ลูกเริ่มไม่สบาย ไอ หายใจแรง พ่อแม่ควรรับมืออย่างไรดี
เวลาที่ลูกตัวร้อน ไอ หรือมีน้ำูกไหล สิ่งที่ทำให้คนเป็นพ่อแม่กังวลใจมากที่สุดคือลูกจะหายใจลำบากไหม ปอดอักเสบหรือเปล่า ในช่วงหลังเราจึงเริ่มเห็นคุณพ่อคุณแม่หลายบ้านหาซื้อเครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วติดบ้านไว้ เพื่อความอุ่นใจเวลาลูกป่วย แต่ปัญหาคือ หลายคนยังไม่แน่ใจว่าตกลงแล้วเครื่องนี้ใช้งานอย่างไร แปลผลแบบไหน และตัวเลขที่หน้าจอแปลว่าลูกปลอดภัยดีหรือต้องรีบพาไปโรงพยาบาล
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้วทำงานอย่างไรและทำไมถึงจำเป็นเวลาเด็กป่วย
เครื่องวัดออกซิเจนปลายนิ้ว หรือที่หมอเรียกสั้นๆ ว่าเครื่องพัลส์ออกซิเมตร เป็นอุปกรณ์ชิ้นเล็กหนีบที่นิ้วมือหรือนิ้วเท้าของเด็ก เพื่อตรวจวัดปริมาณออกซิเจนที่ละลายอยู่ในเม็ดเลือดแดง โดยใช้หลักการยิงแสงผ่านผิวหนัง หลักการนี้ช่วยให้เราประเมินการทำงานของปอดและระบบไหลเวียนโลหิตได้คร่าวๆ โดยไม่ต้องเจาะเลือด ทำให้รู้ได้ทันทีว่าร่างกายของเด็กได้รับออกซิเจนเพียงพอหรือไม่ในช่วงที่ทางเดินหายใจมีปัญหา
วิธีเลือกขนาดและประเภทของเครื่องวัดออกซิเจนให้เหมาะกับเจ้าตัวเล็ก
การเลือกซื้อเครื่องวัดออกซิเจนสำหรับเด็กมีความละเอียดอ่อนกว่าของผู้ใหญ่พอสมควร เนื่องจากนิ้วมือของเด็กเล็กมีขนาดเล็กมาก หากใช้เครื่องของผู้ใหญ่ หนีบแล้วอาจหลวมเกินไป ทำให้เซ็นเซอร์จับสัญญาณไม่ได้และอ่านค่าผิดพลาด พ่อแม่ควรเลือกซื้อรุ่นที่มีหัววัดขนาดเล็ก หรือมีอุปกรณ์เสริมสำหรับเด็กโดยเฉพาะ และที่สำคัญคือต้องเลือกเครื่องที่ได้มาตรฐานทางการแพทย์ เพื่อความแม่นยำในการวัดผล
ขั้นตอนการวัดออกซิเจนให้ลูกที่บ้านให้ออกมาแม่นยำที่สุด
การวัดค่าออกซิเจนในเด็กเล็กให้ได้ผลลัพธ์ที่ถูกต้อง มีเทคนิคเล็กน้อยที่พ่อแม่ควรใส่ใจ เพราะเด็กมักจะดิ้นหรือกลัวเครื่องมือ เริ่มต้นจากการเตรียมความพร้อมให้ลูกสงบ ไม่ร้องไห้งอแงจนเกินไป เพราะการร้องไห้และการขยับตัวมากๆ จะทำให้การไหลเวียนเลือดที่ปลายนิ้วเปลี่ยนไปและค่าที่อ่านได้อาจคลาดเคลื่อน
- ทำความสะอาดนิ้วมือ: เช็ดนิ้วของลูกให้สะอาดและอุ่นพอสมควร หากมือเย็นจัดเลือดจะไปเลี้ยงปลายนิ้วน้อย ทำให้วัดค่าไม่ได้
- ถอดสีทาเล็บออก: สำหรับเด็กโตที่มีการทาเล็บ ควรล้างออกให้สะอาดเพราะน้ำยาเคลือบเล็บจะขวางกั้นแสงของเครื่อง
- จัดท่านั่งหรือท่านอนที่สบาย: ให้ลูกนอนหรือนั่งนิ่งๆ สอดนิ้วเข้าไปให้สุด ให้ปลายนิ้วชนกับส่วนปลายของเครื่อง
- รอจนตัวเลขิ่ง: รอประมาณ 30 ถึง 60 วินาที จนกว่าตัวเลขบนหน้าจอจะหยุดนิ่งและแสดงอัตราการเต้นของหัวใจที่สอดคล้องกัน
ตัวเลขเท่าไหร่ถึงเรียกว่าปกติ และแบบไหนที่อันตรายต้องรีบหาหมอ
นี่คือคำถามที่หมอได้ยินบ่อยที่สุด ค่าออกซิเจนในเลือดปกติของเด็กที่สุขภาพแข็งแรงและอาศัยอยู่ในพื้นที่ราบทั่วไป จะต้องอยู่ที่ 95 ถึง 100 เปอร์เซ็นต์ หากวัดได้ต่ำกว่า 95 เปอร์เซ็นต์ถือว่าเริ่มต่ำกว่าเกณฑ์ปกติ และหากต่ำกว่า 92 เปอร์เซ็นต์ถือว่าอยู่ในภาวะวิกฤตที่ร่างกายขาดออกซิเจน ซึ่งต้องรีบนำตัวส่งโรงพยาบาลทันที
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเวลาวัดออกซิเจนให้ลูกน้อย
บ่อยครั้งที่พ่อแม่ตกใจเพราะเครื่องฟ้องว่าออกซิเจนต่ำ แต่จริงๆ แล้วเกิดจากความผิดพลาดในการใช้งาน เช่น ลูกมือเย็นจัดจากการอยู่ในห้องแอร์นานเกินไป เด็กขยับตัวตลอดเวลา หรือใส่เครื่องกลับด้าน การแก้ไขเบื้องต้นคือให้ลองอุ่นมือก่อนวัดใหม่ หรือเปลี่ยนไปวัดที่นิ้วเท้าแทน หากวัดซ้ำแล้วยังได้ค่าต่ำเหมือนเดิม คราวนี้จึงค่อยพิจารณาเรื่องความผิดปกติของร่างกาย
อาการร่วมอื่นๆ ที่ต้องสังเกตควบคู่ไปกับการใช้เครื่องวัดออกซิเจน
การดูแค่ตัวเลขบนหน้าจอเครื่องวัดออกซิเจนอย่างเดียวไม่เพียงพอ พ่อแม่ต้องสังเกตอาการทางคลินิกร่วมด้วยเสมอ เช่น ลูกหายใจเร็วกว่าปกติไหม มีอาการซี่โครงบุ๋มเวลาหายใจ จมูกบาน หรือริมฝีปากและเล็บเริ่มมีสีเขียวคล้ำหรือไม่ อาการเหล่านี้เป็นสัญญาณเตือนภัยที่ชัดเจนว่าเด็กกำลังเหนื่อยหอบ แม้ตัวเลขออกซิเจนจะยังดูปกติในบางช่วงก็ตาม
