ไม่อยากอ้วนต้องขยับ: ปัญหาภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนจากการนั่งติดที่

ทำไมยิ่งนั่งนาน ยิ่งน้ำหนักขึ้นโดยไม่รู้ตัว

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาเรื่องน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นจนคุมไม่อยู่ ทั้งที่รู้สึกว่ากินเท่าเดิม แต่พอมารีเช็กกิจวัตรประจำวันกลับพบว่าแทบไม่ได้ลุกเดินไปไหนเลย วันๆ นั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์ ทำงานในออฟฟิศ หรือพักผ่อนด้วยการนอนเล่นมือถือ ความจริงที่น่าหนักใจคือ ร่างกายมนุษย์ถูกออกแบบมาให้เคลื่อนไหว แต่การใช้ชีวิตแบบติดที่ (Sedentary Lifestyle) กำลังกลายเป็นตัวการหลักที่ทำให้ระบบเผาผลาญพังลง

กลไกที่ร่างกายเปลี่ยนไขมันเป็นส่วนเกินเมื่อเราอยู่นิ่ง

เมื่อเราไม่ได้ขยับร่างกาย พลังงานที่ได้รับจากการกินเข้าไปจะถูกใช้ไปน้อยมาก พลังงานส่วนเกินเหล่านี้จะไม่หายไปไหน แต่จะถูกตับเปลี่ยนรูปไปเก็บสะสมไว้ในรูปแบบของไขมันตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะบริเวณหน้าท้องและช่องท้อง ซึ่งเจ้าไขมันส่วนนี้เองที่ก่อให้เกิด ปัญหาภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วน และยังส่งผลต่อการทำงานของระบบอินซูลิน ทำให้ร่างกายดื้อต่อการควบคุมน้ำตาลได้ง่ายขึ้นอีกด้วย

สัญญาณเตือนจากร่างกายก่อนจะกลายเป็นโรคอ้วนเต็มตัว

ร่างกายมักส่งสัญญาณก่อนที่จะถึงจุดที่ลดน้ำหนักยาก หากพบว่าตัวเองมีอาการเหล่านี้ ควรเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมทันที

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ แค่เดินขึ้นบันไดนิดหน่อยก็หอบแล้ว
• รอบเอวขยายขึ้นเรื่อยๆ กางเกงตัวเดิมเริ่มใส่ไม่ได้
• มีอาการปวดหลัง ปวดเข่าบ่อยขึ้นจากการแบกรับน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้น
• รู้สึกง่วงนอนหรือเพลียระหว่างวันแม้จะนอนครบ 8 ชั่วโมง

ปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์อย่างไรให้ห่างไกลจากความอ้วน

การแก้ปัญหาไม่ได้แปลว่าต้องเข้ายิมหักโหมจนร่างกายรับไม่ไหว แต่คือการสร้างนิสัยให้ร่างกายได้ขยับบ่อยๆ ในระหว่างวัน

• กฎ 50:5: นั่งทำงานติดต่อกัน 50 นาที แล้วลุกขึ้นยืดเส้นยืดสายหรือเดินไปเข้าห้องน้ำประมาณ 5 นาที
• ใช้บันไดแทนลิฟต์: หากชั้นที่ทำงานไม่สูงเกินไป ลองฝึกเดินขึ้นบันไดแทนการใช้ลิฟต์ดูบ้าง
• เปลี่ยนวิธีการเดินทาง: ลองจอดรถให้ไกลขึ้นแล้วเดิน หรือเปลี่ยนจากการนั่งวินมอเตอร์ไซค์เป็นการเดินในระยะสั้นๆ
• ทำกิจกรรมที่ต้องออกแรงในวันหยุด: แทนที่จะไปเดินห้างตากแอร์ ลองเปลี่ยนเป็นไปสวนสาธารณะ หรือทำงานบ้านที่ต้องมีการเคลื่อนไหวร่างกายอย่างสม่ำเสมอ

ความสม่ำเสมอคือยารักษาที่ดีที่สุด

กุญแจสำคัญไม่ใช่การลดน้ำหนักให้ได้เร็วที่สุด แต่คือการทำให้ร่างกายกลับมามีระบบเผาผลาญที่เป็นปกติ การขยับร่างกายเพียงเล็กน้อยแต่ทำต่อเนื่องทุกวัน มีผลดีต่อสุขภาพในระยะยาวมากกว่าการออกกำลังกายหนักๆ เพียงแค่สัปดาห์ละครั้ง การปรับตัวทีละนิดคือวิธีที่ยั่งยืนที่สุดในการแก้ปัญหาภาวะน้ำหนักเกินและโรคอ้วนอย่างได้ผล