เจาะลึกภาวะความดันโลหิตสูงขณะพักและภาวะความดันโลหิตสูงซิสโตลิกเดี่ยว เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

ความดันโลหิตสูงขณะพัก คือสัญญาณเตือนที่เรามักมองข้าม

หลายคนมักเข้าใจว่าการวัดความดันที่สูงเพียงครั้งเดียวในห้องตรวจอาจไม่ได้บอกอะไรมากนัก เพราะความตื่นเต้นหรือความเครียดจากการเดินทางอาจส่งผลได้ แต่ในทางการแพทย์ เราให้ความสำคัญมากกับ ภาวะความดันโลหิตสูงขณะพักและภา ซึ่งหมายถึงการที่ความดันโลหิตตัวบนหรือตัวล่างสูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานแม้ในสภาวะที่ร่างกายกำลังผ่อนคลายที่สุด หากค่าความดันที่วัดได้จากการพักอยู่ที่บ้านอย่างสม่ำเสมอมีค่าเกิน 130/80 มิลลิเมตรปรอท นั่นเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าหลอดเลือดและหัวใจของคุณกำลังทำงานหนักเกินความจำเป็นโดยไม่รู้ตัว

ความดันโลหิตสูงซิสโตลิกเดี่ยว อันตรายที่ซ่อนอยู่ในผู้สูงวัย

คำนี้อาจฟังดูแปลกหูสำหรับคนทั่วไป แต่ถ้าอธิบายให้เข้าใจง่าย มันคือภาวะที่ค่าความดันตัวบน (Systolic) สูงเกิน 140 แต่ค่าความดันตัวล่าง (Diastolic) ยังคงปกติหรือต่ำกว่า 90 ซึ่งเรามักพบภาวะนี้บ่อยมากในกลุ่มผู้สูงอายุ โดยสาเหตุหลักมาจากการที่หลอดเลือดแดงเริ่มมีความยืดหยุ่นน้อยลงหรือมีความแข็งตัวมากขึ้นตามวัย ทำให้หัวใจต้องบีบตัวแรงขึ้นเพื่อส่งเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกาย

ทำไมค่าความดันตัวบนถึงพุ่งสูงได้แม้ตัวล่างจะปกติ

• หลอดเลือดแดงใหญ่สูญเสียความยืดหยุ่น ทำให้การขยายตัวเพื่อรับแรงกระแทกจากเลือดที่บีบออกมาจากหัวใจทำได้ยากขึ้น
• มีการสะสมของคราบไขมันหรือหินปูนในผนังหลอดเลือด ทำให้ทางเดินเลือดแคบและแข็งกว่าปกติ
• การทำงานของหัวใจที่ต้องปรับตัวตามอายุ ส่งผลให้จังหวะการบีบตัวไม่ราบรื่นเหมือนวัยหนุ่มสาว

เช็กความเสี่ยงกันหน่อย เราอยู่ในกลุ่มที่น่ากังวลหรือไม่

หากปล่อยให้ภาวะเหล่านี้คงอยู่นานเกินไปโดยไม่ควบคุม จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองตีบหรือแตก รวมไปถึงภาวะหัวใจโตและไตเสื่อมได้เร็วกว่าคนทั่วไป การหมั่นสังเกตอาการผิดปกติ เช่น อาการปวดมึนศีรษะเวลาตื่นนอน ตาพร่ามัว หรือรู้สึกเหนื่อยง่ายผิดปกติ จึงเป็นเรื่องจำเป็น

จัดการความดันให้กลับมาอยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัยด้วยวิธีไหนดี

การคุมความดันไม่ได้หมายความว่าต้องกินยาเสมอไป โดยเฉพาะในระยะเริ่มต้น การปรับพฤติกรรมคือหัวใจสำคัญที่สุด

• ลดการทานอาหารรสเค็มจัด เพื่อลดปริมาณโซเดียมในกระแสเลือดซึ่งเป็นตัวการทำลายความยืดหยุ่นของหลอดเลือด
• เพิ่มการออกกำลังกายแบบแอโรบิกเบาๆ เช่น การเดินเร็ววันละ 30 นาที เพื่อช่วยให้หลอดเลือดคลายตัวและยืดหยุ่นขึ้น
• การวัดความดันด้วยตัวเองที่บ้านอย่างถูกวิธี โดยควรนั่งพักนิ่งๆ อย่างน้อย 5 นาทีก่อนวัด และวางแขนให้ระดับเดียวกับหัวใจ
• จัดการความเครียดด้วยการฝึกลมหายใจ หรือการทำสมาธิ เพื่อลดการกระตุ้นจากระบบประสาทส่วนกลางที่ทำให้อัตราการเต้นหัวใจและความดันพุ่งสูง

หากทำตามนี้แล้วค่าความดันยังไม่ลดลง หรือยังคงอยู่ในเกณฑ์สูงอย่างต่อเนื่อง การปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาการใช้ยาควบคุมความดันร่วมด้วยถือเป็นทางออกที่ปลอดภัย เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต