จุดเลือดออกตามผิวหนังแบบไหนที่ต้องระวัง สังเกตอย่างไรให้รู้ทันโรค

ทำไมจู่ๆ ถึงมีจุดแดงขึ้นตามตัว

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยความกังวล เพราะจู่ๆ ก็พบจุดแดงเล็กๆ กระจายอยู่ตามแขนขาหรือลำตัว บางคนเข้าใจผิดว่าเป็นผื่นแพ้หรือยุงกัด แต่จริงๆ แล้วจุดเหล่านั้นอาจเป็นสัญญาณเตือนจากร่างกายเกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือดหรือเกล็ดเลือดที่ผิดปกติ การสังเกตจุดเลือดออกตามผิวหนังอย่างถูกวิธีจึงเป็นทักษะพื้นฐานที่ช่วยให้เราแยกออกได้ว่า ผื่นแบบไหนแค่ระคายเคือง และแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์โดยด่วน

วิธีแยกจุดเลือดออกออกจากผื่นคันธรรมดา

วิธีทดสอบที่ง่ายที่สุดคือการใช้แก้วใสสะอาดกดลงไปบนจุดสีแดงนั้น หรือใช้นิ้วมือกดลงไปบนผิวหนังบริเวณที่มีจุด หากเป็นผื่นแพ้หรือการอักเสบของผิวหนังทั่วไป เมื่อเรากดลงไปสีแดงมักจะจางลงหรือหายไปชั่วคราวเพราะเลือดในเส้นเลือดฝอยถูกรีดออกไป แต่ถ้าเป็นจุดเลือดออกจริง ไม่ว่าจะกดแรงแค่ไหนสีแดงนั้นก็จะไม่จางหายไป เพราะเลือดได้รั่วออกมาอยู่นอกเส้นเลือดแล้ว นั่นคือจุดที่ต้องเริ่มเอะใจ

ประเภทของจุดเลือดออกที่ต้องรู้จัก

จุดเลือดออกไม่ได้มีแค่รูปแบบเดียว หมออยากให้ทุกคนสังเกตลักษณะที่แตกต่างกันเพื่อประเมินความรุนแรง:

• จุดแดงขนาดเล็กเท่าปลายเข็ม (Petechiae): มีลักษณะเป็นจุดกลมเล็กๆ เหมือนจุดปากกา มักกระจายตัวอยู่ตามบริเวณที่มีแรงดันเลือดสูง เช่น ขาหรือแขน
• จุดเลือดออกขนาดปานกลาง (Purpura): เป็นรอยจ้ำสีม่วงคล้ำที่ใหญ่ขึ้นมาหน่อย เกิดจากการที่เลือดรั่วออกมามากกว่าปกติ
• รอยช้ำจ้ำเลือด (Ecchymosis): คือรอยเขียวช้ำที่เราคุ้นเคยกันดี แต่ในกรณีที่ผิดปกติคือเกิดโดยที่เราไม่ได้ไปกระแทกอะไรเลย

เช็กด่วน อาการแบบไหนที่เป็นสัญญาณอันตราย

หากพบจุดเลือดออกแล้วมีอาการร่วมดังต่อไปนี้ หมอแนะนำว่าไม่ควรนิ่งนอนใจและควรไปโรงพยาบาลเพื่อตรวจเลือดทันที:

• มีเลือดออกผิดปกติที่อื่นร่วมด้วย เช่น เลือดกำเดาไหลไม่หยุด เลือดออกตามไรฟัน หรือประจำเดือนมามากผิดปกติ
• มีไข้สูงร่วมกับจุดเลือดออก เพราะอาจเป็นสัญญาณของโรคติดเชื้อรุนแรงหรือไข้เลือดออก
• จุดเลือดออกกระจายตัวอย่างรวดเร็วและเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ ภายในเวลาสั้นๆ
• มีอาการซีด อ่อนเพลีย หรือมีอาการทางระบบประสาทร่วมด้วย

ทำไมเกล็ดเลือดถึงสำคัญ

ร่างกายคนเรามีเกล็ดเลือดทำหน้าที่เหมือนกาวคอยอุดรูรั่วของเส้นเลือดอยู่ตลอดเวลา เมื่อไหร่ที่เกล็ดเลือดต่ำเกินไป หรือประสิทธิภาพการทำงานของเกล็ดเลือดลดลง ร่างกายจะเกิดจุดเลือดออกได้ง่าย แม้ไม่มีการกระแทกก็ตาม สาเหตุอาจมาจากหลายปัจจัย ตั้งแต่ภาวะติดเชื้อ การได้รับยาบางชนิด หรือโรคเกี่ยวกับระบบภูมิคุ้มกันร่างกาย ดังนั้น การสังเกตจุดเลือดออกตามผิวหนังจึงเป็นเหมือนการตรวจเช็กสุขภาพเบื้องต้นที่บอกให้เรารู้ว่าข้างในร่างกายกำลังเกิดความเปลี่ยนแปลงหรือไม่