ลูกไข้สูง งอแงไม่ยอมเลิก: เช็คให้ชัวร์ว่าเผชิญกับอาการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็กเล็กอยู่หรือเปล่า

เวลาที่คุณพ่อคุณแม่เห็นลูกน้อยวัยแบเบาะไข้ขึ้นสูงจู่ๆ ไม่มีสาเหตุ กินนมไม่ได้ ซึมลง หรือร้องไห้งอแงแบบปลอบยังไงก็ไม่หาย สิ่งแรกๆ ที่มักนึกถึงคงหนีไม่พ้นเรื่องฟันกำลังขึ้น หรืออาการไม่สบายจากหวัดทั่วไป แต่ในฐานะหมอเด็ก อยากชวนให้คุณพ่อคุณแม่ลองนึกถึงอีกหนึ่งโรคแอบแฝงที่พบบ่อยมากแต่สังเกตยากเหลือเกิน นั่นคือเรื่องของเชื้อโรคที่แอบเข้าไปกวนใจในระบบปัสสาวะของเจ้าตัวเล็กครับ

ทำไมเด็กเล็กถึงป่วยเป็นโรคนี้กันบ่อยจัง?

หลายคนสงสัยว่าเด็กตัวแค่นี้ ทำไมถึงติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้ง่ายจัง เรื่องนี้อธิบายให้เข้าใจง่ายๆ แบบนี้ครับว่า โดยธรรมชาติแล้วท่อปัสสาวะของเด็ก ไม่ว่าจะเป็นเด็กผู้ชายหรือเด็กผู้หญิง จะค่อนข้างสั้น ยิ่งในเด็กที่ยังใส่ผ้าอ้อมสำเร็จรูปอยู่ตลอดเวลา ความอับชื้นและความใกล้ชิดระหว่างช่องทางขับถ่ายกับจุดซ่อนเร้น ทำให้เจ้าแบคทีเรียตัวร้ายจากอุจจาระเดินทางเข้าไปยึดครองกระเพาะปัสสาวะได้ง่ายมากๆ ประกอบกับระบบภูมิคุ้มกันของเด็กเล็กยังพัฒนา อาการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในเด็ก จึงเกิดขึ้นได้บ่อยและลามขึ้นไปถึงกรวยไตได้ไวกว่าผู้ใหญ่หลายเท่าตัว

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ

ความยากของโรคนี้คือเด็กน้อยยังพูดบอกไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน หรือแสบเวลาฉี่ไหม ดังนั้นคุณพ่อคุณแม่ต้องเป็นนักสืบตัวยงคอยสังเกตอาการผิดปกติเหล่านี้ให้ดี

• ไข้สูงลอยโดยหาต้นตอไม่พบ: บางทีไม่มีน้ำมูก ไม่ไอ ไม่ท้องเสีย แต่จู่ๆ ไข้ก็พุ่งสูงปรี๊ด
• ร้องไห้งอแงผิดปกติเวลาฉี่: สังเกตว่าลูกจะเกร็งตัวหรือร้องจ้าทุกครั้งเวลาเปลี่ยนผ้าอ้อมแล้วกำลังจะปัสสาวะออกมา
• กลิ่นปัสสาวะแปลกไป: ถ้าเปิดผ้าอ้อมมาแล้วเตะจมูกด้วยกลิ่นฉุนจัด หรือสีของปัสสาวะขุ่นกว่าปกติ หรือมีเลือดปน
• กินนมน้อยลง น้ำหนักไม่ขึ้น: เด็กจะดูเพลีย ซึม ไม่อยากดูดนม อาเจียน หรือท้องอืดร่วมด้วย

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบพามาหาหมอทันที?

ถ้าลูกน้อยมีไข้สูงร่วมกับอาการอาเจียนมากจนหมดแรง ซึมมากจนปลุกไม่ค่อยตื่น หรือหายใจหอบเร็วกว่าปกติ ขอให้รีบพามาโรงพยาบาลทันทีครับ เพราะการปล่อยให้เชื้อโรคกระจายตัวจากกระเพาะปัสสาวะขึ้นไปถึงไต อาจทำให้เนื้อเยื่อไตได้รับความเสียหายและติดเชื้อในกระแสเลือดได้ ซึ่งเป็นภาวะที่อันตรายมากสำหรับเด็กเล็ก

คุณหมอตรวจวินิจฉัยและรักษาเจ้าตัวเล็กอย่างไรบ้าง?

เมื่อมาถึงมือแพทย์ ขั้นตอนแรกคือการตรวจปัสสาวะเพื่อหาเม็ดเลือดขาวและเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งในเด็กเล็กที่ยังใส่ผ้าอ้อม หมอจะต้องใช้วิธีติดถุงเก็บปัสสาวะ หรือในบางรายอาจต้องใช้การสวนปัสสาวะสะอาดเพื่อเก็บตัวอย่างน้ำปัสสาวะที่แม่นยำที่สุด เมื่อพบว่าติดเชื้อจริง แพทย์จะพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นแบบกินหรือแบบฉีด ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค สิ่งสำคัญที่สุดคือ คุณพ่อคุณแม่ต้องให้ลูกกินยาให้ครบตามโดสและหมดตามเวลาที่หมอสั่งอย่างเคร่งครัด แม้ว่าลูกจะไข้ลดลงและดูร่าเริงเป็นปกติแล้วก็ตาม เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อดื้อยาหรือกลับมาเป็นซ้ำอีก

วิธีดูแลป้องกันไม่ให้เจ้าเชื้อร้ายกลับมากวนใจลูกรักอีก

การป้องกันไม่ให้ลูกต้องกลับมาทรมานจากโรคนี้อีกทำได้ไม่ยากครับ เริ่มจากการเปลี่ยนผ้าอ้อมให้บ่อยขึ้น อย่าปล่อยให้อับชื้นนาน เวลาทำความสะอาดก้นให้เด็กผู้หญิง ให้เช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลังเสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากทวารหนักถูกดึงมาปนเปื้อนที่ท่อปัสสาวะ และสำหรับเด็กที่โตพอจะดื่มน้ำได้แล้ว การสนับสนุนให้ดื่มน้ำเปล่าสะอาดมากๆ จะช่วยชะล้างแบคทีเรียให้ออกมาจากร่างกายได้เป็นอย่างดีครับ