โรคอาหารเป็นพิษจากเชื้อซัลโมเนลลา รับมืออย่างไรเมื่อท้องเสียจากของกิน

ทำความรู้จักเจ้าเชื้อซัลโมเนลลา ตัวการที่ทำให้เราท้องร่วงหนัก

หลายคนเคยผ่านประสบการณ์กินของอร่อยไปเมื่อวาน พอตกดึกหรือเช้าวันต่อมากลับต้องวิ่งเข้าห้องน้ำไม่หยุด ทั้งถ่ายเหลว ปวดท้องบิด และมีไข้ขึ้นสูง อาการเหล่านี้มักมีสาเหตุมาจากเชื้อแบคทีเรียที่ชื่อว่า ซัลโมเนลลา (Salmonella) ซึ่งเป็นเชื้อก่อโรคในระบบทางเดินอาหารที่พบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่ง โดยมักแฝงตัวมากับอาหารที่ไม่สะอาด หรืออาหารที่ปรุงไม่สุกดี โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ ไข่ดิบ หรือแม้แต่ผักผลไม้ที่ล้างไม่สะอาดพอ

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังโดนเชื้อซัลโมเนลลาเล่นงาน

โดยปกติแล้วหลังจากกินอาหารที่มีเชื้อเข้าไป ร่างกายมักจะแสดงอาการออกมาภายใน 6 ถึง 72 ชั่วโมง ซึ่งความรุนแรงของแต่ละคนจะไม่เท่ากัน ขึ้นอยู่กับปริมาณเชื้อที่ได้รับและภูมิต้านทานของร่างกายในขณะนั้น โดยอาการเด่นๆ ที่สังเกตได้ชัดมีดังนี้:

• มีอาการคลื่นไส้ อาเจียนอย่างรุนแรง
• ปวดมวนท้องบิดเป็นพักๆ
• ถ่ายเหลวบ่อยครั้ง บางรายอาจถ่ายเป็นมูกเลือด
• มีไข้สูง และอาจมีอาการหนาวสั่นร่วมด้วย
• รู้สึกเพลียจากภาวะขาดน้ำ

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อท้องเสียจากการกิน

หากอาการยังไม่รุนแรงมาก สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันภาวะขาดน้ำ เพราะร่างกายสูญเสียเกลือแร่ไปกับการถ่ายและการอาเจียน การจิบน้ำผสมผงเกลือแร่ (ORS) ทีละน้อยแต่บ่อยครั้งเป็นวิธีที่ดีที่สุด ส่วนเรื่องการกินยา ควรหลีกเลี่ยงการซื้อยาหยุดถ่ายกินเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากแพทย์ เพราะในกรณีที่เป็นการติดเชื้อแบคทีเรีย การกินยาหยุดถ่ายจะทำให้เชื้อค้างอยู่ในลำไส้นานขึ้น ซึ่งส่งผลเสียมากกว่าผลดี

อาการแบบไหนที่ห้ามรอช้า ต้องรีบมาพบแพทย์ทันที

แม้ว่าอาการอาหารเป็นพิษจากเชื้อซัลโมเนลลาจะหายเองได้ในไม่กี่วัน แต่หากมีสัญญาณเตือนเหล่านี้เกิดขึ้น ต้องรีบมาปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาที่ถูกต้อง:

• อาเจียนรุนแรงจนดื่มน้ำไม่ได้ หรือกินอะไรไม่ได้เลย
• ถ่ายเป็นเลือดสด หรืออุจจาระมีสีดำผิดปกติ
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียสติดต่อกันหลายวัน
• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้ง ตาโหล ปัสสาวะออกน้อยมาก หรือหน้ามืดเป็นลม
• อาการท้องเสียไม่ดีขึ้นเลยภายใน 3 วัน

ป้องกันเชื้อซัลโมเนลลาเข้าสู่ร่างกายด้วยการกินที่ถูกต้อง

การป้องกันให้ห่างไกลจากเจ้าเชื้อตัวนี้ทำได้ไม่ยาก เริ่มจากการเลือกรับประทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่เสมอ หลีกเลี่ยงเมนูไข่ดิบ หรือเนื้อสัตว์กึ่งสุกกึ่งดิบ นอกจากนี้ควรล้างผักและผลไม้ให้สะอาดด้วยน้ำไหลผ่าน แยกเขียงระหว่างอาหารสดกับอาหารที่ปรุงสุกแล้ว และหมั่นล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะก่อนกินข้าวหรือหลังเข้าห้องน้ำ เพื่อลดโอกาสที่เชื้อโรคจะเล็ดลอดเข้าสู่ทางเดินอาหารของเรา