รู้จัก Endotracheal tube ท่อช่วยหายใจที่หลายคนอาจเคยได้ยินแต่ไม่เข้าใจ

Endotracheal tube คืออะไร ทำไมต้องใส่ท่อช่วยหายใจ

เวลาเราได้ยินเรื่องการผ่าตัดใหญ่หรือการดูแลผู้ป่วยหนัก หลายคนมักจะคุ้นหูกับคำว่า ใส่ท่อช่วยหายใจ หรือที่หมอเรียกกันว่า Endotracheal tube ซึ่งจริงๆ แล้วมันก็คือท่อพลาสติกใสชนิดพิเศษที่มีความยืดหยุ่นและปลอดภัยทางการแพทย์ โดยหมอจะสอดท่อนี้ผ่านทางปากหรือจมูกลงไปจนถึงหลอดลม เพื่อทำหน้าที่เป็นทางผ่านของอากาศโดยตรงเข้าสู่ปอด

ทำไมคุณหมอถึงต้องตัดสินใจใส่ท่อช่วยหายใจให้คนไข้

การใส่ Endotracheal tube ไม่ใช่เรื่องที่จะทำกับใครก็ได้ แต่หมอจะพิจารณาใช้ก็ต่อเมื่อร่างกายคนไข้ไม่สามารถจัดการเรื่องการหายใจด้วยตัวเองได้อย่างเพียงพอ สาเหตุหลักๆ ได้แก่

• ผู้ป่วยที่ได้รับยาสลบเพื่อผ่าตัดใหญ่ ซึ่งกล้ามเนื้อและระบบหายใจจะถูกกดไว้ชั่วคราว
• คนไข้ที่มีปัญหาเรื่องปอดอักเสบรุนแรง หรือระบบทางเดินหายใจล้มเหลว จนแลกเปลี่ยนออกซิเจนไม่ไหว
• ผู้ป่วยที่บาดเจ็บรุนแรง หรือมีอาการทางสมองที่ทำให้การหายใจผิดปกติ
• เพื่อปกป้องทางเดินหายใจ ไม่ให้มีเลือดหรือสิ่งแปลกปลอมสำลักลงไปในปอดในระหว่างที่คนไข้หมดสติ

ขั้นตอนการใส่ท่อช่วยหายใจแบบเข้าใจง่าย

หลายคนอาจจะกลัวภาพการใส่ท่อ แต่ในสถานการณ์จริงหมอจะดูแลอย่างใกล้ชิดและให้ยาที่ทำให้คนไข้หลับลึกจนไม่รู้สึกตัวขณะทำหัตถการ

• คุณหมอจะใช้เครื่องมือที่เรียกว่า Laryngoscope เพื่อช่วยเปิดทางช่องคอให้เห็นกล่องเสียง
• เมื่อเห็นตำแหน่งที่ถูกต้องแล้ว หมอจะค่อยๆ สอด Endotracheal tube เข้าไป
• หลังจากท่อลงไปถึงจุดที่กำหนด จะมีการเป่าลมเข้าไปในลูกโป่งเล็กๆ ปลายท่อ (Cuff) เพื่อปิดช่องว่างรอบท่อ ให้ลมจากเครื่องช่วยหายใจส่งตรงเข้าปอดได้เต็มที่โดยไม่รั่วออก
• สุดท้ายหมอจะเช็กด้วยการฟังเสียงปอดหรือใช้เครื่องวัดออกซิเจนเพื่อยืนยันว่าท่ออยู่ในตำแหน่งที่สมบูรณ์

หลังใส่ท่อช่วยหายใจแล้ว ชีวิตคนไข้เป็นอย่างไร

เมื่อใส่ Endotracheal tube แล้ว คนไข้จะไม่สามารถพูดได้เพราะท่อกั้นผ่านสายเสียงอยู่ แต่หมอและพยาบาลจะมีวิธีสื่อสารหรือใช้อุปกรณ์เสริมเพื่อทำความเข้าใจกับคนไข้ รวมถึงการปรับเครื่องช่วยหายใจให้ทำงานสอดคล้องกับจังหวะการหายใจของแต่ละคน สิ่งสำคัญคือการหมั่นดูดเสมหะที่อาจค้างอยู่ในท่อ เพื่อป้องกันการติดเชื้อและช่วยให้ปอดแลกเปลี่ยนออกซิเจนได้ดีที่สุด

เมื่อไหร่ถึงจะเอาท่อช่วยหายใจออกได้

เมื่ออาการของคนไข้ดีขึ้น ปอดเริ่มทำงานเองได้ แข็งแรงพอที่จะหายใจและขับเสมหะได้ด้วยตัวเอง หมอจะทำการทดสอบการหายใจ (Weaning) หากผ่านเกณฑ์ที่ปลอดภัย หมอจะเอาท่อออกให้ ซึ่งเป็นขั้นตอนที่รวดเร็วและหลังจากนั้นร่างกายจะเริ่มปรับตัวกลับมาหายใจปกติอีกครั้งภายในเวลาไม่นาน