ผลตรวจสุขภาพบอกว่า เอนไซม์ตับสูงผิดปกติ หมายความว่าอย่างไร และต้องตกใจไหม

เพิ่งตรวจสุขภาพแล้วเจอว่า เอนไซม์ตับสูงผิดปกติ แปลว่าตับกำลังพังหรือเปล่า

เวลาที่คนไข้เดินถือใบตรวจสุขภาพเข้ามาในห้องตรวจ แล้วชี้ให้ดูตัวเลขเอนไซม์ตับที่เกินค่ามาตรฐาน สีหน้าของทุกคนมักจะเต็มไปด้วยความกังวล หลายคนคิดไปไกลถึงโรคตับแข็งหรือมะเร็งตับแล้ว ทั้งที่ในความเป็นจริง ค่าเอนไซม์ตับที่สูงขึ้น ไม่ว่าจะเป็น AST หรือ ALT เป็นเพียงสัญญาณเตือนจากร่างกายว่า เซลล์ตับกำลังเกิดความระคายเคืองหรือมีการอักเสบเกิดขึ้น เหมือนกับสัญญาณไฟเตือนหน้ารถที่สว่างขึ้นมา เพื่อบอกให้เราหันมาสำรวจพฤติกรรมการใช้ชีวิตและการทำงานของร่างกายเสียใหม่

ตับทำงานหนักเกินไปหรือเปล่า: มาทำความรู้จักเจ้าค่า AST และ ALT กันหน่อย

เพื่อให้เข้าใจตรงกันแบบง่ายที่สุด ตับเปรียบเสมือนโรงงานเคมีขนาดใหญ่ของร่างกายที่มีหน้าที่กรองสารพิษ ย่อยอาหาร และสร้างโปรตีน ภายในเซลล์ตับเหล่านี้จะมีเอนไซม์ตัวหลักๆ อยู่สองตัว คือ AST และ ALT ปกติแล้วเอนไซม์พวกนี้จะอยู่ข้างในเซลล์ตับ แต่ถ้าเมื่อไหร่ก็ตามที่เซลล์ตับได้รับความเสียหาย บวม หรืออักเสบ เจ้าเอนไซม์เหล่านี้ก็จะรั่วไหลออกมาอยู่ในกระแสเลือด เวลาเจาะเลือดตรวจจึงทำให้เราเห็นตัวเลขมันสูงขึ้นกว่าปกติ ซึ่งแพทย์จะนำตัวเลขนี้มาประกอบกับอาการอื่นๆ เพื่อค้นหาต้นตอที่แท้จริง

พฤติกรรมใกล้ตัวที่ทำให้ตับร้องไห้: ทำไมจู่ๆ เอนไซม์ตับถึงสูงขึ้นได้

ในชีวิตประจำวันของคนยุคนี้ มีหลายสาเหตุมากที่ทำให้ค่าเอนไซม์ตับสูงขึ้นได้ โดยที่ยังไม่ได้เป็นโรคตับเรื้อรังรุนแรง สาเหตุที่เราพบบ่อยในห้องตรวจมีดังนี้

• ภาวะไขมันพอกตับ: เกิดจากการกินอาหารรสจัด ของมัน ของทอด หรือแป้งและน้ำตาลมากเกินไป จนไขมันเข้าไปสะสมในเนื้อตับ
• การดื่มแอลกอฮอล์: แม้จะดื่มไม่บ่อยแต่ดื่มหนัก ก็ทำให้เซลล์ตับอักเสบเฉียบพลันได้
• ยา อาหารเสริม และสมุนไพร: บางคนกินยาแก้ปวดบางชนิดติดต่อกันนานเกินไป หรือกินวิตามินและสมุนไพรเสริมโดยไม่จำเป็น จนตับต้องทำงานหนักในการเผาผลาญ
• การนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอ: ทำให้กระบวนการฟื้นฟูตัวเองของตับทำงานได้ไม่เต็มที่

ตรวจเจอแล้วต้องทำอย่างไรต่อ: แนวทางการดูแลตัวเองและการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม

เมื่อผลตรวจบอกว่าเอนไซม์ตับสูงผิดปกติ สิ่งแรกที่หมอแนะนำคือตั้งสติให้ดี เพราะส่วนใหญ่ภาวะนี้สามารถแก้ไขและทำให้กลับมาเป็นปกติได้หากปรับเปลี่ยนพฤติกรรม แพทย์มักจะนัดมาเจาะเลือดซ้ำหลังจากให้งดแอลกอฮอล์ งดวิตามินบางตัว หรือปรับเรื่องอาหารประมาณ 2-4 สัปดาห์ นอกจากนี้ อาจมีการอัลตราซาวด์ช่องท้องส่วนบนเพิ่มเติม เพื่อดูว่ามีไขมันพอกตับ นิ่วในถุงน้ำดี หรือความผิดปกติอื่นๆ ซ่อนอยู่หรือไม่

ปรับเปลี่ยนชีวิตพลิกฟื้นสุขภาพตับ: เคล็ดลับง่ายๆ ที่ทำได้จริงทุกวัน

การดูแลตับให้กลับมาแข็งแรงไม่ต้องพึ่งพายาแพงๆ แต่เริ่มต้นจากการใช้ชีวิตประจำวันนี่เอง ลองหันมาปรับพฤติกรรมตามคำแนะนำเหล่านี้ดู

• เลือกกินอาหารที่มีประโยชน์: ลดแป้งขัดขาว น้ำตาลทราย และไขมันอิ่มตัว เพิ่มผักใบเขียวและปลาที่มีไขมันดี
• งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เด็ดขาดในช่วงที่ตับอักเสบ: เพื่อเปิดโอกาสให้เซลล์ตับได้ซ่อมแซมตัวเองเต็มที่
• ระมัดระวังเรื่องการใช้ยา: หลีกเลี่ยงการซื้อยามากินเองโดยไม่จำเป็น และปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งก่อนเริ่มกินอาหารเสริมชุดใหม่
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: ช่วยลดไขมันสะสมในตับและปรับระบบเผาผลาญให้ดีขึ้น