โรคคออักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย: เจ็บคอแบบไหนที่หมอบอกว่าต้องระวัง

ตื่นมาแล้วเจ็บคอกลืนน้ำลายแทบไม่ไหว อาการแบบนี้ใช่แค่หวัดธรรมดาหรือเปล่า

ช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลงบ่อย หลายคนมักจะตื่นมาพร้อมกับอาการระคายคอ เจ็บคอ และกลืนลำบาก ซึ่งส่วนใหญ่เรามักจะคิดว่าเป็นแค่ไข้หวัด เดี๋ยวพักผ่อนดื่มน้ำเยอะๆ ก็หาย แต่ถ้าอาการเจ็บคอครั้งนี้มันรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ กลืนน้ำลายทีเหมือนมีเข็มมาทิ่ม แถมยังมีไข้สูงขึ้นมาดื้อๆ แบบนี้ต้องเริ่มเอะใจแล้วว่า เราอาจจะกำลังเผชิญกับโรคคออักเสบจากเชื้อแบคทีเรียอยู่หรือเปล่า เพราะเจ้าโรคนี้มันมีความต่างจากเจ็บคอธรรมดาค่อนข้างมาก และถ้าปล่อยไว้ไม่รักษาให้ถูกวิธี อาจลามไปเป็นเรื่องใหญ่ได้

แยกให้ออก เจ็บคอจากไวรัสกับแบคทีเรียมันต่างกันตรงไหน

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาที่คลินิกด้วยอาการเจ็บคอ คำถามแรกที่หมอมักจะถามคือ มีน้ำมูกหรือไอร่วมด้วยไหม นั่นก็เพราะอาการเจ็บคอมันแบ่งก๊วนออกเป็นสองพวกหลักๆ ที่เราต้องแยกให้ออก

• พวกแรกคือไวรัส: อันนี้คือตัวการของหวัดทั่วไป มักจะมีอาการคัดจมูก น้ำมูกไหล ไอจามร่วมด้วย เจ็บคอแบบแสบๆ คันๆ ส่วนใหญ่พักผ่อนไม่กี่วันก็ดีขึ้นเอง
• พวกที่สองคือแบคทีเรีย: ตัวนี้แสบว่าเยอะ ส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อแบคทีเรียกลุ่มสเตรปโตคอคคัส (Streptococcus) คนไข้จะมีอาการเจ็บคอแบบจี๊ดๆ รุนแรง กลืนน้ำลายหรืออาหารลำบากมาก ไม่มีอาการไอหรือน้ำมูกให้เห็นชัดเจน แต่มักจะมีไข้สูงหนาวสั่นตามมาด้วย

ส่องกระจกดูคอตัวเองหน่อย มีจุดหนองขาวๆ แบบนี้หรือเปล่า

ถ้าสงสัยว่าตัวเองเป็นโรคคออักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย ลองเดินไปหน้ากระจกแล้วอ้าปากกว้างๆ ใช้ไฟฉายส่องดูข้างในลำคอตัวเองสักหน่อย ถ้าหมอตรวจให้ก็จะเห็นภาพชัดเจน แต่ถ้าดูเองเบื้องต้นให้สังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้

• ทอนซิลบวมโตแดงก่ำอย่างเห็นได้ชัด
• มีคราบสีขาวหรือจุดหนองสีเหลืองๆ แปะอยู่บริเวณทอนซิลหรือผนังคอ
• ต่อมน้ำเหลืองบริเวณใต้คางหรือลำคอโตขึ้นและกดแล้วเจ็บ
• มีกลิ่นปากแรงผิดปกติอันเกิดจากการสะสมของหนองและแบคทีเรีย

ทำไมการกินยาปฏิชีวนะให้ครบโดสถึงเป็นเรื่องคอขาดบาดตาย

เรื่องนี้เป็นสิ่งที่คุณหมอย้ำกับคนไข้ตลอดเวลา เมื่อตรวจพบว่าเป็นโรคคออักเสบจากเชื้อแบคทีเรีย หมอจะต้องจ่ายยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อให้ ซึ่งตรงนี้แหละที่คนไข้หลายคนมักทำพลาด พอกินยาไปสักสามวัน อาการเจ็บคอเริ่มหาย ไข้ลดลง ก็หยุดกินยาเองทันทีเพราะคิดว่าหายแล้ว รู้ไหมครับว่าการทำแบบนั้นอันตรายมาก เชื้อแบคทีเรียมันยังไม่ตายสนิท มันแค่แอบหลบอยู่ พอมันกลับมาดื้อยา คราวนี้จะรักษาให้หายขาดยิ่งยากขึ้นไปอีก และที่สำคัญการไม่กินยาให้ครบตามแพทย์สั่ง อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่น่ากลัวอย่างไข้รูมาติกหรือโรคไตอักเสบตามมาได้

วิธีบรรเทาอาการเจ็บคอระหว่างรอให้ยาออกฤทธิ์

ในระหว่างที่กำลังรักษาตัวด้วยยาฆ่าเชื้อร่วมกับยารักษาตามอาการ เราสามารถดูแลตัวเองที่บ้านเพื่อให้หายทรมานจากอาการเจ็บคอได้เร็วขึ้น

• จิบน้ำอุ่นบ่อยๆ เพื่อให้ลำคอชุ่มชื้น ลดอาการระคายเคืองและช่วยละลายเสมหะ
• กลั้วคอด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ วันละหลายๆ ครั้ง ช่วยลดการอักเสบและฆ่าเชื้อโรคในลำคอได้ดี
• เลือกกินอาหารอ่อนๆ เคี้ยวง่าย เช่น โจ๊ก ข้าวต้ม หรือซุปร้อนๆ หลีกเลี่ยงอาหารรสจัดหรือของทอดที่ระคายคอ
• งดการใช้เสียงชั่วคราวและพักผ่อนนอนหลับให้เพียงพอเพื่อให้ร่างกายได้ซ่อมแซมตัวเอง

อาการแบบไหนที่แปลว่าต้องรีบกลับมาหาหมอซ้ำด่วน

แม้ว่าจะเริ่มกินยาไปบ้างแล้ว แต่ถ้าสังเกตพบว่าอาการเหล่านี้เกิดขึ้นกับตัวเองหรือคนใกล้ตัว อย่ารอดูอาการเด็ดขาด ให้รีบกลับมาพบแพทย์ทันที

• อ้าปากได้ยากขึ้น หรือกลืนน้ำลายแม้แต่น้ำส้มสายชูหรือน้ำเปล่าไม่ได้เลย
• หายใจลำบาก หายใจมีเสียงดังหวีด หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรมาติดอยู่ที่คอ
• มีไข้สูงลอยไม่ยอมลดแม้จะกินยาลดไข้แล้วก็ตาม
• คอเอียงไปข้างใดข้างหนึ่งเพราะกล้ามเนื้อคอเกร็งอักเสบจากหนองที่ลาม