เจ็บตอนฉี่แบบไหนที่เป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือว่าเป็นนิ่วในทางเดินปัสสาวะกันแน่

ทำไมถึงแยกยากระหว่างกระเพาะปัสสาวะอักเสบกับนิ่ว

หลายคนที่เดินเข้ามาปรึกษาหมอในห้องตรวจมักจะเริ่มต้นด้วยประโยคที่ว่า มีอาการเจ็บเวลาปัสสาวะ หรือปวดท้องน้อยจนทนไม่ไหว ซึ่งทั้งสองอาการนี้เป็นจุดร่วมที่ทำให้หลายคนสับสนระหว่าง ความแตกต่างระหว่างกระเพาะปัสสาวะอักเสบและนิ่วในทางเดินปัสสาวะ แม้จะมีอาการบางอย่างที่คล้ายกัน แต่สาเหตุและวิธีการรักษานั้นแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง การแยกแยะให้ออกตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราจัดการกับปัญหาได้อย่างตรงจุดและลดความทรมานลงได้เร็วขึ้น

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ อาการกวนใจที่มาพร้อมความแสบขัด

กระเพาะปัสสาวะอักเสบส่วนใหญ่มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะในกลุ่มผู้หญิงที่มีท่อปัสสาวะสั้น ทำให้เชื้อโรคเดินทางเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายขึ้น อาการเด่นที่พบได้บ่อยคือ

• รู้สึกปวดปัสสาวะบ่อยครั้ง แต่ละครั้งออกมาเพียงนิดเดียว
• มีอาการแสบขัดอย่างรุนแรงโดยเฉพาะตอนหยดสุดท้าย
• ปัสสาวะอาจมีสีขุ่น หรือในบางรายอาจเห็นเป็นเลือดปนออกมา
• มักมีอาการปวดหน่วงบริเวณเหนือหัวหน่าวร่วมด้วย

นิ่วในทางเดินปัสสาวะ ปวดบิดรุนแรงที่คาดเดาไม่ได้

ต่างจากอาการอักเสบที่เป็นผลจากการติดเชื้อ นิ่วเกิดจากการสะสมของแร่ธาตุในปัสสาวะจนกลายเป็นก้อนแข็ง เมื่อก้อนนิ่วเหล่านี้เคลื่อนที่หรือไปอุดตันทางเดินปัสสาวะ ร่างกายจะส่งสัญญาณเตือนผ่านความเจ็บปวดที่รุนแรงกว่าปกติ

อาการเตือนภัยที่บอกว่าอาจมีนิ่วซ่อนอยู่

ลักษณะเด่นของนิ่วคืออาการปวดแบบบิดเกร็ง (Colicky Pain) ซึ่งเป็นความปวดที่จู่ๆ ก็เกิดขึ้นอย่างรุนแรง มักปวดร้าวตั้งแต่บริเวณบั้นเอวไปจนถึงขาหนีบ นอกจากนี้อาจพบอาการปัสสาวะไม่ออกกะทันหัน หรือปัสสาวะสะดุดเป็นช่วงๆ หากนิ่วขยับไปอุดตันทางเดินปัสสาวะส่วนบน อาการปวดจะแผ่ซ่านและรุนแรงมากจนคนไข้ไม่สามารถนั่งหรือนอนให้นิ่งได้เลย

วิธีสังเกตความแตกต่างด้วยตัวเองเบื้องต้น

หากถามถึงจุดตัดสิน หมออยากให้ลองสังเกตลักษณะความเจ็บและประวัติอาการดังนี้:

• ถ้าเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ: มักจะเจ็บแบบแสบขัดตอนปัสสาวะมากกว่าปวดร้าวไปที่หลัง และมักมีอาการต่อเนื่องแม้ไม่ได้ปัสสาวะ แต่ไม่ถึงกับปวดบิดรุนแรงจนเหงื่อแตก
• ถ้าเป็นนิ่ว: มักมาพร้อมกับอาการปวดบิดที่หลังหรือสีข้างรุนแรง อาจมีคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย และปัสสาวะอาจดูปกติหากนิ่วไม่ได้ทำให้อักเสบหรือเลือดออก

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบมาพบหมอเพื่อตรวจให้แน่ชัด

การตรวจวินิจฉัยในปัจจุบันทำได้ง่ายและแม่นยำด้วยการตรวจปัสสาวะเพื่อหาการติดเชื้อ หรือการทำอัลตราซาวด์เพื่อดูว่ามีก้อนนิ่วอุดตันอยู่หรือไม่ ไม่ว่าจะเป็นอาการใดก็ตาม หากมีไข้สูง หนาวสั่น ปัสสาวะเป็นเลือดจำนวนมาก หรือปวดจนไม่สามารถใช้ชีวิตประจำวันได้ หมอแนะนำว่าอย่ารอให้หายเอง หรืออย่าซื้อยาปฏิชีวนะทานเองโดยไม่ได้ปรึกษา เพราะหากเป็นนิ่ว การกินยาฆ่าเชื้อก็ไม่ช่วยให้ก้อนนิ่วหายไปและอาจทำให้การรักษาล่าช้าจนเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ไตได้