หัวเราะสนุกแต่เจ็บจริง: เมื่อการแกล้งกระแทกหัวทำให้เกิดภาวะการกระทบกระเทือนทางสมองจาก

ช่วงนี้เรามักจะเห็นคลิปวิดีโอในโซเชียลมีเดียที่มีการหยอกล้อกันด้วยความคึกคะนอง ไม่ว่าจะเป็นการผลักหัวเบาๆ การแกล้งชน หรือแม้กระทั่งมุกตลกที่เล่นแรงจนศีรษะไปกระแทกกับกำแพงหรือโต๊ะ หลายคนอาจมองว่าเป็นแค่เรื่องขำขัน แต่อยากให้ลองหยุดคิดสักนิดครับว่า สมองของมนุษย์เราไม่ได้ถูกออกแบบมาให้รับแรงกระแทกแบบนั้น แม้จะเป็นการแกล้งกันเล่นๆ แต่ถ้ามีความรุนแรงพอสมควร ก็อาจทำให้เกิดภาวะการกระทบกระเทือนทางสมองจากอุบัติเหตุหรือความรู้เท่าไม่ถึงการณ์เหล่านี้ได้ ซึ่งเป็นเรื่องที่หมออยากชวนมาทำความเข้าใจกันให้มากขึ้น

ข้างในกะโหลกศีรษะของเราเกิดอะไรขึ้นตอนโดนกระแทก?

เวลาที่เราโดนกระแทกหัว ไม่ว่าจากการอุบัติเหตุหรือมีคนมาแกล้งผลัก สมองที่นิ่มเหมือนเต้าหู้ซึ่งลอยอยู่ในน้ำไขสันหลังภายในกะโหลกแข็งๆ จะไม่ได้หยุดนิ่งตามกะโหลกทันทีครับ มันจะขยับไปกระแทกกับผนังด้านในของกะโหลกศีรษะอย่างแรง แรงเหวี่ยงนี้ทำให้เนื้อเยื่อสมองเกิดการช้ำ เส้นเลือดฝอยอาจฉีกขาด หรือเซลล์สมองเกิดการทำงานผิดปกติชั่วคราว นี่แหละคือที่มาของอาการที่เรียกว่าคอนคัชชัน (Concussion) หรือการกระทบกระเทือนทางสมอง ซึ่งต่อให้ไม่มีรอยแผลแตกภายนอก แต่ความเสียหายข้างในนั้นเกิดขึ้นได้จริง

เช็คลิสต์อาการเตือนภัยที่ฟ้องว่าสมองกำลังประท้วง

เวลาตรวจคนไข้ที่หัวกระแทกมา หมอจะไม่ได้ดูแค่ว่ามีแผลแตกไหม แต่จะถามหาอาการเหล่านี้เสมอ เพราะมันคือสัญญาณชีพจรที่บอกว่าสมองเริ่มมีปัญหา

• มึนงงและสับสน: รู้สึกเหมือนโลกเอียง จำเหตุการณ์ก่อนหน้าหรือตอนโดนกระแทกไม่ได้ชั่วขณะ
• ปวดหัวตุบๆ: อาการปวดศีรษะที่จู่ๆ ก็โผล่มาและไม่ยอมหายไป
• คลื่นไส้พะอืดพะอม: อยากอาเจียน ซึ่งเป็นผลจากการที่ความดันในกะโหลกเปลี่ยนแปลงหรือสมองส่วนควบคุมการทรงตัวถูกกระทบ
• ตาพร่ามัวหรือหูอื้อ: เห็นแสงแฟลช หรือได้ยินเสียงวิ้งๆ ในหู
• ง่วงนอนผิดปกติ: รู้สึกอ่อนเพลียอยากหลับตลอดเวลา

ช่วงสองสามวันแรกหลังโดนกระแทกต้องดูแลตัวเองอย่างไรดี?

ถ้าเพิ่งผ่านเหตุการณ์หัวกระแทกมา ไม่ว่าจะจากการแกล้งกันหรืออุบัติเหตุ สิ่งสำคัญที่สุดคือการพักผ่อนครับ สมองที่กำลังช้ำต้องการเวลาฟื้นฟู งดการเล่นมือถือ งดดูจอคอมพิวเตอร์นานๆ งดออกกำลังกายหนักๆ และงดดื่มแอลกอฮอล์เด็ดขาด ให้พยายามนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ อยู่ในที่แสงน้อยและเงียบสงบ เพื่อลดภาระการทำงานของสมองในช่วงที่บอบบางนี้

อาการแบบไหนที่ปล่อยไว้ไม่ได้ต้องรีบพาไปโรงพยาบาลด่วน?

แม้บางคนจะดูเหมือนแค่หัวโนธรรมดา แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ถือเป็นสัญญาณอันตรายที่แปลว่าอาจมีเลือดออกในสมอง ต้องรีบพาไปพบแพทย์ห้องฉุกเฉินทันที

• อาเจียนพุ่งออกมาหลายครั้งติดต่อกัน
• หมดสติไปแม้จะแค่เพียงเสี้ยววินาที
• พูดไม่รู้เรื่อง เดินเซ หรือแขนขาอ่อนแรงข้างใดข้างหนึ่ง
• มีเลือดหรือน้ำใสๆ ไหลออกมาจากจมูกหรือหู
• ซึมลงปลุกไม่ค่อยตื่น หรือมีอาการชักเกร็ง

การเล่นสนุกและการหยอกล้อเป็นสีสันของชีวิต แต่ถ้าเล่นเลยเอนไปจนเกิดอันตรายต่ออวัยวะที่สำคัญที่สุดอย่างสมอง คงไม่คุ้มกันเลยครับ เริ่มต้นตั้งแต่วันนี้ หันมาเตือนคนรอบข้างและงดการเล่นแรงๆ ที่เสี่ยงต่อการกระแทกศีรษะ เพื่อความปลอดภัยของคนที่เรารักดีกว่าครับ