ลูกกินอาหารเสริมธาตุเหล็กแล้วทำไมตรวจยังซีดอยู่? มารู้จักตัวการขัดขวางการดูดซึมธาตุเหล็กในทารกกัน

ช่วงนี้คุณแม่หลายคนมักจะกังวลเรื่องภาวะโลหิตจางในลูกน้อย พอพาไปหาหมอแล้วตรวจเจอว่าน้องมีภาวะซีด ทั้งที่พยายามให้กินอาหารเสริมธาตุเหล็กหรือเน้นเมนูตับและไข่แดงทุกวัน ทำไมเหล็กถึงไม่ยอมเข้าไปอยู่ในร่างกายของลูกเสียที เรื่องนี้ไม่ได้แปลว่าเราดูแลลูกไม่ดี แต่อาจมีตัวการลับบางอย่างที่คอยขัดขวางการทำงานในลำไส้เล็กของเด็กๆ อยู่

นมวัวตัวร้าย กับปัญหาเหล็กไม่ยอมซึมเข้าตัว

สำหรับเด็กทารกที่เพิ่งเปลี่ยนผ่านมากินอาหารเสริมตามวัย ปัญหาใหญ่ที่สุดข้อหนึ่งคือการให้ดื่มนมวัวปริมาณมากเกินไป โปรตีนในนมวัวรวมถึงแคลเซียมและฟอสฟอรัส มีฤทธิ์ไปแย่งกันดูดซึมกับธาตุเหล็กในทางเดินอาหาร ยิ่งถ้าให้ลูกกินนมวัวแทนมื้ออาหารหลัก หรือดื่มล้างผักผลไม้ที่มีธาตุเหล็ก ร่างกายของเด็กจะไม่สามารถดึงเอาธาตุเหล็กไปใช้สร้างเม็ดเลือดแดงได้เลย ดังนั้นในช่วงขวบปีแรกจึงควรเน้นนมแม่เป็นหลัก และระวังการให้ดื่มนมวัวสดธรรมดาจนกว่าจะถึงวัยที่เหมาะสม

ผักใบเขียวและธัญพืช ทำไมกินแล้วได้เหล็กน้อยกว่าที่คิด?

เวลาที่เราพยายามป้อนผักใบเขียวหรือธัญพืชให้ลูกน้อย เพื่อหวังจะได้ธาตุเหล็กมาบำรุงเลือด ลูกอาจจะได้รับสารฟิตาแท็ก (Phytates) และแทนนิน (Tannins) เข้าไปด้วย สารพวกนี้เปรียบเสมือนตัวล็อกกุญแจที่คอยจับกับธาตุเหล็กในอาหาร ทำให้มันกลายเป็นสารประกอบที่ลำไส้ของทารกไม่สามารถย่อยและดูดซึมผ่านผนังลำไส้ได้ เหล็กดีๆ ที่อยู่ในอาหารจึงถูกขับถ่ายออกมาทิ้งไปอย่างน่าเสียดาย

เคล็ดลับง่ายๆ ปลดล็อกการดูดซึมธาตุเหล็กให้ลูกน้อย

แม้จะมีตัวขัดขวางอยู่เยอะ แต่เราก็มีวิธีแก้เกมเพื่อให้ลูกได้รับธาตุเหล็กแบบเต็มเม็ดเต็มหน่วย โดยอาศัยหลักการทางวิทยาศาสตร์พื้นฐาน ดังนี้ครับ

• เติมวิตามินซีคู่กันเสมอ: วิตามินซีจากผลไม้รสเปรี้ยวอ่อนๆ หรือน้ำส้มคั้นสด มีฤทธิ์ช่วยเปลี่ยนรูปธาตุเหล็กให้พร้อมดูดซึมเข้าสู่ร่างกายได้ดีขึ้นหลายเท่า
• แยกมื้อนมและมื้ออาหารหลัก: หลีกเลี่ยงการให้ลูกดื่มนมพร้อมกับมื้ออาหารที่มีธาตุเหล็กสูง เพื่อป้องกันไม่ให้แคลเซียมไปขัดขวางการทำงานของลำไส้
• เลือกแหล่งธาตุเหล็กที่ดูดซึมง่าย: เน้นเนื้อสัตว์ เนื้อปลา หรือไข่แดง ซึ่งเป็นธาตุเหล็กกลุ่มฮีม (Heme Iron) ที่ร่างกายทารกนำไปใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องพึ่งพาปัจจัยเสริมมากนัก

เมื่อไหร่ที่ควรพามาปรึกษาหมอเรื่องภาวะซีดของลูก?

หากคุณแม่ปรับเรื่องอาหารและการกินแล้ว แต่อาการเพลีย ผิวซีด หรือเล็บเปราะของลูกยังไม่ดีขึ้น หรือน้องมีพัฒนาการที่ช้ากว่าวัยร่วมด้วย การปล่อยไว้ให้อยsู่นานอาจส่งผลต่อพัฒนาการทางสมองได้ แนะนำให้พาน้องมาตรวจเลือดอย่างละเอียด เพื่อประเมินระดับฮีโมโกลบินและค้นหาต้นตอที่แท้จริงร่วมกันครับ