ท่อช่วยหายใจ (Endotracheal tube) คืออะไร ทำไมหมอต้องใส่ให้คนไข้

ท่อช่วยหายใจ Endotracheal tube คืออะไร ทำไมต้องใส่

เวลาเดินเข้าไปในหอผู้ป่วยวิกฤต หรือตอนที่ญาติเข้ารับการผ่าตัดใหญ่ หลายคนอาจเคยเห็นท่อพลาสติกใสๆ ใส่เข้าไปในปากของผู้ป่วย ท่อนี้แหละครับที่ทางการแพทย์เรียกว่า Endotracheal tube หรือท่อช่วยหายใจ หน้าที่หลักของมันไม่ใช่แค่การนำออกซิเจนเข้าสู่ปอด แต่เปรียบเสมือนทางด่วนที่เปิดช่องทางเดินหายใจให้โล่งที่สุด เพื่อให้มั่นใจว่าร่างกายได้รับอากาศอย่างเพียงพอและสม่ำเสมอ ในจังหวะที่ตัวคนไข้เองอาจจะยังหายใจเองไม่ได้เต็มที่ หรืออยู่ในสภาวะที่ไม่สามารถป้องกันทางเดินหายใจของตัวเองได้

ทำไมคุณหมอถึงต้องตัดสินใจใส่ท่อช่วยหายใจ

การตัดสินใจใส่ท่อช่วยหายใจไม่ใช่เรื่องเล่นๆ และหมอจะเลือกใช้วิธีนี้ก็ต่อเมื่อประเมินแล้วว่ามีความจำเป็นจริงๆ เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของคนไข้ โดยมีสาเหตุหลักๆ ดังนี้

• เมื่อคนไข้ได้รับยาสลบสำหรับการผ่าตัด เพราะยาสลบจะทำให้กล้ามเนื้อทุกส่วนคลายตัวรวมถึงกล้ามเนื้อทางเดินหายใจ ทำให้ร่างกายไม่สามารถหายใจเองได้ปกติ
• ภาวะที่ปอดหรือระบบทางเดินหายใจทำงานผิดปกติ เช่น ปอดอักเสบรุนแรง หรือภาวะทางเดินหายใจอุดกั้น
• เมื่อร่างกายต้องการความช่วยเหลือในการกำจัดเสมหะในหลอดลมที่คนไข้ไม่สามารถไอออกมาเองได้
• ในกรณีฉุกเฉินที่คนไข้ไม่รู้สึกตัวหรือมีภาวะสมองบวม จนไม่สามารถควบคุมการหายใจด้วยตนเองได้

ขั้นตอนการใส่ท่อช่วยหายใจเป็นอย่างไร

ก่อนจะเริ่มใส่ท่อ วิสัญญีแพทย์หรือคุณหมอเฉพาะทางจะให้ยาเพื่อให้คนไข้หลับและผ่อนคลายกล้ามเนื้อก่อน จากนั้นจะใช้เครื่องมือที่มีแสงสว่างส่องเข้าไปในช่องปากเพื่อให้เห็นตำแหน่งของสายเสียง เมื่อเห็นชัดเจนแล้ว หมอจะค่อยๆ สอดท่อ Endotracheal tube ผ่านสายเสียงลงไปในหลอดลม โดยจะมีลูกโป่งเล็กๆ ปลายท่อช่วยยึดให้อยู่กับที่และป้องกันไม่ให้สิ่งแปลกปลอมหลุดลงปอด จากนั้นท่อนี้จะถูกต่อเข้ากับเครื่องช่วยหายใจเพื่อทำหน้าที่แทนปอดชั่วคราว

ความรู้สึกหลังได้รับท่อช่วยหายใจและการดูแล

ในระหว่างที่มีท่อช่วยหายใจคาอยู่ในลำคอ คนไข้จะพูดไม่ได้และรู้สึกอึดอัดแน่นอนครับ ซึ่งเป็นเรื่องปกติเพราะร่างกายพยายามต่อต้านสิ่งแปลกปลอม หมอและพยาบาลจะให้ยาที่ช่วยให้คนไข้สงบลงในช่วงที่ใส่ท่อ และมีการดูแลช่องปากเพื่อป้องกันการติดเชื้ออย่างเคร่งครัด สิ่งสำคัญที่สุดคือการจัดท่าทางให้เหมาะสมเพื่อป้องกันไม่ให้ท่อเลื่อนหลุดหรือพับงอ

เมื่อไหร่ถึงจะเอาท่อช่วยหายใจออกได้

เมื่ออาการของคนไข้ดีขึ้น ปอดเริ่มแข็งแรง และสามารถหายใจได้เองอย่างมั่นใจ หมอจะทำการทดสอบโดยค่อยๆ ลดการทำงานของเครื่องช่วยหายใจลง หากค่าออกซิเจนในเลือดคงที่และคนไข้สามารถไอเพื่อขับเสมหะได้เอง นั่นคือสัญญาณที่ดีว่าถึงเวลาที่จะถอดท่อช่วยหายใจออก หลังจากถอดแล้วอาจมีอาการเจ็บคอหรือเสียงแหบได้บ้าง ซึ่งเป็นอาการปกติที่จะค่อยๆ หายไปเองในไม่กี่วัน