ภาวะหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัวและภาวะหัวใจล้มเหลว: ความเชื่อมโยงที่ต้องระวัง

ทำไมกล้ามเนื้อหัวใจถึงต้องหนาตัวขึ้น

เวลาที่หมอตรวจคนไข้ด้วยเครื่องอัลตราซาวด์หัวใจ แล้วพบว่ากล้ามเนื้อหัวใจห้องล่างซ้ายมีขนาดหนากว่าปกติ หมอมักจะเปรียบเทียบให้คนไข้ฟังว่า หัวใจก็เหมือนกล้ามเนื้อแขนขา ถ้าเราต้องยกของหนักทุกวัน กล้ามเนื้อก็จะใหญ่ขึ้นและแข็งเกร็ง เพื่อพยายามสู้กับแรงต้านนั้น หัวใจห้องล่างซ้ายมีหน้าที่สำคัญที่สุดในการสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงทั่วร่างกาย เมื่อมันต้องทำงานหนักเกินไปจากภาวะบางอย่าง กล้ามเนื้อจึงต้องหนาตัวขึ้นเพื่อให้บีบตัวได้แรงพอ แต่ความหนานี้ไม่ใช่เรื่องดี เพราะมันทำให้หัวใจเริ่มทำงานได้ไม่เต็มประสิทธิภาพเหมือนเดิม

สาเหตุที่ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักจนหนาตัว

สาเหตุหลักที่หมอพบได้บ่อยที่สุดในคลินิกคือ โรคความดันโลหิตสูง เมื่อความดันในหลอดเลือดสูงอยู่ตลอดเวลา หัวใจต้องออกแรงบีบตัวสู้กับแรงดันนั้นอยู่ตลอด ส่งผลให้กล้ามเนื้อค่อยๆ ปรับตัวจนหนาขึ้น นอกจากความดันแล้ว ยังมีสาเหตุอื่นๆ ได้แก่

• โรคลิ้นหัวใจตีบ ที่ขัดขวางการไหลเวียนของเลือด ทำให้หัวใจต้องเค้นแรงบีบมากขึ้น
• พันธุกรรมบางชนิดที่ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจผิดปกติมาแต่กำเนิด
• ภาวะอ้วนหรือโรคระบบหายใจบางอย่างที่ส่งผลต่อเนื่องต่อระบบหัวใจและหลอดเลือด

สัญญาณเตือนที่บอกว่าหัวใจเริ่มไม่ไหว

ในระยะแรก คนไข้อาจไม่รู้สึกอะไรเลย เพราะกล้ามเนื้อที่หนาขึ้นยังทำงานได้อยู่ แต่เมื่อเวลาผ่านไป หัวใจจะเริ่มแข็งตัวและคลายตัวได้ยากขึ้น ทำให้เลือดที่ควรจะไหลกลับเข้าหัวใจเกิดการติดขัด อาการที่มักจะตามมาคือ

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ แม้จะเป็นกิจกรรมที่เคยทำได้สบายๆ
• รู้สึกหอบเวลาออกแรง หรือต้องลุกขึ้นมานั่งหอบตอนกลางคืน
• มีอาการบวมที่บริเวณเท้าหรือข้อเท้า
• เจ็บหน้าอกหรือรู้สึกใจสั่นบ่อยครั้ง

ความสัมพันธ์ที่น่ากังวล: ภาวะหัวใจห้องล่างซ้ายหนาตัวและภาวะหัวใจล้มเหลว

เมื่อกล้ามเนื้อหนาตัวจนถึงจุดหนึ่ง มันจะสูญเสียความยืดหยุ่น กลายเป็นภาวะที่หัวใจบีบตัวแรงแต่คลายตัวไม่ค่อยออก หรือบางรายกล้ามเนื้อที่หนาเกินไปกลับขาดเลือดไปเลี้ยงจนอ่อนแอลง สุดท้ายหัวใจก็จะเริ่มล้มเหลวในการทำหน้าที่สูบฉีดเลือด ภาวะหัวใจล้มเหลวไม่ใช่เรื่องที่เกิดขึ้นทันที แต่เป็นผลพวงจากการปล่อยให้ภาวะหัวใจหนาตัวดำเนินไปโดยไม่ได้รับการรักษาหรือควบคุมความดันอย่างจริงจัง

วิธีดูแลและป้องกันไม่ให้หัวใจไปถึงจุดล้มเหลว

ข่าวดีคือหากตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ เราสามารถหยุดหรือชะลอไม่ให้หัวใจหนาตัวมากขึ้นได้ ดังนี้

• คุมความดันให้คงที่ตลอดเวลา นี่คือหัวใจสำคัญของการป้องกัน
• ลดการกินเค็ม เพื่อไม่ให้ร่างกายกักเก็บน้ำและเพิ่มภาระให้หัวใจ
• ออกกำลังกายแบบแอโรบิกในระดับที่เหมาะสมและได้รับคำแนะนำจากแพทย์
• ปรับพฤติกรรมการกินและคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
• ตรวจติดตามอาการด้วยการทำอัลตราซาวด์หัวใจเป็นระยะตามนัดหมาย

การเข้าใจถึงความเสี่ยงจะช่วยให้เราหันมาใส่ใจดูแลตัวเองได้ทันเวลา หมออยากให้มองว่าการรักษาไม่ใช่เพียงการกินยา แต่คือการเปลี่ยนวิถีชีวิตเพื่อปกป้องเครื่องยนต์หลักของร่างกายให้ทำงานไปกับเราได้นานที่สุด