โรคหัดและหัดเยอรมัน: สองโรคใกล้ตัวที่ผู้ใหญ่หลายคนเข้าใจผิด

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยอาการไข้และมีผื่นขึ้นตามตัว พร้อมกับคำถามที่น่าสนใจว่า ตกลงแล้วตัวเองเป็นโรคหัด หรือหัดเยอรมันกันแน่ เพราะชื่อมันคล้ายกันเสียเหลือเกิน หลายคนคิดว่าเป็นโรคของเด็กเล็กที่โตมาแล้วไม่ต้องกังวล แต่ในความเป็นจริง โรคทั้งสองชนิดนี้มีความต่างกันในรายละเอียด และถ้าเกิดขึ้นกับผู้ใหญ่หรือหญิงตั้งครรภ์ อาจนำมา ซึ่งภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายกว่าที่คิด วันนี้หมอเลยอยากชวนมาทำความรู้จักโรคคู่นี้ให้ลึกขึ้น แบบเข้าใจง่ายและนำไปสังเกตอาการกันได้จริงครับ

ทำความเข้าใจโรคหัด ตัวจริงเสียงจริงต่างจากที่คิดอย่างไร

โรคหัดเป็นโรคติดเชื้อไวรัสที่ติดต่อกันได้ง่ายมากผ่านทางระบบทางเดินหายใจ แค่การไอหรือจามรดกันละอองฝอยก็สามารถแพร่เชื้อได้แล้ว จุดสังเกตสำคัญของโรคหัดคือไข้จะสูงมาก ไข้ไม่ยอมลงง่ายๆ และมักจะมีอาการตาแดง น้ำมูกไหล ไอแห้งๆ ร่วมด้วย สิ่งที่เป็นเอกลักษณ์ของหัดคือ จุดขาวๆ เล็กๆ เหมือนเม็ดเกลือในกระนกกระแสเลือดบริเวณกระพุ้งแก้ม ซึ่งแพทย์เรียกว่า Koplik's spots ก่อนที่อีกไม่กี่วันต่อมาจะมีผื่นแดงนูนขึ้นที่บริเวณไรผม ใบหน้า แล้วลามลงมาที่ลำตัวและแขนขา โรคหัดถือเป็นโรคที่ค่อนข้างรุนแรงในเด็กเล็กหรือผู้ที่มีภูมิต้านทานต่ำ เพราะอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนอย่างปอดอักเสบ สมองอักเสบ หรือหูชั้นกลางอักเสบตามมาได้

หัดเยอรมัน โรคหน้าตาคล้ายกันแต่เบากว่า ยกเว้นเรื่องตั้งครรภ์

สำหรับหัดเยอรมัน หรือที่บางคนเรียกว่าโรคหัด 3 วัน เกิดจากไวรัสคนละตัวกับโรคหัดทั่วไป อาการโดยรวมจะคล้ายกันคือมีไข้ต่ำๆ และมีผื่นขึ้น แต่ผื่นของหัดเยอรมันมักจะจางเร็วกว่า และมักจะมีอาการต่อมน้ำเหลืองโตบริเวณหลังใบหูและท้ายทอยร่วมด้วย ซึ่งเป็นจุดต่างที่หมอมักใช้สังเกต โดยทั่วไปแล้วอาการของหัดเยอรมันจะค่อนข้างน้อยและหายได้เองภายในไม่กี่วัน แต่ความน่ากลัวที่แท้จริงของหัดเยอรมันไม่ได้อยู่ที่ตัวโรค แต่มันอยู่ที่ความเสี่ยงต่อคุณแม่ตั้งครรภ์ หากติดเชื้อในช่วงตั้งครรภ์ 3 เดือนแรก ไวรัสตัวนี้สามารถส่งผ่านไปยังทารกในครรภ์ ทำให้เด็กคลอดออกมามีความพิการแต่กำเนิด มีภาวะหัวใจพิการ หูหนวก ตาบอด หรือมีความผิดปกติทางสมองได้

แยกความต่างให้ชัดเจน หัดกับหัดเยอรมันดูอย่างไร

แม้ชื่อจะคล้ายกัน แต่ถ้าเราสังเกตอาการให้ดี จะเห็นความแตกต่างหลายจุดที่ช่วยให้เราแยกแยะได้เบื้องต้น

• ความรุนแรงของไข้: โรคหัดไข้จะสูงมากและซึม ส่วนหัดเยอรมันไข้จะต่ำๆ หรือปานกลาง
• ลักษณะผื่น: หัดผื่นจะแดงเข้มและอาจรวมตัวกันเป็นปื้นใหญ่ ส่วนหัดเยอรมันผื่นจะสีจางกว่าและกระจายตัวแยกกัน
• ระยะเวลาของโรค: หัดอาการจะรุนแรงและกินเวลานานกว่า ส่วนหัดเยอรมันมักจะดีขึ้นอย่างรวดเร็วภายใน 3 วัน
• อาการเฉพาะตัว: หัดจะมีอาการไอ ตาแดง และจุดในกระพุ้งแก้ม ส่วนหัดเยอรมันจะมีต่อมน้ำเหลืองโตชัดเจน

วิธีดูแลรักษาและการปฏิบัติตัวเมื่อป่วย

เนื่องจากทั้งสองโรคนี้เกิดจากเชื้อไวรัส การรักษาจึงเป็นการรักษาตามอาการเป็นหลัก ไม่มียาฆ่าเชื้อไวรัสโดยตรง สิ่งที่สำคัญคือการพักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำมากๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ และกินยาลดไข้พาราเซตามอลตามอาการ หากมีอาการไอหรือเจ็บคอก็ใช้ยารักษาตามอาการเช่นกัน สิ่งที่ต้องระวังคือห้ามซื้อยากลุ่มสเตียรอยด์มากินเองเด็ดขาด เพราะอาจทำให้โรคกระจายตัวและแย่ลงได้ นอกจากนี้ การแยกตัวจากผู้อื่นในช่วงที่ยังมีผื่นหรือยังไอจามเป็นสิ่งจำเป็นมาก เพื่อไม่ให้เชื้อแพร่กระจายไปสู่คนในครอบครัวหรือคนรอบข้าง

วิธีป้องกันที่ดีที่สุดและการฉีดวัคซีนป้องกัน