ลูกถ่ายมีมูกเลือด ผื่นขึ้นเต็มตัว: เช็กให้ชัวร์ว่านี่คืออาการแพ้อาหารผ่านทางน้ำนมแม่หรือเปล่า

ลูกกินนมแม่อยู่นะ ทำไมถึงแพ้อาหารได้?

เวลาที่คุณแม่พาลูกน้อยมาปรึกษาที่คลินิกด้วยอาการเรื้อรัง เช่น มีผื่นแดงขึ้นตามตัว ผิวแห้งกร้าน งอแงนอนไม่หลับ หรือที่น่าตกใจที่สุดคือการอึมีมูกเลือดปน คำถามแรกที่มักจะได้ยินเสมอกับความสงสัยว่า น้องกินแต่น้ำนมแม่อย่างเดียว ทำไมถึงมีอาการแพ้รุนแรงขนาดนี้ได้

ในฐานะหมอเด็กและคนเป็นหมอที่ดูแลครอบครัว อยากอธิบายให้เข้าใจง่ายๆ แบบนี้ครับว่า อาหารทุกอย่างที่คุณแม่กินเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นนมวัว ไข่ แป้งสาลี หรืออาหารทะเล โปรตีนโมเลกุลเหล่านี้จะถูกย่อย ดูดซึม และบางส่วนสามารถหลุดลอดผ่านกระบวนการสร้างน้ำนมออกมาทางน้ำนมแม่ได้ เมื่อลูกน้อยที่ระบบลำไส้ยังพัฒนาไม่เต็มที่ได้รับโปรตีนแปลกปลอมเหล่านี้เข้าไป จึงเกิดปฏิกิริยาต่อต้านของภูมิคุ้มกัน กลายเป็นภาวะที่เรียกว่า อาการแพ้อาหารผ่านทางน้ำนมแม่ ที่คุณแม่หลายคนกังวลใจกันอยู่นี่เอง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังแพ้อาหารจากนมแม่?

อาการแพ้ไม่ได้แสดงออกแค่ที่ผิวหนังอย่างที่หลายคนเข้าใจนะครับ แต่สามารถแสดงออกได้หลายระบบในร่างกาย ซึ่งคุณแม่สังเกตได้จากจุดเหล่านี้:

• ทางผิวหนัง: มีผื่นแดงแห้งสากตามแก้ม ข้อพับ ลำตัว หรือเป็นผื่นลมพิษขึ้นๆ หายๆ โดยไม่ทราบสาเหตุ
• ทางระบบทางเดินอาหาร: ลูกแหวะนมบ่อยมาก ร้องกวนโคลิกแบบปลอบไม่ลง ท้องอืดแน่นท้อง หรือที่ต้องระวังที่สุดคืออุจจาระมีมูกปนเลือด ซึ่งเกิดจากการอักเสบของเยื่อบุลำไส้
• ทางระบบทางเดินหายใจ: มีอาการคัดจมูกเรื้อรัง หายใจครืดคราดเหมือนมีเสมหะในคอ ทั้งที่ไม่มีไข้หรืออาการหวัดร่วมด้วย

กลุ่มอาหารตัวการหลักที่มักส่งต่อความแพ้ผ่านน้ำนม

แม้คุณแม่จะตั้งใจกินอาหารที่มีประโยชน์เพื่อให้ลูกได้รับสารอาหารที่ดีที่สุด แต่โปรตีนบางชนิดก็มีความเป็นสารก่อภูมิแพ้สูง ซึ่งร่างกายทารกยังไม่พร้อมจะรับมือ โดยตัวการหลักๆ ที่หมอพบได้บ่อยในคลินิกมีดังนี้:

• โปรตีนนมวัวและผลิตภัณฑ์จากนม: ชีส เนย โยเกิร์ต รวมถึงอาหารที่มีส่วนผสมของนมวัวซ่อนอยู่
• ไข่: ทั้งไข่ขาวและไข่แดง โดยเฉพาะไข่ขาวที่มีโมเลกุลของโปรตีนกระตุ้นภูมิแพ้ได้ง่าย
• แป้งสาลีและกลูเตน: ขนมปัง เบเกอรี่ อาหารที่มีส่วนผสมของแป้งสาลี
• ถั่วเหลืองและอาหารทะเล: ถั่วแระ ถั่วเหลือง น้ำเต้าหู้ รวมถึงกุ้ง ปู หอย ปลาบางชนิด

วิธีดูแลตัวเองของคุณแม่และการปรับอาหารเพื่อลูกน้อย

เมื่อลูกรักมีอาการแพ้ สิ่งสำคัญที่สุดคือคุณแม่ไม่ต้องตกใจจนถึงขั้นเลิกให้นมแม่นะครับ เพราะนมแม่ยังเป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับลูก เพียงแต่เราต้องมาปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินของคุณแม่เพื่อตัดวงจรสารก่อภูมิแพ้

วิธีการคือการทำ Elimination Diet หรือการงดอาหารต้องสงสัยทีละกลุ่ม เช่น งดนมวัวและผลิตภัณฑ์จากนมวัวแบบร้อยเปอร์เซ็นต์เป็นเวลาประมาณ 2 ถึง 4 สัปดาห์ แล้วคอยสังเกตอาการของลูกว่าดีขึ้นไหม ผื่นเริ่มยุบไหม อึยังมีมูกเลือดอยู่หรือเปล่า หากอาการของลูกดีขึ้นชัดเจน แปลว่าเราเจอตัวการแล้วครับ คุณแม่ก็ต้องงดอาหารชนิดนั้นต่อไปในช่วงที่ยังให้นมลูกอยู่ แต่ถ้าอาการไม่ดีขึ้น เราค่อยมาไล่ดูอาหารกลุ่มอื่นต่อภายใต้คำแนะนำของแพทย์

ข้อควรระวังเรื่องสารอาหารเมื่อคุณแม่ต้องงดอาหารหลายชนิด

การที่คุณแม่ต้องงดอาหารหลายอย่างเพื่อลูก อาจทำให้กังวลเรื่องปริมาณสารอาหารและน้ำนมจะหดหาย หมอขอแนะนำให้คุณแม่เน้นกินอาหารกลุ่มอื่นทดแทนให้ครบถ้วน เช่น หากงดนมวัว ก็ต้องเลือกกินอาหารอื่นที่มีแคลเซียมสูง เช่น ผักใบเขียวเข้ม ปลาเล็กปลาน้อย หรือพิจารณากลุ่มวิตามินเสริมตามคำแนะนำของแพทย์ เพื่อให้ร่างกายคุณแม่แข็งแรงและมีน้ำนมที่มีคุณภาพเพียงพอสำหรับลูกน้อยเช่นเดิม