โรคอาหารเป็นพิษจากเชื้อซัลโมเนลลา: เรื่องใกล้ตัวที่ไม่อยากให้มองข้าม

ทำความรู้จักเจ้าเชื้อตัวร้ายซัลโมเนลลา

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ตื่นมากลางดึกพร้อมอาการปวดท้องบิดมวนตามด้วยการถ่ายเหลวไม่หยุด หลายครั้งที่เราโทษว่ากินของแสลงเข้าไป แต่จริงๆ แล้วเจ้าเชื้อตัวร้ายที่ชื่อว่า ซัลโมเนลลา (Salmonella) นี่แหละที่เป็นตัวการสำคัญ มันคือแบคทีเรียที่แฝงตัวอยู่ในอาหารปนเปื้อนที่เรามองไม่เห็นด้วยตาเปล่า ซึ่งมักพบได้บ่อยในเนื้อสัตว์ดิบ ไข่ดิบ หรือแม้แต่ผักผลไม้ที่ล้างไม่สะอาด

สัญญาณเตือนที่ร่างกายฟ้องว่าโดนเล่นงานแล้ว

เมื่อเชื้อซัลโมเนลลาหลุดรอดเข้าไปในทางเดินอาหารของเรา ร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณประท้วงภายใน 6 ถึง 72 ชั่วโมงหลังจากได้รับเชื้อ โดยอาการหลักที่สังเกตได้ชัดเจนมีดังนี้

• อาการปวดท้องรุนแรงแบบบิดเกร็ง
• มีไข้สูง หรือหนาวสั่น
• ถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นมูกเลือด
• คลื่นไส้และอาเจียนอย่างต่อเนื่อง

เราติดเชื้อนี้ได้ยังไงกันนะ

เชื้อซัลโมเนลลาชอบซ่อนตัวอยู่ตามแหล่งผลิตอาหารที่ไม่ถูกสุขลักษณะ เส้นทางการเข้าสู่ร่างกายหลักๆ มักมาจาก

• การกินเนื้อสัตว์ โดยเฉพาะไก่หรือหมูที่ปรุงไม่สุก
• การใช้เขียงหรือมีดหั่นเนื้อดิบแล้วนำมาหั่นผักต่อโดยไม่ได้ล้างทำความสะอาดก่อน
• การกินไข่ที่ผ่านการปรุงแบบสุกๆ ดิบๆ เช่น ไข่ลวกหรือไข่ดาวที่ไข่แดงยังเหลวอยู่
• มือที่ไม่สะอาดจากการสัมผัสสัตว์เลี้ยงหรือสิ่งของปนเปื้อนแล้วหยิบอาหารเข้าปาก

ถ้าเผลอกินเข้าไปแล้ว ต้องดูแลตัวเองยังไงดี

สำหรับคนที่มีร่างกายแข็งแรงดี อาการมักจะดีขึ้นเองภายในไม่กี่วัน สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันภาวะขาดน้ำ

• จิบน้ำสะอาดผสมผงเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้ง เพื่อชดเชยน้ำที่เสียไป
• เน้นอาหารอ่อนที่ย่อยง่าย เช่น ข้าวต้มหรือโจ๊ก เพื่อให้ลำไส้ได้พัก
• หลีกเลี่ยงนม ผลิตภัณฑ์จากนม และอาหารรสจัดในช่วงที่ยังมีอาการ
• งดการกินยาหยุดถ่ายทันที เพราะการถ่ายเป็นกลไกที่ร่างกายใช้ขับเชื้อโรคออก

อาการแบบไหนที่หมออยากให้รีบมาหาทันที

ไม่ใช่ทุกคนที่จะหายเองได้เสมอไป หากพบว่าตนเองหรือคนใกล้ชิดมีอาการดังต่อไปนี้ อย่ารอช้าที่จะมาพบแพทย์

• มีไข้สูงลอยไม่ยอมลดแม้จะกินยาลดไข้แล้ว
• ถ่ายเป็นเลือดสดหรือมีมูกเลือดปนจำนวนมาก
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้ง ผิวแห้ง ตาลึกโหล หรือปัสสาวะไม่ออก
• อาเจียนรุนแรงจนไม่สามารถดื่มน้ำหรือทานยาได้เลย
• อาการท้องเสียไม่ดีขึ้นภายใน 3 วัน

ป้องกันไว้ดีกว่าแก้ด้วยพฤติกรรมง่ายๆ

การป้องกัน โรคอาหารเป็นพิษจากเชื้อซัลโมเนลลา ทำได้ไม่ยากเพียงแค่เปลี่ยนพฤติกรรมกินร้อนช้อนกลาง และให้ความสำคัญกับความสะอาดของวัตถุดิบเป็นอันดับแรก การแยกเขียงสำหรับเนื้อดิบและผักออกจากกัน รวมถึงการปรุงอาหารให้สุกด้วยความร้อนที่เพียงพอ จะช่วยลดความเสี่ยงจากการติดเชื้อนี้ได้มากทีเดียวครับ