ภาวะท่อน้ำตาอักเสบเฉียบพลัน: เมื่อหัวตาบวมแดง ปวดตุบๆ ที่ต้องรีบดูแล

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาหาหมอด้วยอาการแปลกๆ ที่หัวตา เริ่มจากรู้สึกระคายเคืองเหมือนมีฝุ่นอยู่ในตา หัวตาบวมเป่งขึ้นมาแถมยังกดแล้วเจ็บจี๊ด พอกระพริบตาก็ลำบาก บางคนถึงกับมีหนองไหลออกมาจากหัวตาด้วย อาการแบบนี้แหละครับที่วงการแพทย์เราเรียกว่าภาวะท่อน้ำตาอักเสบเฉียบพลัน ซึ่งเป็นเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิดและไม่ควรปล่อยไว้เฉยๆ

ภาวะท่อน้ำตาอักเสบเฉียบพลัน คืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร?

เพื่อให้นึกภาพตามได้ง่าย ตาของเรามีต่อมน้ำตาที่คอยผลิตน้ำตามาหล่อเลี้ยงลูกตาตลอดเวลา เพื่อไม่ให้ตาแห้ง เมื่อน้ำตาทำหน้าที่เสร็จแล้ว มันจะไหลลงสู่รูเล็กๆ ที่หัวตา ทั้งด้านบนและด้านล่าง จากนั้นจะไหลผ่านท่อน้ำตาลงสู่โพรงจมูก

แต่บางครั้ง เจ้าท่อระบายน้ำตานี้เกิดการอุดตันขึ้นมาจากหลายสาเหตุ เช่น ฝุ่นละออง เมคอัพที่ตกค้าง หรือเซลล์ผิวหนังที่หลุดลอก เมื่อน้ำตาไหลระบายออกไม่ได้ มันก็คั่งอยู่ข้างใน กลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อแบคทีเรียชั้นดี จนเกิดการติดเชื้อและอักเสบเฉียบพลันขึ้นมา กลายเป็นตุ่มบวมแดงที่หัวตาอย่างที่เราเห็นกัน

สัญญาณเตือนแบบไหน ที่บอกว่าคุณกำลังเผชิญปัญหานี้อยู่?

อาการของโรคนี้มักจะมาไวและสร้างความรำคาญใจไม่น้อย หากสังเกตตัวเองดีๆ จะพบอาการเหล่านี้

• หัวตาบวมแดงชัดเจน: บริเวณหัวตาใกล้จมูกจะบวมนูนขึ้นมาอย่างเห็นได้ชัด ผิวหนังแถวนั้นจะแดงและร้อนเวลาเอามือแตะ
• ปวดตุบๆ และเจ็บมาก: เวลาโดนหรือกดเบาๆ จะเจ็บจี๊ด บางคนปวดลามไปถึงขมับหรือโหนกแก้ม
• มีหนองหรือเมือกขุ่น: ถ้ารุนแรงขึ้น เวลาใช้นิ้วกดเบาๆ ที่รอยบวม จะมีหนองหรือน้ำเมือกสีเหลืองเขียวไหลออกมาจากรูเปิดที่หัวตา
• ตาแฉะตลอดเวลา: น้ำตาจะเอ่อล้นออกมานอกตาตลอดเวลาเพราะระบายออกไม่ได้ตามปกติ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้น เมื่อเริ่มมีอาการบวมแดงที่หัวตา

ถ้าเพิ่งเริ่มมีอาการและยังไม่สะดวกไปพบแพทย์ทันที มีวิธีบรรเทาอาการเบื้องต้นที่พอจะช่วยได้

• ประคบอุ่นช่วยได้: ให้ใช้ผ้าสะอาดชุบน้ำอุ่น (อุ่นพอสบายผิว ไม่ร้อนจัด) มาประคบเบาๆ ที่บริเวณหัวตาครั้งละ 10-15 นาที วันละ 3-4 ครั้ง ความร้อนจะช่วยให้หนองระบายออกได้ง่ายขึ้นและลดอาการบวมตึง
• งดแต่งหน้าและใส่คอนแทคเลนส์: ช่วงนี้ควรงดการแต่งตาเด็ดขาดเพื่อไม่ให้เครื่องสำอางไปอุดตันเพิ่ม และควรใส่แว่นตาแทนคอนแทคเลนส์ชั่วคราว
• รักษาความสะอาด: ล้างมือให้สะอาดอยู่เสมอ และห้ามบีบหรือเค้นหัวตาด้วยตัวเองเด็ดขาด เพราะอาจทำให้เชื้อโรคกระจายลามไปอักเสบหนักกว่าเดิม

การรักษาโดยแพทย์และการใช้ยาที่ถูกต้อง

เนื่องจากภาวะนี้ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย การดูแลตัวเองที่บ้านอย่างเดียวอาจไม่หายขาด หมอตอมักจะพิจารณาแนวทางการรักษาดังนี้

• ยาปฏิชีวนะ: อาจเป็นยาหยอดตา ยาทาฆ่าเชื้อ หรือในรายที่อาการมาก แพทย์จะจ่ายยาปฏิชีวนะชนิดกินร่วมด้วย เพื่อจัดการกับเชื้อแบคทีเรียต้นเหตุ
• การระบายหนอง: หากมีหนองคั่งอยู่มาก แพทย์อาจต้องช่วยเปิดระบายหนองออกอย่างถูกวิธีในสถานพยาบาล
• การสวนล้างท่อน้ำตา: เมื่ออาการอักเสบหายดีแล้ว แพทย์อาจต้องทำการสวนล้างหรือขยายท่อน้ำตา เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอาการอักเสบซ้ำอีก

อาการแบบไหนที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที ห้ามรอช้า?

บางครั้งการอักเสบที่หัวตาอาจลุกลามได้อย่างรวดเร็ว หากมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรรีบไปพบแพทย์โดยด่วนที่สุด

• มีไข้หนั่นสั่นเทา หรือรู้สึกปวดหัวรุนแรง
• อาการบวมแดงลามไปทั่วใบหน้า ตาบวมจนลืมตาไม่ขึ้น
• การมองเห็นเริ่มพร่ามัว หรือเห็นภาพซ้อน
• อาการปวดไม่ดีขึ้นเลยหลังดูแลตัวเองเบื้องต้นมา 24 ถึง 48 ชั่วโมง

ท้ายที่สุดนี้ สุขภาพตาเป็นเรื่องละเอียดอ่อน หากมีความผิดปกติเกิดขึ้นที่ดวงตาหรือบริเวณรอบดวงตา อย่าปล่อยทิ้งไว้จนลามใหญ่โต การมาพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้หายได้เร็วและปลอดภัยที่สุดครับ