เจ็บเต้านมโดยไม่ได้ให้นมบุตร สัญญาณเตือนที่ควรรีบเช็ก

เต้านมอักเสบไม่ได้เกิดขึ้นแค่เฉพาะตอนให้นมลูก

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าภาวะเต้านมอักเสบเป็นเรื่องของคนที่เป็นคุณแม่เพิ่งคลอดเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว ภาวะเต้านมอักเสบในสตรีที่ไม่ได้อยู่ในระยะให้นมบุตร สามารถเกิดขึ้นได้กับผู้หญิงทุกวัย ซึ่งมักสร้างความกังวลใจเพราะอาการบวม แดง หรือเจ็บที่เต้านม มักทำให้เรานึกไปถึงโรคร้ายแรงไว้ก่อนเสมอ ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกภาวะนี้ว่า Periductal Mastitis หรืออาการอักเสบจากท่อน้ำนมที่เกิดการอุดตันหรือติดเชื้อในรูปแบบอื่น

ทำไมจู่ๆ ถึงเกิดการอักเสบขึ้นมาได้

สาเหตุหลักที่พบบ่อยมักเกิดจากการสะสมของแบคทีเรียบริเวณรอบหัวนมหรือผ่านท่อน้ำนมเข้าไป โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีท่อน้ำนมตีบตัน หรือมีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนที่ส่งผลต่อเนื้อเยื่อเต้านม นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นที่กระตุ้นให้เกิดอาการได้:

• การสูบบุหรี่ ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการทำลายเนื้อเยื่อบริเวณท่อน้ำนม
• การได้รับบาดเจ็บหรือการกระแทกที่เต้านมโดยไม่รู้ตัว
• ภาวะภูมิคุ้มกันร่างกายที่ลดลง ทำให้เชื้อแบคทีเรียฉวยโอกาสเติบโต
• การมีหัวนมบุ๋มหรือโครงสร้างท่อน้ำนมที่ผิดปกติแต่กำเนิด

อาการแบบไหนที่ต้องเริ่มระวัง

สังเกตง่ายๆ คือเริ่มมีอาการปวดตึงผิดปกติที่เต้านมข้างใดข้างหนึ่ง ผิวหนังบริเวณนั้นอาจมีสีแดง ร้อนเมื่อสัมผัส หรือบางรายอาจมีอาการบวมเป็นก้อนแข็งคล้ายฝี หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการรักษา อาจมีหนองไหลออกมาจากหัวนมหรือเกิดเป็นโพรงหนองใต้ผิวหนัง ซึ่งจะทำให้ปวดมากและมีไข้ร่วมด้วยได้

ขั้นตอนการวินิจฉัยที่คุณหมออยากให้เข้าใจ

เมื่อคนไข้เข้ามาปรึกษาเรื่องเต้านมอักเสบ หมอจะเริ่มจากการซักประวัติอย่างละเอียด รวมถึงตรวจร่างกายเพื่อแยกแยะว่าอาการนั้นเกิดจากการอักเสบติดเชื้อทั่วไป หรือมีความเสี่ยงของโรคมะเร็งเต้านมชนิดที่มีอาการคล้ายกัน (Inflammatory Breast Cancer) โดยอาจมีการอัลตราซาวด์เต้านม (Ultrasound) หรือในบางกรณีที่อาการไม่ดีขึ้นอาจต้องมีการเจาะดูดหนองไปเพาะเชื้อ หรือตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อให้แน่ใจที่สุด

วิธีรักษาและวิธีดูแลตัวเองให้หายไว

หัวใจสำคัญคือการกินยาปฏิชีวนะให้ครบตามสั่งของแพทย์ แม้ว่าอาการจะดูเหมือนดีขึ้นภายในไม่กี่วันก็ตาม เพราะหากหยุดยาก่อนกำหนด เชื้ออาจดื้อยาและกลับมาเป็นซ้ำได้อีก นอกจากนี้ยังมีข้อแนะนำเพิ่มเติม:

• ประคบอุ่นบริเวณที่มีอาการเพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและลดความตึง
• เลือกสวมใส่ชุดชั้นในที่กระชับพอดี ไม่บีบรัดเต้านมจนเกินไป
• งดการสูบบุหรี่เด็ดขาด เพราะเป็นปัจจัยขัดขวางการสมานตัวของเนื้อเยื่อ
• พักผ่อนให้เพียงพอเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันให้ร่างกายต่อสู้กับเชื้อโรค

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอทันที

หากเริ่มรู้สึกว่าก้อนแข็งนั้นขยายใหญ่ขึ้นอย่างรวดเร็ว มีไข้สูงหนาวสั่น หรือมีอาการเจ็บจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ควรซื้อยาแก้อักเสบกินเองหรือพยายามกดบีบก้อนหนองด้วยตัวเอง เพราะอาจทำให้การติดเชื้อลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดได้ การได้รับคำปรึกษาที่ถูกต้องและทันท่วงทีจะช่วยให้การรักษาง่ายขึ้นและลดโอกาสการเกิดแผลเป็นหรือการผ่าตัดใหญ่ในอนาคต