บาดแผลที่ดูเหมือนเล็ก แต่ต้องระวังให้มาก: วิธีดูแลแผลเสี่ยงสูงและแผลใกล้เส้นประสาท

แผลแบบไหนที่หมอจัดว่าเป็นแผลเสี่ยงสูง

เวลาคนไข้เดินเข้ามาที่ห้องตรวจด้วยบาดแผล หลายคนมักถามว่าแค่ล้างแผลเองที่บ้านไม่ได้หรือ คำตอบคือแผลบางประเภทต้องการความใส่ใจเป็นพิเศษมากกว่าแผลถลอกทั่วไปครับ แผลที่หมอถือว่ามีความเสี่ยงสูงในการจัดการ ได้แก่ แผลที่เกิดจากของมีคมสกปรก แผลจากสัตว์กัด แผลที่มีเศษดินทรายฝังลึก หรือแผลที่เนื้อเยื่อฉีกขาดรุนแรง เพราะแผลเหล่านี้มีโอกาสติดเชื้อแบคทีเรียหรือเชื้อบาดทะยักได้มากกว่าปกติ หากจัดการไม่ถูกวิธี อาจทำให้แผลหายช้า หรือเกิดการอักเสบจนลุกลามเข้าสู่กระแสเลือดได้

ทำไมแผลบริเวณใกล้เส้นประสาทถึงต้องระวังเป็นพิเศษ

ร่างกายเราเปรียบเสมือนระบบไฟฟ้าที่มีสายไฟคือเส้นประสาทฝังอยู่ทั่วทุกจุด หากเกิดบาดแผลในตำแหน่งที่มีเส้นประสาทอยู่ตื้น เช่น บริเวณข้อมือ ข้อเท้า หรือตามซอกนิ้ว หมอต้องตรวจสอบอย่างละเอียดเสมอว่าแผลนั้นทำอันตรายต่อเส้นประสาทหรือไม่ อาการที่บ่งบอกว่าน่าจะมีปัญหาคือ ความรู้สึกซ่าๆ เหมือนไฟช็อต หรือความรู้สึกชาที่ปลายมือปลายเท้า หากแผลลึกจนไปโดนเส้นประสาท การเย็บแผลเพียงอย่างเดียวไม่พอ แต่ต้องมีการตรวจเช็กการทำงานของเส้นประสาทร่วมด้วย เพื่อป้องกันอาการชาหรือกล้ามเนื้ออ่อนแรงถาวรที่อาจตามมา

ขั้นตอนการปฐมพยาบาลเบื้องต้นก่อนถึงมือหมอ

สิ่งที่ต้องทำอันดับแรกคือการล้างทำความสะอาดแผลให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได้ โดยใช้น้ำสะอาดหรือน้ำเกลือล้างแผลล้างเศษดินหรือสิ่งสกปรกออกไปให้หมด ห้ามนำยาฉุนหรือสมุนไพรใดๆ มาโรยบนแผลเด็ดขาดเพราะจะทำให้แผลติดเชื้อและเนื้อตายได้ง่ายขึ้น จากนั้นให้ใช้ผ้าสะอาดกดทับเพื่อห้ามเลือด หากเลือดไม่หยุดไหลภายในสิบนาที หรือพบว่าขยับนิ้วไม่ได้เหมือนเดิม ต้องรีบมาพบแพทย์เพื่อประเมินความเสียหายภายในทันที

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาหาหมอทันที

การจัดการบาดแผลที่มีความเสี่ยงสูงบางครั้งต้องอาศัยอุปกรณ์การแพทย์และการประเมินอย่างผู้เชี่ยวชาญ คุณควรมาพบแพทย์โดยเร็วหากพบอาการดังต่อไปนี้:

• แผลมีขนาดใหญ่ ลึก หรือขอบแผลฉีกขาดไม่เรียบจนอาจต้องเย็บ
• แผลเกิดจากสิ่งของสกปรก หรือสนิมเกาะ ซึ่งมีความเสี่ยงต่อเชื้อบาดทะยัก
• มีอาการชา หรือรู้สึกแปล๊บๆ บริเวณรอบแผล
• ไม่สามารถขยับข้อต่อ หรือนิ้วมือบริเวณใกล้เคียงได้อย่างปกติ
• มีอาการบวม แดง ร้อน หรือมีหนองไหลออกมาจากแผลหลังจากผ่านไป 24-48 ชั่วโมง

วิธีรักษาและการดูแลแผลหลังเย็บ

หลังจากที่หมอทำการล้างแผล ตัดเนื้อตาย และเย็บปิดแผลอย่างถูกวิธีแล้ว สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันการติดเชื้อ คุณจำเป็นต้องทานยาปฏิชีวนะให้ครบตามสั่ง แม้แผลจะดูดีขึ้นแล้วก็ตาม นอกจากนี้ต้องหมั่นรักษาความสะอาดแผลให้แห้งอยู่เสมอ หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนน้ำในช่วงแรก และที่สำคัญที่สุดคือการฉีดวัคซีนบาดทะยักกระตุ้น หากประวัติการฉีดวัคซีนเดิมของคุณเกินระยะเวลาที่กำหนด เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในการฟื้นฟูร่างกาย