เจาะลึกภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดในกระเพาะอาหารตีบตัน เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

อาการแสบร้อนกลางอกที่เป็นบ่อย จนหลอดอาหารเริ่มมีปัญหา

หลายคนมักคุ้นเคยกับอาการกรดไหลย้อนที่ทำให้แสบหน้าอกหรือขมคอ แต่ถ้าปล่อยให้เรื้อรังนานเข้า กรดที่ย้อนขึ้นมาทำร้ายหลอดอาหารซ้ำแล้วซ้ำเล่า จะส่งผลให้เกิด ภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดในกระเพาะ ซึ่งหากทิ้งไว้นานโดยไม่รักษา ผนังหลอดอาหารจะเริ่มซ่อมแซมตัวเองจนเกิดเป็นพังผืด และนั่นคือจุดเริ่มต้นของอาการตีบตันที่ทำให้การกลืนอาหารกลายเป็นเรื่องยากสำหรับคนไข้

เมื่อกรดกัดกร่อนนานไปจนเกิดภาวะตีบตัน

กลไกการเกิดภาวะนี้เปรียบเสมือนรอยแผลเป็นที่เกิดขึ้นในท่อทางเดินอาหาร เมื่อกรดจากกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมาบ่อยๆ เนื้อเยื่อหลอดอาหารที่บอบบางจะเกิดการอักเสบ แดง และถลอก ร่างกายจะพยายามซ่อมแซมแผลเหล่านั้นด้วยการสร้างเนื้อเยื่อพังผืดขึ้นมาแทนที่เนื้อเยื่อเดิม เมื่อกระบวนการนี้เกิดขึ้นซ้ำๆ เนื้อเยื่อพังผืดที่แข็งและไม่ยืดหยุ่นจะค่อยๆ ทำให้รูของหลอดอาหารแคบลง จนเป็นเหตุให้เกิดอาการอาหารติดคอหรือกลืนลำบากตามมา

สัญญาณเตือนที่บอกว่าหลอดอาหารเริ่มตีบแล้ว

หากเริ่มสังเกตว่าการกินอาหารเริ่มไม่เหมือนเดิม อาจเป็นสัญญาณว่าหลอดอาหารเริ่มมีภาวะตีบตัน โดยอาการที่พบบ่อยได้แก่

• รู้สึกเหมือนอาหารค้างอยู่ในอกหลังกลืนลงไปแล้ว
• ต้องดื่มน้ำตามบ่อยๆ เพื่อให้กลืนอาหารผ่านลงไปได้
• กลืนของแข็งยากกว่าของเหลว โดยเฉพาะข้าวสวยหรือเนื้อสัตว์
• อาจมีอาการสำลักหรือเจ็บหน้าอกขณะกลืน

วิธีที่หมอใช้ตรวจเช็กหลอดอาหาร

เมื่อคนไข้มาพบหมอด้วยอาการกลืนลำบาก เรามักจะเริ่มจากการซักประวัติและพิจารณาให้ทำการส่องกล้องทางเดินอาหาร (Gastroscopy) ซึ่งวิธีนี้ถือเป็นมาตรฐานที่ดีที่สุด เพราะหมอจะมองเห็นความอักเสบ แผล หรือรอยตีบตันภายในหลอดอาหารได้ชัดเจนด้วยตาเปล่า และหากพบก้อนเนื้อหรือรอยตีบที่น่าสงสัย ก็ยังสามารถตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อยืนยันความปลอดภัยได้ทันที

วิธีรักษาและการดูแลตัวเองไม่ให้กลับไปเป็นอีก

การรักษาภาวะนี้ไม่ได้มีแค่เรื่องยา แต่เป็นการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมอย่างจริงจังร่วมกับการรักษาโดยหมอเฉพาะทาง

• การขยายหลอดอาหาร: หากมีการตีบตันเกิดขึ้น หมออาจจำเป็นต้องใช้เครื่องมือทางการแพทย์ช่วยขยายหลอดอาหารให้กลับมาใช้งานได้ปกติ
• การใช้ยาลดกรด: หมอจะจ่ายยากลุ่มที่ยับยั้งการหลั่งกรด (PPIs) เพื่อหยุดต้นตอของการทำลายหลอดอาหาร และให้เนื้อเยื่อมีโอกาสสมานแผล
• ปรับพฤติกรรมการกิน: เลี่ยงมื้อใหญ่ก่อนนอน งดอาหารรสจัด กาแฟ และแอลกอฮอล์ที่กระตุ้นให้กรดไหลย้อนเพิ่มขึ้น
• ปรับท่านอน: การหนุนหัวเตียงให้สูงขึ้นเล็กน้อยช่วยลดโอกาสที่กรดจะไหลย้อนขึ้นมาในตอนกลางคืนได้เป็นอย่างดี

หากคุณเริ่มรู้สึกว่ากลืนอาหารลำบากหรือมีอาการแสบร้อนกลางอกมานาน อย่ารอจนกินไม่ได้แล้วค่อยมาพบหมอ เพราะยิ่งรักษาเร็วเท่าไหร่ โอกาสที่หลอดอาหารจะฟื้นตัวกลับมาเป็นปกติก็ยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น