ภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพ: เมื่อความกังวลเรื่องโรคภัยกลายเป็นเรื่องใหญ่ในใจ

เช็กตัวเองกันหน่อย: แค่ระวังตัวหรือเข้าข่าย ภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพ กันแน่

หมอเชื่อว่าหลายคนเคยเป็น โดยเฉพาะในยุคที่เข้าถึงข้อมูลสุขภาพได้เพียงปลายนิ้วสัมผัส พอมีอาการปวดหัวนิดหน่อยก็รีบเข้ากูเกิลหาคำตอบ พอลูกศรชี้ไปว่าอาจจะเป็นโรคร้ายแรงใจคอก็เริ่มไม่ดีแล้ว อาการนี้ทางการแพทย์เรียกว่า ภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพ หรือ Health Anxiety ซึ่งไม่ใช่แค่คนขี้ระแวง แต่เป็นภาวะที่ความกลัวว่าตัวเองจะป่วยหนักครอบงำชีวิตประจำวันจนไม่มีความสุข

สัญญาณเตือนที่บอกว่าใจเรากำลังเหนื่อยเกินไปกับการกังวลเรื่องโรค

คนที่มีภาวะนี้มักไม่ได้แกล้งทำ แต่เขารู้สึกจริงๆ ว่ามีความผิดปกติเกิดขึ้นในร่างกาย สัญญาณที่หมอมักจะเห็นบ่อยๆ มีดังนี้

• หมกมุ่นอยู่กับการตรวจร่างกายตัวเองตลอดเวลา เช่น คลำก้อน ส่องกระจกดูความผิดปกติของผิวหนัง หรือเช็กชีพจรบ่อยเกินความจำเป็น
• พยายามหาคำตอบจากอินเทอร์เน็ตไม่หยุดหย่อน ยิ่งอ่านยิ่งกลัว แต่ก็หยุดอ่านไม่ได้
• ไปพบแพทย์บ่อยมาก แม้ผลตรวจจะออกมาปกติว่าร่างกายแข็งแรงดี แต่ใจก็ยังไม่ยอมเชื่อ
• กลัวการไปโรงพยาบาลหรือกลัวการตรวจร่างกาย เพราะกลัวผลลัพธ์ที่จะออกมา

ทำไมร่างกายถึงประท้วง ทั้งที่หมอตรวจแล้วไม่พบอะไรเลย

เวลาที่เรากังวลมากๆ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้เกิดอาการทางกายจริงๆ เช่น ใจสั่น แน่นหน้าอก ปวดหัว หรือท้องอืด พอเราสัมผัสอาการเหล่านี้ได้ เรายิ่งไปตีความว่าต้องเป็นโรคร้ายแน่ๆ กลายเป็นวงจรปิดที่หมุนวนไม่รู้จบ ความเครียดไปกระตุ้นอาการ และอาการก็ไปกระตุ้นความเครียดซ้ำเติมอีกชั้น

วิธีรับมือและปรับมุมมองใหม่ให้ใจสบายขึ้น

การจัดการกับภาวะวิตกกังวลต่อสุขภาพไม่ได้อยู่ที่การตรวจร่างกายเพิ่ม แต่อยู่ที่การปรับกระบวนการคิดของตัวเอง ดังนี้

หยุดหาคำตอบจากอินเทอร์เน็ตอย่างจริงจัง

การเสิร์ชกูเกิลคือตัวกระตุ้นชั้นดีที่ทำให้ความกังวลพุ่งสูงขึ้น ลองเปลี่ยนจากการหาข้อมูลโรคมาเป็นการจดบันทึกว่าวันนี้รู้สึกอย่างไร และกิจกรรมอะไรที่ทำแล้วผ่อนคลายแทน

ให้ความสำคัญกับความจริงทางการแพทย์

เมื่อไปตรวจกับแพทย์แล้วได้รับคำยืนยันว่าปกติดี ให้เชื่อมั่นในข้อมูลนั้นและในตัวผู้เชี่ยวชาญ การพยายามเปลี่ยนหมอไปเรื่อยๆ เพื่อหาคำตอบที่ตรงใจตัวเองไม่ได้ช่วยให้หายจากอาการวิตกกังวล

ฝึกอยู่กับปัจจุบันแทนการคาดเดาอนาคต

ความกังวลมักอยู่ที่อนาคตที่ยังมาไม่ถึง ลองฝึกเทคนิคการหายใจหรือทำกิจกรรมที่ดึงสติกลับมาที่ปัจจุบัน เช่น การออกกำลังกายเบาๆ หรือกิจกรรมงานอดิเรก เพื่อลดระดับฮอร์โมนความเครียดในร่างกาย

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาจิตแพทย์

หากอาการวิตกกังวลเริ่มส่งผลกระทบต่อการทำงาน การใช้ชีวิต หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง และเริ่มรู้สึกว่าควบคุมความกลัวของตัวเองไม่ได้แล้ว การปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการหาเครื่องมือช่วยจัดการความคิดที่ถูกต้อง เพื่อให้เรากลับมามีชีวิตที่มีความสุขได้อีกครั้งโดยไม่ต้องมีเงาของความกลัวคอยหลอกหลอน