รู้จักท่อช่วยหายใจ หรือ Endotracheal tube อุปกรณ์กู้ชีพที่หลายคนยังไม่เข้าใจ

ท่อช่วยหายใจคืออะไรและทำไมคุณหมอต้องใส่

เวลาเราเห็นในละครหรือภาพยนตร์ตอนที่คนไข้วิกฤต แล้วคุณหมอต้องรีบสอดท่อเข้าไปในคอ นั่นคือสิ่งที่เรียกว่า Endotracheal tube หรือท่อช่วยหายใจครับ หลายคนอาจมองว่ามันน่ากลัว แต่ในโลกการรักษา นี่คืออุปกรณ์สำคัญที่สุดอย่างหนึ่งที่ช่วยเปิดทางเดินหายใจให้ผู้ป่วยที่หายใจเองไม่ได้ หรือหายใจไม่เพียงพอ ให้ได้รับออกซิเจนเข้าสู่ปอดอย่างต่อเนื่องเพื่อประคับประคองชีวิต

ความจำเป็นที่ต้องใช้ท่อช่วยหายใจเมื่อไหร่บ้าง

คุณหมอไม่ได้ตัดสินใจใส่ท่อช่วยหายใจกับทุกคน แต่เราจะพิจารณาใช้ในสถานการณ์ที่ผู้ป่วยไม่สามารถจัดการทางเดินหายใจของตัวเองได้ เช่น

• ผู้ป่วยที่ได้รับอุบัติเหตุรุนแรงจนหมดสติและไม่สามารถหายใจเองได้
• ผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการผ่าตัดใหญ่ภายใต้การดมยาสลบ
• ผู้ป่วยที่มีภาวะทางเดินหายใจอุดกั้น หรือมีเสมหะจำนวนมากจนปอดแลกเปลี่ยนก๊าซไม่ได้
• ภาวะวิกฤตที่ร่างกายเหนื่อยล้าจากการหายใจจนเกินกำลัง

ขั้นตอนการสอดท่อช่วยหายใจและการดูแลความปลอดภัย

กระบวนการใส่ Endotracheal tube ต้องทำโดยทีมแพทย์และพยาบาลวิสัญญีหรือผู้เชี่ยวชาญเท่านั้น ก่อนใส่หมอจะมีการให้ยาเพื่อให้คนไข้สงบและไม่เจ็บปวด โดยจะใช้กล้องส่องตรวจทางเดินหายใจเพื่อนำท่อผ่านกล่องเสียงลงไปจนถึงตำแหน่งที่เหมาะสมในหลอดลม จากนั้นจะมีการเป่าลมที่ลูกโป่งปลายท่อเพื่อยึดให้แน่นและป้องกันไม่ให้ลมรั่ว

สิ่งที่ต้องดูแลหลังใส่ท่อช่วยหายใจ

เมื่อใส่ท่อแล้ว งานที่สำคัญที่สุดคือการเฝ้าระวังและการดูแลรักษาความสะอาดเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น

• การทำความสะอาดช่องปากและเปลี่ยนตำแหน่งท่อบ่อยๆ เพื่อป้องกันแผลกดทับ
• การดูดเสมหะอย่างถูกวิธีและปลอดเชื้อ เพื่อให้ทางเดินหายใจโล่งอยู่เสมอ
• การตรวจสอบตำแหน่งของท่ออย่างสม่ำเสมอด้วยการฟังเสียงปอดหรือเครื่องวัดระดับออกซิเจน เพื่อให้แน่ใจว่าท่อยังอยู่ในตำแหน่งที่ถูกต้อง

เมื่อไหร่ถึงจะถอดท่อช่วยหายใจได้

คำถามที่ญาติมักจะถามบ่อยที่สุดคือ เมื่อไหร่จะถอดท่อได้เสียที หมอจะพิจารณาถอดออกก็ต่อเมื่อร่างกายของผู้ป่วยเริ่มฟื้นตัว เช่น สามารถหายใจเองได้ดี ระดับออกซิเจนในเลือดคงที่ และที่สำคัญคือผู้ป่วยเริ่มมีความรู้สึกตัวที่ดีพอจะจัดการกลืนหรือขับเสมหะได้ด้วยตนเอง เมื่อผ่านเกณฑ์การทดสอบเหล่านี้ คุณหมอจะวางแผนเอาท่อออกให้โดยเร็วที่สุด เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อและให้ผู้ป่วยกลับมาใช้ชีวิตปกติได้ไวที่สุด