วิธีเช็ดตัวลดไข้ให้ลูกน้อยและคนในครอบครัวแบบถูกต้อง ทำอย่างไรให้ไข้ลดลงไวที่สุด

ลูกตัวร้อนจี๋แต่ไข้ไม่ยอมลด: ปัญหาโลกแตกที่คนเป็นพ่อแม่ต้องเจอ

เวลาที่ลูกรักหรือคนใกล้ตัวไม่สบาย มีไข้สูงตัวร้อนจี๋ สิ่งแรกที่เรามักจะทำกันด้วยความตกใจคือวิ่งไปหาผ้ามาชุบน้ำแล้วเช็ดตัวให้ทันที แต่เชื่อไหมครับว่า จากประสบการณ์ที่ผมตรวจคนไข้มานาน หลายคนยังเข้าใจวิธีเช็ดตัวคลาดเคลื่อน บางคนใช้น้ำเย็นจัดจนคนไข้หนาวสั่นสะท้าน หรือบางคนเช็ดผิดวิธีจนไข้ยิ่งพุ่งสูงขึ้นไปอีก

การเช็ดตัวลดไข้ไม่ใช่แค่การเอาผ้าชุบน้ำแล้วปาดไปตามตัวส่งๆ แต่มันมีเทคนิคและหลักการทางวิทยาศาสตร์การแพทย์อยู่เบื้องหลัง เพื่อช่วยให้ร่างกายระบายความร้อนออกมาได้ดีที่สุดโดยไม่ทำให้คนไข้รู้สึกทรมาน วันนี้ผมจะมาเล่าให้ฟังแบบละเอียดทีละขั้นตอนครับว่า การเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกวิธี นั้นต้องทำอย่างไรบ้าง

เตรียมตัวก่อนเช็ด: น้ำแบบไหน ผ้ากี่ผืน และจัดห้องอย่างไรดี?

ก่อนที่เราจะเริ่มลงมือเช็ดตัว สิ่งสำคัญอันดับแรกคือการเตรียมอุปกรณ์และสภาพแวดล้อมให้พร้อม เพื่อไม่ให้คนไข้ต้องหนาวสั่นระหว่างทำ

เลือกใช้น้ำอุณหภูมิห้องหรือน้ำอุ่นเท่านั้น ห้ามใช้น้ำเย็นจัดเด็ดขาด

หลายคนเข้าใจผิดว่าตัวร้อนต้องใช้น้ำเย็นจัดๆ จะได้ช่วยดับความร้อน ความจริงคือ ห้ามใช้น้ำเย็นจัดหรือน้ำใส่น้ำแข็งเด็ดขาดครับ เพราะเมื่อผิวหนูกระทบกับความเย็นจัด เส้นเลือดฝอยใต้ผิวหนังจะหดตัวทันที ความร้อนที่อยู่ข้างในร่างกายจะระบายออกมาไม่ได้ กลายเป็นว่าไข้ยิ่งลงยากกว่าเดิม แถมยังทำให้คนไข้หนาวสั่นหนักขึ้นไปอีก น้ำที่เหมาะสมที่สุดคือน้ำอุ่นธรรมดา หรือน้ำอุณหภูมิห้องนี่แหละครับ

เตรียมผ้าขนหนูผืนเล็กๆ 4 ผืน

เราควรใช้ผ้าขนหนูผืนเล็กขนาดพอดีมือประมาณ 4 ผืน นำมาจุ่มน้ำแล้วบิดพอหมาด ไม่ให้เปียกชุ่มจนหยดติ๋ง การมีผ้าหลายผืนจะช่วยให้เราวางตามจุดสำคัญและสลับเปลี่ยนได้ง่ายโดยไม่ต้องลุกไปชุบน้ำบ่อยๆ

ขั้นตอนการเช็ดตัวลดไข้สไตล์หมอเล่า: เช็ดอย่างไรให้ความร้อนระบายออกได้ไว

เมื่อเตรียมอุปกรณ์เสร็จแล้ว มาเริ่มลงมือเช็ดตัวตามลำดับขั้นตอนที่ถูกต้องกันครับ

ถอดเสื้อผ้าออกให้หมด: เพื่อให้ผิวหนังได้สัมผัสกับอากาศและระบายความร้อนได้ดีที่สุด หากเกรงใจหรืออาย อาจใช้ผ้าผืนใหญ่คลุมตัวส่วนที่ยังไม่ได้เช็ดไว้

เริ่มเช็ดบริเวณใบหน้าและลำคอ: ใช้ผ้าหมาดเช็ดเบาๆ ที่ใบหน้า ลำคอ และซอกคอ จากนั้นวางผ้าไว้ที่บริเวณซอกคอและหน้าผากสักครู่เพื่อช่วยลดความร้อนที่ไปเลี้ยงสมอง

เช็ดไล่จากแขนและขาเข้าสู่ลำตัว: นี่คือหัวใจสำคัญของการเช็ดตัวครับ ให้เริ่มเช็ดจากปลายแขนเข้าสู่หัวใจ (เช็ดสวนทางกับรูขุมขน เพื่อเปิดรูขุมขนช่วยระบายความร้อน) ไล่จากมือ แขน ไหล่ และทำเช่นเดียวกันที่ขา จากปลายเท้า น่อง จนถึงต้นขา

เน้นจุดที่มีเส้นเลือดใหญ่ผ่าน: บริเวณรักแร้ ขาหนีบ และซอกคอ เป็นจุดที่มีเส้นเลือดใหญ่ตั้งอยู่ใกล้ผิวหนัง การวางผ้าชุบน้ำหมาดๆ บริเวณเหล่านี้จะช่วยลดอุณหภูมิของเลือดที่ไหลผ่านได้ดีมาก

เช็ดบริเวณแผ่นหลัง: ให้พลิกตะแคงตัวคนไข้แล้วเช็ดจากบริเวณท้ายทอยลงมาตามแผ่นหลัง

เช็ดตัวเสร็จแล้วต้องทำอย่างไรต่อ? ข้อควรระวังที่หลายคนทำผิด

หลังจากเช็ดตัวทั่วร่างแล้ว ให้ใช้ผ้าแห้งซับตัวเบาๆ ให้แห้งสนิท สวมเสื้อผ้าที่โปร่งสบาย เนื้อผ้าบางเบา ระบายอากาศได้ดี ห้ามห่มผ้าหนาๆ หรือใส่เสื้อผ้าหลายชั้นเด็ดขาด เพราะจะไปกักเก็บความร้อนทำให้ตัวยิ่งร้อนขึ้นไปอีก

นอกจากนี้ ในระหว่างที่เช็ดตัว หากสังเกตว่าคนไข้มีอาการหนาวสั่น ปากเขียว หรือตัวลาย ให้หยุดเช็ดทันที ห่มผ้าให้ความอบอุ่นเล็กน้อย รอจนกว่าอาการหนาวสั่นจะหายไปแล้วค่อยเริ่มเช็ดใหม่ด้วยน้ำที่อุ่นขึ้น

อาการแบบไหนที่ไข้ลดเองไม่ได้ และต้องรีบพาไปหาหมอทันที?

การเช็ดตัวและการกินยาลดไข้เป็นเพียงการบรรเทาอาการเบื้องต้นเท่านั้น หากดูแลที่บ้านแล้วมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอดูอาการเด็ดขาด ควรพาไปพบแพทย์ด่วนครับ

มีอาการชักเกร็ง (โดยเฉพาะในเด็กเล็ก)

ซึมมาก ปลุกตื่นยาก หายใจหอบเหนื่อย หรือหายใจมีเสียงผิดปกติ

อาเจียน 1 กินอะไรไม่ได้เลย หรือมีภาวะขาดน้ำ (ปากแห้ง ปัสสาวะน้อย)

มีผื่นขึ้นตามตัวร่วมกับไข้สูง

ไข้สูงติดต่อกันเกิน 3 วันโดยไม่มีทีท่าว่าจะลดลง

การดูแลคนไข้ที่มีไข้ต้องอาศัยความใจเย็นและความเข้าใจที่ถูกต้อง หวังว่าเทคนิค การเช็ดตัวลดไข้ที่ถูกวิธี ที่ผมนำมาเล่าให้ฟังวันนี้ จะช่วยให้ทุกบ้านผ่านช่วงเวลาป่วยไข้ไปได้อย่างปลอดภัยและหายไวขึ้นนะครับ