ภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพ: เมื่อร่างกายปกติ แต่ใจระแวงเกินไป

อาการที่เหมือนจะป่วย แต่ตรวจกี่ครั้งก็ไม่เจอโรค

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาด้วยความกังวลใจว่า ตัวเองกำลังป่วยเป็นโรคร้ายแรงบางอย่างอยู่หรือเปล่า ทั้งที่ผ่านการตรวจร่างกายมาแล้วหลายครั้ง ผลเลือดปกติ ผลเอกซเรย์สะอาดใส แต่ความรู้สึกที่ว่ามีบางอย่างผิดปกติในร่างกายยังคงวนเวียนไม่หายไป อาการเหล่านี้คือสัญญาณบ่งบอกของ ภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพ ซึ่งไม่ใช่เรื่องของการอุปโลกน์ขึ้นมาเอง แต่เป็นภาวะทางใจที่ส่งผลต่อการใช้ชีวิตจริงอย่างมาก

ภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพคืออะไรกันแน่

ภาวะนี้ไม่ได้หมายความว่าคนไข้แกล้งป่วยหรือเรียกร้องความสนใจ แต่เป็นความผิดปกติของการตีความสัญญาณจากร่างกายที่มากเกินไป โดยปกติแล้วร่างกายมนุษย์จะมีอาการจุกเสียด ปวดหัว หรือใจสั่นเป็นเรื่องธรรมดา แต่สำหรับผู้ที่มีภาวะนี้ สมองจะแปลผลอาการเล็กน้อยเหล่านั้นว่าเป็นสัญญาณของโรคร้ายแรง เช่น อาการปวดหัวธรรมดาอาจถูกแปลผลว่าเป็นเนื้องอกในสมอง หรือหัวใจเต้นเร็วจากความตื่นเต้นอาจถูกคิดว่าเป็นอาการหัวใจล้มเหลว

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเข้าข่ายกังวลเกินเหตุ

• คอยสังเกตอาการตัวเองตลอดเวลา จับผิดความเปลี่ยนแปลงของร่างกายทุกฝีก้าว
• เข้าเว็บไซต์ค้นหาอาการป่วยในกูเกิลเป็นประจำจนเกิดความตื่นตระหนก
• ไปพบแพทย์บ่อยครั้งเพื่อตรวจเช็กอาการเดิมซ้ำๆ แต่เมื่อผลตรวจปกติก็ยังไม่วางใจ
• กลัวการไปโรงพยาบาลเพราะกลัวว่าหมอจะตรวจเจอโรคร้ายจริงๆ

ทำไมถึงกลายเป็นคนคิดมากเรื่องสุขภาพได้ขนาดนี้

ปัจจัยที่กระตุ้นภาวะนี้มีหลายอย่าง เริ่มตั้งแต่ประสบการณ์ในอดีต เช่น เคยเห็นคนใกล้ชิดป่วยหนักหรือเสียชีวิตจากโรคที่คาดไม่ถึง หรือการได้รับข้อมูลข่าวสารเรื่องสุขภาพที่มากเกินไปจนเกิดความเข้าใจผิด นอกจากนี้ ความเครียดจากการทำงานหรือปัญหาชีวิตส่วนตัวยังเป็นตัวเร่งให้ระบบประสาทไวต่อความรู้สึก ทำให้ร่างกายจดจ้องอยู่กับความเจ็บป่วยมากผิดปกติ

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเพื่อหาทางออก

หากความกังวลเริ่มรบกวนการนอนหลับ การทำงาน หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง จนทำให้คุณภาพชีวิตแย่ลง นั่นเป็นเวลาที่ควรได้รับความช่วยเหลือ การรักษาไม่ได้มีแค่การตรวจร่างกายซ้ำๆ แต่เป็นการทำความเข้าใจกลไกของความวิตกกังวล โดยส่วนใหญ่จะใช้การปรับความคิดและพฤติกรรม (CBT) ซึ่งเป็นวิธีที่ได้ผลดีมากในการช่วยให้คนไข้กลับมามองสัญญาณของร่างกายได้อย่างสมเหตุสมผลอีกครั้ง

วิธีปรับใจให้เลิกจดจ้องความป่วย

ลองเริ่มจากการจำกัดเวลาในการหาข้อมูลเรื่องโรคจากอินเทอร์เน็ต พยายามเบี่ยงเบนความสนใจไปทำกิจกรรมที่ผ่อนคลาย และที่สำคัญคือการฝึกสังเกตว่าอาการที่รู้สึกนั้นเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่เราเครียดหรือไม่ การมีสติรับรู้ว่านี่คืออาการของความกังวลไม่ใช่โรคภัย จะช่วยลดความรุนแรงของอาการลงได้มาก การยอมรับว่าความรู้สึกนี้มาจากใจ ไม่ใช่จากเนื้อเยื่อร่างกายที่เสียหาย เป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดในการรักษาตนเองให้หายดี