แอดมิตไหมหมอ? ไขข้อสงสัยเกณฑ์การพิจารณารับตัวไว้รักษาในโรงพยาบาล

เวลาที่พาคนที่บ้านมาหาหมอที่ห้องฉุกเฉินหรือแผนกผู้ป่วยนอก สิ่งหนึ่งที่มักจะสร้างความกังวลใจให้กับหลายครอบครัวเสมอคือคำถามที่ว่า ตกลงวันนี้หมอจะให้กลับบ้านหรือต้องนอนโรงพยาบาล หลายคนอาจจะสงสัยว่าคุณหมอใช้อะไรเป็นเกณฑ์ในการตัดสินใจ เพราะอาการป่วยบางอย่างดูน่ากลัวในสายตาคนไข้ แต่กลับได้ยาแล้วให้กลับไปพักผ่อนที่บ้าน ในขณะที่บางคนอาการดูเหมือนจะปกติ แต่หมอกลับบอกว่าต้องแอดมิตด่วน

ในฐานะหมอที่ต้องเจอเหตุการณ์แบบนี้ทุกวัน ผมอยากพามาทำความเข้าใจเบื้องหลังการตัดสินใจทางการแพทย์ เพื่อให้ทุกคนคลายความกังวลและเข้าใจเหตุผลที่แท้จริงว่าทำไมหมอถึงเลือกให้รักษาตัวที่บ้านหรือที่โรงพยาบาล

อาการหนักแค่ไหนถึงเรียกว่าต้องนอนโรงพยาบาล

หลักการแรกที่หมอใช้พิจารณาคือความรุนแรงของโรคและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้ทันที หากโรคที่เป็นอยู่นั้นเกินกว่าที่ร่างกายจะรับไหวด้วยตัวเอง หรือยาที่กินที่บ้านเอาไม่อยู่ หมอจำเป็นต้องรับตัวไว้ดูแลอย่างใกล้ชิด

ตัวอย่างเช่น คนไข้ที่เป็นไข้หวัดใหญ่ทั่วไป ถ้าไม่มีโรคประจำตัวและยังพอกินน้ำกินข้าวได้ หมอจะให้ยาแล้วกลับไปนอนซมที่บ้าน แต่ถ้าเป็นไข้หวัดใหญ่ในผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวเป็นเบาหวานและโรคหัวใจร่วมด้วย แถมยังมีอาการหอบเหนื่อยจนค่าออกซิเจนในเลือดตก แบบนี้คือสัญญาณอันตรายที่ต้องนอนโรงพยาบาลทันทีเพื่อให้ได้รับออกซิเจนและยาต้านไวรัสอย่างรวดเร็ว

ประเมินความเสี่ยงและแนวโน้มที่อาการจะแย่ลงกะทันหัน

โรคบางชนิดไม่ได้อันตรายในตอนนี้ แต่อาจจะอันตรายมากในอีกไม่กี่ชั่วโมงข้างหน้า หมอจึงต้องมองไปข้างหน้าเสมอเพื่อความปลอดภัยสูงสุดของคนไข้

การนอนโรงพยาบาลจึงไม่ใช่แค่การรักษาตอนที่แย่แล้ว แต่เป็นการเฝ้าระวังเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน ยกตัวอย่างเช่น คนไข้ที่ประสบอุบัติเหตุทางรถยนต์แล้วศีรษะกระแทก แม้ตอนตรวจที่ห้องฉุกเฉินจะยังรู้ตัวดี พูดคุยรู้เรื่อง และเอกซเรย์เบื้องต้นยังไม่เจอเลือดออกในสมอง แต่ถ้ามีอาการอาเจียนซ้ำๆ หรือปวดหัวรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หมอย่อมต้องรับตัวไว้ดูอาการอย่างน้อย 24 ชั่วโมง เพื่อให้มั่นใจว่าจะไม่มีเลือดออกซึมใต้เยื่อหุ้มสมองเกิดขึ้นทีหลัง

ยาและอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่บ้านให้ไม่ได้

เหตุผลสำคัญอีกข้อคือความจำเป็นในการใช้เครื่องมือแพทย์เฉพาะทางหรือการให้ยาที่ต้องทำโดยบุคลากรทางการแพทย์อย่างใกล้ชิด

มีหลายโรคที่การรักษาต้องพึ่งพาน้ำเกลือ ยาฉีดเข้าหลอดเลือดดำทุกๆ สี่หรือแปดชั่วโมง หรือการให้ออกซิเจนความเข้มข้นสูง ซึ่งสิ่งเหล่านี้ไม่สามารถทำที่บ้านได้ การนอนโรงพยาบาลจึงเป็นคำตอบเดียวที่จะทำให้คนไข้ได้รับยาอย่างต่อเนื่องและปลอดภัยภายใต้การดูแลของพยาบาลตลอด 24 ชั่วโมง

ความพร้อมและสิ่งแวดล้อมที่บ้านปลอดภัยพอหรือยัง

ปัจจัยสุดท้ายที่หมอให้ความสำคัญไม่แพ้ตัวโรคคือสภาพแวดล้อมทางบ้านและความพร้อมของผู้ดูแล หากคนไข้เป็นผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ มีภาวะสับสน หรือเพิ่งผ่าตัดใหญ่มา แม้ตัวโรคจะเริ่มทรงตัวแล้ว แต่ถ้ากลับบ้านไปตอนนี้แล้วไม่มีคนคอยพลิกตัว ป้อนยา หรือสังเกตอาการผิดปกติ ความเสี่ยงที่แผลจะติดเชื้อหรือเกิดแผลกดทับจะสูงมาก

ในกรณีแบบนี้ หมออาจจะพิจารณาให้นอนโรงพยาบาลต่ออีกสักระยะจนกว่าจะมั่นใจว่าคนไข้แข็งแรงพอและครอบครัวมีความพร้อมในการดูแลต่อที่บ้านอย่างแท้จริง

ท้ายที่สุดแล้ว การตัดสินใจรับตัวไว้รักษาในโรงพยาบาลไม่ได้ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการประเมินรอบด้านทั้งตัวโรค ความเสี่ยง อุปกรณ์การแพทย์ และความปลอดภัยของคนไข้เป็นหลัก เพื่อให้มั่นใจว่าการมารักษาในครั้งนี้จะหายป่วยและกลับบ้านได้อย่างปลอดภัยที่สุด