เวลาหมอพยาบาลเดินเข้าห้องตรวจ ทำไมใจสั้นและหัวใจเต้นเร็วขึ้น?

เคยสังเกตตัวเองไหมครับ เวลาเดินเข้าโรงพยาบาล ไปนั่งรอหน้าห้องตรวจ แล้วพอได้ยินเสียงเรียกชื่อ หรือจังหวะที่คุณหมอหรือพยาบาลเดินเข้ามาใกล้เพื่อจะตรวจวัดความดัน เจาะเลือด หรือซักประวัติ อยู่ดีๆ หัวใจเจ้ากรรมก็เริ่มเต้นรัวโครมครามโดยไม่รู้ตัว บางคนรู้สึกมือไม้เย็นเฉียบ หรือหายใจเร็วขึ้นกว่าปกติ ทั้งที่ไม่ได้วิ่งหรือเหนื่อยมาจากไหนเลย อาการแบบนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาดอะไร และไม่ได้แปลว่าเราใจเสาะแต่อย่างใดครับ

ทำไมแค่เห็นหน้าหมอพยาบาล หัวใจก็เต้นเร็วจนผิดปกติ?

ในทางการแพทย์ เราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า อาการตื่นเต้นยามเจอเสื้อกาวน์ขาว หรือที่เข้าใจง่ายๆ ว่าความกลัวหรือความกังวลที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ สมองของเรามีความฉลาดมากในการประเมินภัยคุกคาม เมื่อเราก้าวเท้าเข้าสู่สถานพยาบาล สมองส่วนอารมณ์จะส่งสัญญาณเตือนภัยไปยังระบบประสาทอัตโนมัติทันที ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา เช่น อะดรีนาลีนและคอร์ติซอล

ฮอร์โมนพวกนี้แหละครับตัวการสำคัญ ที่ออกฤทธิ์โดยตรงทำให้หัวใจบีบตัวเร็วและแรงขึ้น เพื่อเตรียมร่างกายให้พร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่คิดว่าอาจจะน่ากลัวหรือเจ็บปวด เช่น การโดนเข็มฉีดยา หรือการฟังผลตรวจที่กังวลใจ บุคลากรทางการแพทย์จึงมีผลทางจิตวิทยาโดยตรงต่ออัตราการเต้นของหัวใจคนไข้ แม้ว่าบุคลากรท่านนั้นจะใจดีแค่ไหนก็ตาม

ความดันโลหิตพุ่งสูงชั่วขณะ เมื่อเจอหน้าบุคลากรทางการแพทย์

ผลกระทบนี้ไม่ได้หยุดแค่เรื่องหัวใจเต้นเร็วนะครับ แต่ยังลามไปถึงตัวเลขความดันโลหิตด้วย หลายคนเวลาวัดความดันที่บ้านปกติ พอมาวัดที่โรงพยาบาลหรือคลินิก ตัวเลขกระโดดสูงปรี๊ดจนหมอตกใจ ปรากฏการณ์นี้มีชื่อทางการแพทย์ว่าภาวะความดันโลหิตสูงจากเสื้อกาวน์ขาว เกิดจากความตื่นเต้นและกลไกการป้องกันตัวของร่างกายชั่วคราว เมื่อเรากลับมาบ้านและผ่อนคลาย ความดันและชีพจรก็จะกลับมาเป็นปกติเอง

วิธีปรับตัวและผ่อนคลาย เพื่อให้หัวใจเต้นช้าลงเมื่ออยู่ต่อหน้าหมอ

ถ้าคุณเป็นคนหนึ่งที่รู้ตัวว่ามักจะตื่นเต้นทุกครั้งที่ต้องเจอหมอหรือพยาบาล จนส่งผลให้อัตราการเต้นของหัวใจพุ่งสูง เรามีวิธีง่ายๆ ที่ช่วยให้ร่างกายสงบลงได้ก่อนทำการวัดสัญญาณชีพ

• มาถึงก่อนเวลาตรวจสักสิบห้าถึงยี่สิบนาที: การรีบร้อนวิ่งเข้าห้องตรวจจะทำให้หัวใจเต้นเร็วอยู่แล้ว ยิ่งเจอหมอเข้าไปอีกจะยิ่งคูณสอง นั่งพักให้หายเหนื่อยและหายใจเข้าออกลึกๆ ก่อน
• ฝึกการหายใจเข้าออกช้าๆ: หายใจเข้าท้องป่องนับหนึ่งถึงสี่ กลั้นไว้เบาๆ แล้วหายใจออกยาวๆ การทำแบบนี้จะไปกระตุ้นระบบประสาทอีกด้านที่ช่วยลดอัตราการเต้นของหัวใจโดยตรง
• พูดคุยหรือบอกเล่าความกังวล: อย่ากลัวที่จะบอกพยาบาลว่าเรารู้สึกตื่นเต้น การได้พูดคุยเรื่องอื่นหรือการได้รับการอธิบายขั้นตอนอย่างนุ่มนวล จะช่วยลดความกลัวในใจลงได้มาก

สรุปเรื่องหัวใจเต้นเร็วในห้องตรวจที่เข้าใจได้ไม่ยาก

ผลกระทบของบุคลากรทางการแพทย์ต่ออัตราการเต้นของหัวใจ เป็นปฏิกิริยาทางธรรมชาติที่มนุษย์ทุกคนมีเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ที่สร้างความกดดันหรือความกังวลเล็กๆ น้อยๆ หากคุณมีอาการนี้เวลามาโรงพยาบาล ก็ขอให้รู้ว่าเป็นเรื่องปกติธรรมดามากๆ แต่ถ้าหัวใจเต้นเร็วผิดปกติ ตื่นเต้นตลอดเวลา แม้จะอยู่ที่บ้านหรือไม่ได้เจอหมอ อันนั้นอาจต้องมาตรวจเช็กระบบไฟฟ้าหัวใจกันอย่างละเอียดอีกครั้งครับ