ภาวะตับอักเสบจากการติดเชื้อพยาธิ: เมื่อศัตรูตัวจิ๋วทำลายตับเราโดยไม่รู้ตัว

พยาธิเข้าสู่ตับได้อย่างไร ทำไมเราถึงไม่รู้ตัว?

หลายคนมักคิดว่าพยาธิจะมีแค่ในลำไส้เท่านั้น แต่ในความเป็นจริง พยาธิบางชนิดสามารถเดินทางผ่านกระแสเลือดหรือชอนไชผ่านเนื้อเยื่อมาฝังตัวอยู่ที่ตับได้ครับ โดยเฉพาะพยาธิใบไม้ตับที่พบบ่อยในบ้านเราจากการทานปลาน้ำจืดดิบๆ หรือสุกๆ ดิบๆ เมื่อพยาธิเหล่านี้เข้ามาอาศัยอยู่ในท่อน้ำดีหรือเนื้อตับ ร่างกายจะเกิดปฏิกิริยาต่อต้าน ทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรัง จนนำไปสู่ภาวะตับอักเสบจากการติดเชื้อพยาธิในที่สุด

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกว่าตับอาจมีพยาธิ

อาการของภาวะนี้มักจะไม่ชัดเจนในช่วงแรก ทำให้หลายคนชะล่าใจ แต่หากเริ่มมีอาการดังต่อไปนี้ ควรเริ่มสงสัยและปรึกษาแพทย์:

• รู้สึกแน่นท้อง อืดเฟ้อ หรืออาหารไม่ย่อยบ่อยๆ
• มีอาการเจ็บชายโครงขวา ซึ่งเป็นตำแหน่งของตับ
• ตัวเหลือง ตาเหลือง หรือมีอาการดีซ่าน
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลดโดยไม่มีสาเหตุ
• มีไข้ต่ำๆ เรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ

ทำไมภาวะตับอักเสบจากการติดเชื้อพยาธิถึงน่ากลัวกว่าที่คิด?

หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่ได้รับการรักษา การอักเสบที่เกิดขึ้นซ้ำๆ จะทำให้เนื้อตับถูกทำลายและเกิดเป็นพังผืด แทนที่เซลล์ตับปกติ นอกจากจะทำให้การทำงานของตับลดลงแล้ว ยังเสี่ยงต่อการเกิดนิ่วในท่อน้ำดี และที่น่ากังวลที่สุดคือภาวะนี้เป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้เกิดมะเร็งท่อน้ำดีในอนาคตครับ

ขั้นตอนการตรวจหาพยาธิในตับที่หมอจะทำให้

เมื่อคนไข้มาพบด้วยอาการข้างต้น หมอจะเริ่มจากการซักประวัติเรื่องพฤติกรรมการกินอาหาร จากนั้นจึงเข้าสู่ขั้นตอนการวินิจฉัย เช่น:

• การตรวจเลือดเพื่อหาค่าเอนไซม์ตับ และดูภูมิคุ้มกันต่อพยาธิชนิดต่างๆ
• การตรวจอุจจาระเพื่อหาไข่พยาธิ
• การทำอัลตราซาวด์ช่องท้องเพื่อดูความผิดปกติของท่อน้ำดีและเนื้อตับ

วิธีรักษาและวิธีดูแลตัวเองให้หายขาด

หัวใจสำคัญของการรักษาคือการกำจัดพยาธิออกจากร่างกายด้วยยาถ่ายพยาธิเฉพาะทางที่แพทย์สั่งให้ โดยขนาดและระยะเวลาในการกินยาจะขึ้นอยู่กับชนิดของพยาธิที่ตรวจพบ หากมีอาการอักเสบรุนแรง หมออาจพิจารณาให้ยาเพื่อลดการอักเสบควบคู่ไปด้วย สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน งดอาหารดิบทุกชนิด และดูแลสุขอนามัยในการปรุงอาหารให้สุกสะอาดอยู่เสมอ

ป้องกันอย่างไรไม่ให้ตับต้องมาเจอศึกหนักจากพยาธิ

การป้องกันทำได้ง่ายที่สุดด้วยการกินอาหารที่ปรุงสุกด้วยความร้อนจนทั่วถึง เลี่ยงเมนูปลาน้ำจืดดิบ เช่น ลาบปลา ก้อยปลา หรือปลาส้มดิบ และที่สำคัญควรล้างผักสดให้สะอาดทุกครั้ง เพราะไข่พยาธิอาจปนเปื้อนมากับแหล่งน้ำหรือผักที่เรานำมาทานได้เช่นกันครับ