรู้วิธีดูแลผิวลูกให้กลับมานุ่มนิ่มเหมือนเดิม

เจ้าผื่นตัวนี้หน้าตาเป็นอย่างไร และชอบไปโผล่ตรงไหนของลูกบ้าง?

โรคนี้ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด แต่มันชอบสร้างความกวนใจให้เด็กๆ ลักษณะของผื่นจะเปลี่ยนไปตามช่วงอายุของลูกน้อย:

• วัยทารกแรกเกิดถึง 2 ขวบ: มักจะเริ่มที่บริเวณแก้ม หน้าผาก หรือรอบปาก ผื่นจะมีความแดง แฉะ มีน้ำเหลืองเยิ้มได้ง่าย และเวลาลูกดิ้นไปดิ้นมาถูไถกับที่นอน ผื่นก็มักจะลามไปที่ลำตัว แขน หรือขาด้านนอก
• วัยเด็กโตขึ้นมาหน่อย: ผื่นจะเริ่มเปลี่ยนตำแหน่ง ย้ายไปอยู่ตามข้อพับแขน ข้อพับขา ซอกคอ และข้อมือ ผิวบริเวณนั้นจะหนาขึ้นและแห้งกร้านจากการเกา

ทำไมลูกน้อยถึงเป็นโรคนี้? ไขปมสาเหตุที่แท้จริง

หมออยากให้พ่อแม่สบายใจก่อนว่า โรคนี้ไม่ได้เกิดจากความสกปรก แต่มันมาจากสองปัจจัยหลักๆ คือ พันธุกรรมที่ทำให้ผิวของเด็กกลุ่มนี้อ่อนแอกว่าปกติ เกราะป้องกันผิวหนัง (Skin Barrier) ทำงานได้ไม่ดี ความชุ่มชื้นในผิวระเหยออกง่าย ทำให้สารระคายเคือง เชื้อโรค หรือสารก่อภูมิแพ้เข้าสู่ผิวได้ง่าย และปัจจัยกระตุ้นรอบตัว เช่น อากาศที่แห้งและเย็น ฝุ่นละออง ไรฝุ่น สบู่หรือผลิตภัณฑ์อาบน้ำที่มีน้ำหอมแรงๆ หรือแม้กระทั่งความร้อนและเหงื่อของตัวเด็กเอง

วิธีดูแลผิวลูกน้อยให้หายคันและห่างไกลผื่นกำเริบ

การดูแลผิวให้ถูกวิธีคือหัวใจสำคัญที่สุดในการรักษาโรค ผื่นผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ในทารก หมอมีแนวทางปฏิบัติที่พ่อแม่สามารถทำได้ทุกวันดังนี้:

• อาบน้ำให้อุ่นพอดี ไม่ร้อนจัด: การใช้น้ำร้อนจะชะล้างไขมันตามธรรมชาติออกไปอีก ทำให้ผิวแห้งหนักขึ้น ควรใช้น้ำอุณหภูมิห้องหรืออุ่นเล็กน้อย ใช้สบู่สูตรอ่อนโยนหรือออยล์อาบน้ำที่ไม่มีน้ำหอม
• กฎทองสามนาทีหลังอาบน้ำ: ทามอยส์เจอร์ไรเซอร์หรือครีมบำรุงผิวทันทีภายในสามนาทีหลังจากซับตัวหมาดๆ เพื่อกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ในผิว เลือกชนิดที่เป็นครีมเข้มข้นหรือขี้ผึ้งหลอดหนาๆ หลีกเลี่ยงโลชั่นเหลวๆ เพราะให้ความชุ่มชื้นไม่พอ
• ตัดเล็บให้สั้นอยู่เสมอ: เด็กคันเขาจะห้ามใจไม่ให้เกาไม่ได้ เราต้องช่วยตัดเล็บให้สั้นและอาจใส่ถุงมือผ้าให้เด็กเวลานอน เพื่อป้องกันไม่ให้ผิวเป็นแผลอักเสบติดเชื้อซ้ำซ้อน

ทายาอย่างไรให้ปลอดภัย และตอนไหนที่ต้องมาหาหมอ?

เวลาผื่นกำเริบแดงมากๆ การใช้ยาทากลุ่มสเตียรอยด์อ่อนๆ ตามที่แพทย์สั่งเพื่อลดการอักเสบระยะสั้นเป็นสิ่งที่จำเป็นและปลอดภัย หากใช้ภายใต้คำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรไปซื้อยาทั่วไปตามร้านขายยามาทาเองเพราะอาจผสมสารอันตรายได้ แต่ถ้าสังเกตเห็นว่าผื่นมีน้ำเหลืองเยิ้มมาก ลูกมีไข้ ซึม หรือผื่นลามกระจายทั่วตัวอย่างรวดเร็ว นั่นคือสัญญาณเตือนว่าอาจมีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อรับยาปฏิชีวนะเสริมทันทีครับ