ลูกร้องไห้งอแงทุกครั้งที่เปลี่ยนผ้าอ้อม หรือไข้ขึ้นสูงโดยไม่มีสาเหตุ รู้ไหมว่านี่อาจไม่ใช่แค่ไข้หวัดธรรมดา
เวลาลูกน้อยที่ยังพูดไม่ได้เกิดป่วยขึ้นมา พ่อแม่อย่างเรามักจะใจคอไม่ดี ลูกเอาแต่ร้องกวน กินนมได้น้อย ซึมลง หรือตัวร้อนจี๋โดยไม่มีอาการไอ น้ำมูก หรือท้องเสียร่วมด้วยเลย หลายครั้งที่เราพากลุ่มอาการเหล่านี้ไปหาหมอที่คลินิก แล้วพบว่าต้นตอของปัญหาไม่ได้มาจากคออักเสบหรือท้องเสีย แต่มาจากเจ้าโรคร้ายที่ซ่อนอยู่เงียบๆ อย่างการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
โรคนี้ในเด็กเล็ก โดยเฉพาะเด็กอายุต่ำกว่าสองขวบ เป็นเรื่องที่ต้องใส่ใจมากเป็นพิเศษ เพราะเจ้าตัวเล็กยังบอกเราไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน ปวดท้อง หรือแสบเวลาฉี่ อาการที่แสดงออกมาจึงมีเพียงความหงุดหงิด งอแง และไข้สูง ซึ่งถ้าปล่อยไว้ไม่รีบรักษา เชื้อโรคอาจลุกลามขึ้นไปถึงไตจนเกิดอันตรายร้ายแรงได้
สัญญาณเตือนแบบไหนที่ฟ้องว่าลูกกำลังป่วย
เพราะเด็กเล็กยังไม่สามารถอธิบายอาการแสบขัดเวลาปัสสาวะให้เราฟังได้ พ่อแม่จึงต้องคอยสังเกตความผิดปกติรอบตัวเวลาที่ลูกฉี่หรือเปลี่ยนผ้าอ้อม โดยอาการที่พบได้บ่อยและควรนึกถึงโรคนี้มีดังนี้
- ไข้สูงโดยไม่ทราบสาเหตุ: เด็กบางคนมีไข้ขึ้นสูงลอยๆ นานหลายวัน กินยาลดไข้แล้วไข้ก็ยังกลับมาอีก โดยไม่มีอาการหวัดหรือท้องเสียร่วมด้วยเลย
- ลูกร้องกวนเวลาฉี่: สังเกตว่าลูกจะร้องไห้งอแงหนักมากทุกครั้งที่กำลังจะปัสสาวะ หรือร้องช่วงที่ถอดผ้าอ้อมเพราะความเจ็บแสบ
- ลักษณะและกลิ่นของปัสสาวะเปลี่ยนไป: น้ำปัสสาวะขุ่น มีตะกอน หรือมีกลิ่นเหม็นผิดปกติ บางครั้งอาจมีเลือดปนมาด้วยจนเห็นเป็นสีชมพูจางๆ
- ฉี่บ่อยผิดปกติแต่ได้ทีละนิด: ลูกอาจจะเบ่งฉี่บ่อยกว่าเดิม หรือฉี่กะปริบกะปรอย
- อาการทั่วไปแย่ลง: เด็กจะดูซึมลง ไม่ค่อยร่าเริง กินนมลดลง อาเจียน หรือบางคนมีอาการท้องอืดร่วมด้วย
ทำไมเจ้าตัวเล็กถึงติดเชื้อง่ายจัง
โครงสร้างร่างกายของเด็กเล็กมีส่วนทำให้เกิดโรคนี้ได้ง่าย โดยเฉพาะเด็กผู้หญิงที่มีท่อปัสสาวะสั้นและอยู่ใกล้กับบริเวณทวารหนัก ทำให้เชื้อแบคทีเรียจากอุจจาระเล็ดลอดเข้าไปปนเปื้อนและเดินทางเข้าสู่ท่อปัสสาวะได้ง่าย นอกจากนี้ ในเด็กผู้ชายบางคนอาจมีความผิดปกติของระบบทางเดินปัสสาวะมาตั้งแต่กำเนิด เช่น มีภาวะปัสสาวะไหลย้อนกลับจากกระเพาะปัสสาวะขึ้นสู่ไต ซึ่งทำให้เกิดการติดเชื้อซ้ำๆ ได้บ่อยกว่าปกติ
พฤติกรรมการดูแลประจำวันก็มีผลเช่นกัน การปล่อยให้เด็กใส่ผ้าอ้อมเปียกชื้นเป็นเวลานานโดยไม่ยอมเปลี่ยน หรือการทำความสะอาดก้นไม่ถูกวิธีโดยเช็ดจากด้านหลังมาด้านหน้า ก็เป็นการเปิดทางให้แบคทีเรียเข้าสู่ร่างกายของลูกน้อยได้โดยไม่รู้ตัว
เมื่อไหร่ควรพาลูกไปพบแพทย์เพื่อตรวจปัสสาวะทันที
หากคุณพ่อคุณแม่เริ่มสังเกตเห็นว่าลูกมีไข้สูงร่วมกับอาการร้องกวนเวลาปัสสาวะ หรือลูกซึมลงอย่างเห็นได้ชัด ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้รอดูอาการที่บ้านนานเกินไป ควรพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยให้แน่ชัด
การตรวจวินิจฉัยในเด็กเล็กแพทย์จะต้องทำการเก็บตัวอย่างปัสสาวะไปตรวจหาเม็ดเลือดขาวและเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งในเด็กที่ยังใส่ผ้าอ้อมอยู่ แพทย์อาจต้องใช้วิธีติดถุงเก็บปัสสาวะเฉพาะ หรือในบางกรณีที่ต้องการผลที่แม่นยำเพื่อหลีกเลี่ยงการปนเปื้อน แพทย์อาจจำเป็นต้องใช้วิธีสวนปัสสาวะ ซึ่งแม้จะทำให้ลูกเจ็บตัวเล็กน้อยแต่ก็มีความจำเป็นอย่างมากในการยืนยันโรค
วิธีรักษาและการดูแลลูกน้อยเมื่อป่วย
เมื่อผลตรวจยืนยันว่ามีการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ หลักการรักษาที่สำคัญที่สุดคือการใช้ยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด โดยคุณหมเน้นย้ำเสมอว่า แม้ลูกจะมีอาการดีขึ้น ไข้ลดลง และดูร่าเริงขึ้นภายในสองสามวันแรก ห้ามหยุดยาเองเด็ดขาด ต้องให้ลูกกินยาจนครบคอร์สตามที่แพทย์กำหนด เพื่อกวาดล้างเชื้อแบคทีเรียให้ออกไปจากร่างกายจนหมด ไม่ให้หลงเหลือเชื้อดื้อยาที่จะกลับมาเล่นงานซ้ำได้อีก
นอกจากนี้ ในระหว่างที่รักษานี้ คุณพ่อคุณแม่ควรช่วยดูแลลูกเพิ่มเติมด้วยการให้ลูกดื่มน้ำสะอาดบ่อยๆ หรือดื่มนมให้มากขึ้น เพื่อช่วยขับปัสสาวะและชะล้างเชื้อโรคออกจากกระเพาะปัสสาวะให้เร็วขึ้น รวมถึงหมั่นเปลี่ยนผ้าอ้อมบ่อยๆ ทุกครั้งที่เปียกชื้นเพื่อรักษาความสะอาดบริเวณจุดซ่อนเร้นให้อย่างดีที่สุด
