โรคกลัวสังคม: เมื่อการเจอคนแปลกหน้ากลายเป็นเรื่องน่ากลัวเกินรับไหว

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าการเป็นคนขี้อายคือโรคกลัวสังคม

เวลาเห็นคนเดินก้มหน้า ไม่กล้าสบตา หรือพยายามเลี่ยงบทสนทนา หลายคนมักจะเหมารวมว่าเขาเป็นคนขี้อายหรือเป็นคนเก็บตัว แต่ในทางการแพทย์ โรคกลัวสังคม หรือ Social Anxiety Disorder ไม่ใช่แค่ความเขินอายธรรมดาที่หายไปเองได้ แต่มันคือความรู้สึกหวาดกลัวอย่างรุนแรงเมื่อต้องเผชิญหน้ากับสถานการณ์ทางสังคม เพราะกลัวว่าจะถูกตัดสิน กลัวจะทำอะไรเปิ่นๆ จนคนอื่นมองไม่ดี หรือกลัวความอับอายที่จะเกิดขึ้นต่อหน้าคนหมู่มาก

อาการแบบไหนที่เตือนว่าเราอาจกำลังเป็นโรคกลัวสังคม

คนที่เป็นโรคนี้มักมีปฏิกิริยาทั้งทางร่างกายและความคิดที่ตอบสนองต่อสถานการณ์ทางสังคมอย่างผิดปกติ โดยมักจะแสดงออกมาดังนี้

• ใจสั่น มือสั่น หรือเสียงสั่นเวลาต้องพูดต่อหน้าคนอื่น
• เหงื่อออกมาก หน้าแดง หรือรู้สึกปวดท้องมวนๆ เมื่ออยู่ในที่สาธารณะ
• มีความคิดวนเวียนว่าคนอื่นต้องกำลังจ้องมองและวิจารณ์ตัวเองอยู่แน่ๆ
• พยายามหลีกเลี่ยงการไปงานสังสรรค์ การประชุม หรือแม้แต่การเดินผ่านกลุ่มคน
• รู้สึกเครียดและกังวลล่วงหน้าเป็นเวลานานก่อนถึงวันที่มีนัดสำคัญ

ทำไมสมองถึงสั่งให้เรากลัวการเข้าสังคม

กลไกภายในสมองของผู้ที่เป็นโรคกลัวสังคมจะทำงานไวเกินไปต่อสิ่งเร้า โดยเฉพาะส่วนของสมองที่ชื่อว่า อะมิกดาลา (Amygdala) ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมความกลัว เมื่อต้องเจอผู้คน สมองส่วนนี้จะสั่งการทันทีว่าสถานการณ์นี้คืออันตราย เหมือนเวลาที่เราเจอสัตว์ร้าย ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วคนรอบข้างไม่ได้มีเจตนาทำร้ายเราเลย การตอบสนองที่เกินจริงนี้เองที่ทำให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ทำให้เกิดอาการใจสั่นและมือสั่นตามมา

วิธีการก้าวข้ามความกลัวและฟื้นฟูสุขภาพจิต

ข่าวดีคือโรคนี้รักษาให้ดีขึ้นและกลับมาใช้ชีวิตได้ปกติครับ โดยแนวทางการรักษาที่ได้ผลดีมีดังนี้

• การทำจิตบำบัดแบบปรับความคิดและพฤติกรรม (CBT): เป็นการฝึกให้เราค่อยๆ ปรับวิธีคิดที่มองว่าการเข้าสังคมเป็นอันตราย และฝึกเผชิญหน้ากับสถานการณ์ที่กลัวทีละน้อย
• การใช้ยาภายใต้คำแนะนำของแพทย์: ในบางกรณี ยาในกลุ่มต้านเศร้าหรือยาปรับสารเคมีในสมองสามารถช่วยลดความกังวลในระยะเริ่มต้น เพื่อให้คนไข้มีสมาธิและพร้อมทำจิตบำบัดมากขึ้น
• การฝึกผ่อนคลายกล้ามเนื้อและการหายใจ: เพื่อคุมอาการทางกายไม่ให้ตื่นตระหนกจนเกินไป

อย่าปล่อยให้ความกลัวขังเราไว้ในโลกใบเดิม

หากรู้สึกว่าความกังวลนี้เริ่มกระทบกับการทำงาน การเรียน หรือความสัมพันธ์กับคนใกล้ชิดจนทำให้เราไม่มีความสุข การปรึกษาจิตแพทย์ไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่มันคือการเปิดโอกาสให้ตัวเองได้กลับไปใช้ชีวิตในแบบที่ต้องการอีกครั้ง หมอเชื่อเสมอว่าเมื่อเราเข้าใจกลไกของโรคและเริ่มเผชิญหน้าอย่างถูกวิธี ความกลัวที่เคยดูใหญ่โตจะค่อยๆ เล็กลงจนเราสามารถก้าวข้ามผ่านไปได้ด้วยตัวเอง