ลูกน้อยเป็นปอดอักเสบเรื้อรัง ส่งผลต่อพัฒนาการและการเจริญเติบโตอย่างไรบ้าง?

เวลาที่อุ้มลูกน้อยแล้วได้ยินเสียงหายใจครืดคราด หรือเห็นซี่โครงยุบทุกครั้งที่เขาหายใจเข้า เป็นภาพที่ทำให้หัวใจคนเป็นพ่อเป็นแม่หล่นไปอยู่ที่ตาตุ่ม ยิ่งถ้ารู้ว่าลูกต้องเผชิญกับภาวะปอดอักเสบเรื้อรังด้วยแล้ว ความกังวลใจคงทวีคูณขึ้นไปอีกหลายเท่า เพราะในวัยทารกที่ร่างกายและสมองกำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว ปอดคืออวัยวะสำคัญที่ทำหน้าที่ส่งออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงทุกส่วนของร่างกาย

เมื่อลูกต้องมาสะดุดกับโรคปอดอักเสบเรื้อรัง สิ่งที่ตามมาไม่ใช่แค่เรื่องของการไอหรือเสมหะ แต่ผลกระทบของปอดอักเสบเรื้อรังต่อพัฒนาการโดยรวมของเด็ก เป็นเรื่องที่หมออยากให้คุณพ่อคุณแม่ทำความเข้าใจอย่างลึกซึ้ง เพื่อจะได้ช่วยกันดูแลเจ้าตัวเล็กได้อย่างทันท่วงที

เมื่อออกซิเจนไม่พอ สมองและร่างกายของลูกจะเติบโตช้าลง

ทารกในขวบปีแรก สมองมีการขยายตัวและสร้างเส้นใยประสาทอย่างมหาศาล ทุกอย่างต้องใช้ออกซิเจนเป็นเชื้อเพลิงหลัก เมื่อลูกเป็นปอดอักเสบเรื้อรัง เนื้อปอดส่วนที่แลกเปลี่ยนก๊าซมักจะเสียหายจากกระบวนการอักเสบเรื้อรัง ทำให้ร่างกายได้รับออกซิเจนไม่เต็มที่ ผลลัพธ์ที่ตามมาคือพลังงานของลูกหมดไปกับการพยายามหายใจ มากกว่าที่จะเอาไปใช้ในการพัฒนากล้ามเนื้อ การชันคอ การพลิกตัว หรือการคลาน

น้ำหนักไม่ขึ้นตามเกณฑ์ เพราะเหนื่อยหอบจนไม่อยากกินนม

เวลาผู้ใหญ่เราเหนื่อยหอบ เรายังไม่อยากกินข้าว นับประสาอะไรกับเด็กทารก การดูดนมแม่หรือนมขวดต้องอาศัยการประสานงานกันระหว่างการดูด การกลืน และการหายใจ แต่เด็กที่เป็นปอดอักเสบเรื้อรัง แค่หายใจธรรมดาก็เหนื่อยสายตัวแทบขาดแล้ว เมื่อต้องมากินนมอีกจึงทำให้กินได้น้อยลง ดูดได้แป๊บเดียวก็ต้องพัก ร่างกายจึงได้รับพลังงานไม่พอ นำไปสู่ภาวะน้ำหนักตัวหยุดนิ่งหรือไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์มาตรฐาน ซึ่งไปขัดขวางพัฒนาการทางกายภาพโดยตรง

ติดเชื้อง่ายและป่วยบ่อย วงจรอุบาทว์ที่ตัดไม่ขาด

ปอดที่อักเสบเรื้อรังเปรียบเสมือนบ้านที่มีประตูหน้าต่างพัง ทำให้เชื้อโรคตัวใหม่เข้ามาซ้ำเติมได้ง่ายกว่าเด็กปกติทั่วไป เมื่อป่วยบ่อยๆ ร่างกายก็ต้องใช้เวลาฟื้นตัวนาน ทำให้พัฒนาการที่ควรจะก้าวไปข้างหน้าต้องสะดุดหยุดลงเป็นระยะ ลูกจะดูซึมลง ไม่ค่อยยิ้มแยบแจ่มใสเหมือนเด็กสุขภาพดีทั่วไป และมักจะมีพัฒนาการทางอารมณ์และสังคมที่ล่าช้ากว่าวัยจากการที่ต้องนอนโรงพยาบาลบ่อยๆ

วิธีสังเกตและช่วยเหลือลูกน้อยจากคุณหมอ

การปล่อยให้โรคดำเนินไปเรื่อยๆ จะยิ่งทำให้ผลกระทบของปอดอักเสบเรื้อรังต่อพัฒนาการมีความรุนแรงและอาจแก้ไขได้ยากในระยะยาว สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ทำได้ดีที่สุดมีดังนี้

• สังเกตสัญญาณเตือน: หากลูกหายใจเร็วกว่าปกติ ปีกจมูกบานเวลาหายใจ หรือซี่โครงบุ๋ม ควรรีบพามาพบแพทย์ทันที
• เน้นโภชนาการที่เหมาะสม: ปปรึกษากุมารแพทย์ด้านโภชนาการเพื่อ1เพิ่มพลังงานในนมหรืออาหารเสริมให้เหมาะกับเด็กที่ใช้พลังงานในการหายใจสูง
• กระตุ้นพัฒนาการตามความพร้อม: เมื่อลูกมีช่วงเวลาที่อาการสงบ ให้ทำกายภาพบำบัดเบาๆ หรือเล่นกับลูกเพื่อกระตุ้นกล้ามเนื้อและสมอง
• ป้องกันการติดเชื้อซ้ำ: หลีกเลี่ยงพาไปที่แออัด ฉีดวัคซีนเสริมตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด

การเลี้ยงลูกที่เป็นปอดอักเสบเรื้อรังต้องอาศัยความอดทนและความเข้าใจอย่างมาก แต่ด้วยการดูแลรักษาที่ต่อเนื่องและการกระตุ้นพัฒนาการที่ถูกวิธี ลูกน้อยก็ยังมีโอกาสที่จะเติบโตและมีพัฒนาการตามวัยได้ใกล้เคียงกับเด็กปกติครับ