ทำความรู้จักภาวะหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัวและภาวะหัวใจล้มเหลว เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

ทำไมหัวใจถึงต้องหนาตัวขึ้นจนผิดปกติ

เวลาตรวจสุขภาพแล้วหมอบอกว่าหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัว หลายคนมักจะตกใจว่ามันเกิดอะไรขึ้น ต้องเข้าใจก่อนว่าหัวใจห้องล่างซ้ายมีหน้าที่สำคัญที่สุด คือการสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงทั่วร่างกาย เปรียบเสมือนปั๊มน้ำหลักของบ้าน เมื่อร่างกายมีความดันโลหิตสูงเรื้อรัง หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสู้กับแรงดันนั้น เหมือนกับกล้ามเนื้อแขนที่ใหญ่ขึ้นจากการยกเว้นหนักๆ หัวใจก็ตอบสนองด้วยการสร้างกล้ามเนื้อให้หนาขึ้นเพื่อให้มีแรงบีบมากขึ้น แต่น่าเสียดายที่กล้ามเนื้อที่หนาขึ้นนี้ไม่ได้ทำให้หัวใจแข็งแรงขึ้นเสมอไป

จุดเริ่มต้นจากหัวใจหนาไปสู่หัวใจล้มเหลวได้อย่างไร

เมื่อกล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัวขึ้น ผนังหัวใจจะเริ่มมีความยืดหยุ่นน้อยลง กลายเป็นหัวใจที่แข็งและหนา ทำให้การคลายตัวเพื่อรับเลือดในแต่ละจังหวะทำได้ไม่ดีเหมือนเดิม เมื่อหัวใจรับเลือดได้น้อยลง แต่ความต้องการใช้เลือดของร่างกายยังเท่าเดิม ในระยะยาวจะเกิดภาวะที่เรียกว่า ภาวะหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัวและ เริ่มเสื่อมสภาพจนไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายได้เพียงพอ นั่นคือจุดเริ่มต้นของภาวะหัวใจล้มเหลวที่คนไข้มักจะเริ่มรู้สึกเหนื่อยง่ายขึ้น

สัญญาณเตือนภัยที่ร่างกายกำลังบอกว่าหัวใจเริ่มไม่ไหว

อาการของคนไข้ที่มาพบหมอมักจะค่อยๆ เป็นค่อยๆ ไปจนบางครั้งเราอาจเผลอชินกับมันไปเอง อาการที่ต้องระวังมีดังนี้

• เหนื่อยหอบง่ายกว่าปกติ แม้จะทำกิจกรรมเบาๆ เช่น เดินขึ้นบันไดเพียงไม่กี่ขั้น
• อาการเหนื่อยเวลาเอนตัวนอนราบ ต้องใช้หมอนหนุนสูงถึงจะนอนหลับได้สบายขึ้น
• มีอาการไอแห้งๆ โดยเฉพาะตอนกลางคืน
• เท้าหรือข้อเท้าเริ่มบวม ซึ่งเกิดจากการที่เลือดไหลกลับเข้าสู่หัวใจได้ไม่ดีจนคั่งอยู่ในส่วนปลายของร่างกาย

วิธีรับมือและดูแลหัวใจให้กลับมาทำงานได้เต็มที่อีกครั้ง

หัวใจที่หนาตัวไปแล้วอาจไม่สามารถกลับไปบางเท่าเดิมได้เสมอไป แต่การรักษาจะเน้นไปที่การหยุดยั้งไม่ให้มันแย่ลงและป้องกันการเกิดภาวะหัวใจล้มเหลว โดยหมอจะแนะนำแนวทางดังนี้

• ควบคุมความดันโลหิตให้เป๊ะ: นี่คือหัวใจสำคัญของการรักษา การทานยาตามสั่งอย่างเคร่งครัดคือวิธีที่ช่วยลดภาระของหัวใจได้ดีที่สุด
• ปรับพฤติกรรมการกิน: ลดการทานเค็มเพื่อไม่ให้ร่างกายกักเก็บน้ำเกินความจำเป็น ลดภาระของหลอดเลือดและหัวใจ
• ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม: เลือกการออกกำลังกายแบบคาร์ดิโอเบาๆ เช่น การเดินเร็ว แต่ต้องอยู่ในคำแนะนำของแพทย์เพื่อไม่ให้หัวใจทำงานหนักเกินไป
• ติดตามอาการอย่างใกล้ชิด: การตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรืออัลตราซาวด์หัวใจเป็นประจำ จะช่วยให้หมอประเมินได้ว่าขนาดของกล้ามเนื้อและการทำงานของหัวใจเป็นอย่างไร

ภาวะนี้ไม่ใช่จุดจบของชีวิต แต่เป็นสัญญาณเตือนให้เราหันมาดูแลตัวเองให้จริงจังมากขึ้น หากคุณมีปัจจัยเสี่ยงหรือเริ่มมีอาการเหนื่อยหอบที่อธิบายไม่ได้ การมาพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงแต่เนิ่นๆ จะช่วยยืดอายุหัวใจให้อยู่กับเราไปได้อีกนาน