เจาะลึกเรื่องระบบเลือดและการแข็งตัวของเลือด กับสัญญาณเตือนที่ห้ามมองข้าม

ทำไมเลือดของเราถึงสำคัญ และระบบการแข็งตัวคืออะไร

เวลาเรามีด้ายบาดนิ้วหรือหกล้มจนเป็นแผล ร่างกายจะมีระบบอัจฉริยะที่คอยห้ามเลือดให้อยู่หมัดด้วยการสร้างลิ่มเลือดขึ้นมาปิดปากแผล ระบบนี้ทำงานโดยอาศัยทั้งเกล็ดเลือดและโปรตีนต่างๆ ที่ลอยอยู่ในกระแสเลือด เปรียบเสมือนกาวกับตัวประสานที่จะช่วยสมานรอยรั่วให้เรา แต่ถ้ากลไกนี้เกิดความผิดปกติ ไม่ว่าจะแข็งตัวยากเกินไปจนเลือดไหลไม่หยุด หรือแข็งตัวง่ายเกินไปจนไปอุดตันในเส้นเลือด ก็จะส่งผลกระทบต่อสุขภาพอย่างรุนแรง

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่าระบบเลือดอาจมีปัญหา

หลายคนมักไม่รู้ตัวจนกว่าจะมีอาการปรากฏออกมาให้เห็นชัดเจน ซึ่งอาการที่หมออยากให้สังเกตตัวเองมีดังนี้

• รอยช้ำจ้ำเขียวตามร่างกายที่เกิดขึ้นเองโดยไม่ได้ไปกระแทกกับอะไร
• เลือดออกผิดปกติ เช่น เลือดกำเดาไหลบ่อย เลือดออกตามไรฟัน หรือประจำเดือนมามากผิดปกติ
• มีจุดแดงเล็กๆ คล้ายผดขึ้นตามผิวหนัง โดยเฉพาะบริเวณขา
• แผลเล็กๆ แต่เลือดไหลไม่หยุดหรือหยุดยากกว่าคนปกติ

เมื่อเลือดแข็งตัวผิดที่ ความเสี่ยงจะตามมาอย่างไร

ความผิดปกติของระบบเลือดและการแข็งตัวของเลือดไม่ได้มีแค่เรื่องเลือดไหลไม่หยุดเท่านั้น แต่รวมถึงภาวะเลือดแข็งตัวง่ายเกินไปจนเกิดเป็นก้อนเลือดไปอุดตันเส้นเลือดได้ ซึ่งอันตรายมากหากก้อนเลือดนั้นไปขวางการไหลเวียนของเลือดในอวัยวะสำคัญ โดยเฉพาะถ้าเกิดในสมองหรือปอด

สัญญาณที่บ่งบอกถึงภาวะลิ่มเลือดอุดตัน

• อาการบวมแดงที่ขาหรือแขนโดยไม่ทราบสาเหตุ มักจะบวมข้างเดียว
• เจ็บหน้าอกกะทันหัน หรือหายใจเหนื่อยหอบโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• มีอาการปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือแขนขาอ่อนแรงซีกใดซีกหนึ่งอย่างเฉียบพลัน

สาเหตุที่ทำให้ระบบการแข็งตัวของเลือดรวน

ปัจจัยที่มีผลมีหลายอย่าง ตั้งแต่เรื่องพันธุกรรมที่เราได้รับถ่ายทอดมา โรคประจำตัวอย่างโรคตับหรือโรคไตที่ทำให้การสร้างโปรตีนในเลือดผิดปกติ ไปจนถึงพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการใช้ยาบางชนิด

ยาที่ส่งผลต่อการแข็งตัวของเลือดต้องระวังให้ดี

ยาสามัญประจำบ้านหลายอย่างที่เราใช้กันบ่อยๆ อย่างยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบ หรือยาสมุนไพรบางชนิด อาจมีผลทำให้เกล็ดเลือดทำงานได้น้อยลงหรือไปรบกวนระบบการแข็งตัวของเลือดได้ หากต้องกินยาเป็นประจำควรปรึกษาหมอเพื่อเช็กให้มั่นใจว่าปลอดภัยต่อระบบเลือดของร่างกาย

ดูแลตัวเองอย่างไรให้ระบบเลือดทำงานได้อย่างสมดุล

การตรวจสุขภาพประจำปีคือวิธีที่ดีที่สุดในการคัดกรองเบื้องต้น โดยเฉพาะการตรวจความสมบูรณ์ของเม็ดเลือดและการทดสอบการแข็งตัวของเลือด นอกจากนี้การดื่มน้ำให้เพียงพอและขยับร่างกายบ่อยๆ เพื่อป้องกันเลือดคั่งตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ก็เป็นจุดเริ่มต้นเล็กๆ ที่ช่วยลดความเสี่ยงได้มากแล้ว หากสงสัยว่าตนเองมีอาการผิดปกติ อย่ารอช้าที่จะเข้าปรึกษาแพทย์เพื่อรับการตรวจวินิจฉัยที่แม่นยำ เพราะการรู้เร็วช่วยให้การรักษาได้ผลดีขึ้นเสมอ