เจาะลึกภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดไหลย้อนรุนแรงจนนำไปสู่การตีบตัน

ทำไมกรดในกระเพาะอาหารถึงทำให้หลอดอาหารตีบตันได้

หลายคนมักเข้าใจว่ากรดไหลย้อนเป็นแค่เรื่องแสบร้อนกลางอกที่น่ารำคาญ แต่ในความเป็นจริง หากปล่อยให้หลอดอาหารสัมผัสกับน้ำย่อยที่มีฤทธิ์เป็นกรดรุนแรงซ้ำๆ เป็นเวลานาน เนื้อเยื่อบุผิวที่บอบบางบริเวณนั้นจะเริ่มเกิดแผลอักเสบเรื้อรัง ร่างกายจะพยายามซ่อมแซมตัวเองด้วยการสร้างพังผืดขึ้นมาทดแทน เมื่อพังผืดเหล่านี้ก่อตัวสะสมมากขึ้นเรื่อยๆ ก็จะทำให้ช่องทางเดินอาหารเริ่มตีบแคบลงจนเกิดเป็นภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดในกระเพาะอาหารตีบตันตามมา

สังเกตอย่างไรว่าอาการเริ่มรุนแรงจนหลอดอาหารเริ่มตีบ

สัญญาณเตือนที่สำคัญที่สุดไม่ใช่ความแสบร้อนอีกต่อไป แต่เป็นความรู้สึกที่เปลี่ยนไปขณะกลืนอาหาร คนไข้ส่วนใหญ่มักจะมาพบหมอด้วยอาการดังนี้

• รู้สึกเหมือนอาหารติดคอหรือติดบริเวณกลางหน้าอกทุกครั้งที่กลืน
• ต้องดื่มน้ำตามจำนวนมากเพื่อให้กลืนอาหารผ่านลงไปได้
• เริ่มกลืนอาหารแข็งได้ลำบากขึ้นเรื่อยๆ จนสุดท้ายอาจกลืนได้แค่ของเหลว
• มีอาการสำลักอาหารหรือน้ำย่อยกลับออกมาหลังจากรับประทาน
• น้ำหนักตัวลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุเนื่องจากกินอาหารได้น้อยลง

กระบวนการวินิจฉัยของแพทย์เมื่อสงสัยว่ามีการตีบตัน

เมื่อคนไข้มาด้วยอาการกลืนติด หมอจะไม่ได้ดูแค่เรื่องของกรดไหลย้อนทั่วไป แต่ต้องตรวจสอบให้แน่ชัดว่าหลอดอาหารมีการตีบจริงหรือไม่ โดยวิธีที่หมอนิยมใช้มีดังนี้

การส่องกล้องตรวจหลอดอาหารและกระเพาะอาหาร

วิธีนี้เป็นมาตรฐานทองคำเพื่อให้เห็นภาพชัดเจนว่าบริเวณไหนที่มีการอักเสบ รอยแผลเป็น หรือรอยตีบตัน นอกจากนี้ยังสามารถตัดชิ้นเนื้อไปตรวจเพื่อยืนยันว่าไม่มีความผิดปกติอื่นๆ ซ่อนอยู่ได้ด้วย

การกลืนแป้งเอกซเรย์

เพื่อให้เห็นการเคลื่อนตัวของอาหารผ่านหลอดอาหาร ซึ่งจะช่วยบอกตำแหน่งและความรุนแรงของรอยตีบได้แม่นยำขึ้น

วิธีรักษาและการขยายหลอดอาหาร

สำหรับการรักษาภาวะหลอดอาหารอักเสบจากกรดในกระเพาะอาหารตีบตันนั้น หมอต้องทำควบคู่กันไปสองส่วนคือ

• การแก้ไขรอยตีบ: หากตีบไม่มาก หมอจะทำการส่องกล้องเพื่อใช้บอลลูนขยายหลอดอาหารในบริเวณที่ตีบให้กว้างขึ้น เพื่อให้คนไข้กลับมากลืนอาหารได้ตามปกติ
• การคุมต้นเหตุ: การใช้ยาเพื่อยับยั้งการหลั่งกรดอย่างต่อเนื่อง เพื่อไม่ให้กรดกลับไปทำลายเนื้อเยื่อในบริเวณที่เพิ่งขยายมาใหม่ ซึ่งเป็นสิ่งสำคัญที่สุดที่จะป้องกันไม่ให้กลับมาตีบซ้ำอีก

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันไม่ให้หลอดอาหารตีบซ้ำ

หลังการรักษาคนไข้จำเป็นต้องปรับวิถีชีวิตเพื่อลดแรงดันในกระเพาะอาหารและลดการไหลย้อนของกรด ได้แก่ การรับประทานอาหารมื้อย่อยๆ แต่บ่อยครั้ง หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดและไขมันสูง งดการนอนทันทีหลังรับประทานอาหาร และที่สำคัญคือการงดบุหรี่และแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้กล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารส่วนล่างทำงานผิดปกติ