ภาวะติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร: รับมืออย่างไรเมื่อท้องไส้ปั่นป่วน

ทำความเข้าใจก่อนว่าทำไมจู่ๆ ถึงท้องเสียหนัก

หลายคนคงเคยผ่านประสบการณ์จู่ๆ ก็ปวดท้องมวนขึ้นมาดื้อๆ ตามด้วยอาการถ่ายเหลวเป็นน้ำ หรืออาเจียนไม่หยุด อาการเหล่านี้คือสัญญาณเตือนของ ภาวะติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งมักเกิดจากการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีเชื้อโรคปนเปื้อนเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือแม้แต่สารพิษจากเชื้อโรคเหล่านั้น เมื่อเชื้อเข้าสู่ทางเดินอาหาร ร่างกายจะพยายามกำจัดสิ่งแปลกปลอมออกอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้เกิดอาการถ่ายเหลวและคลื่นไส้อาเจียนตามมา

วิธีสังเกตอาการว่าเป็นแค่ท้องเสียทั่วไปหรือติดเชื้อรุนแรง

โดยส่วนใหญ่ร่างกายจะจัดการกับเชื้อโรคได้เองภายในไม่กี่วัน แต่คุณควรสังเกตตัวเองว่ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วยหรือไม่ เพื่อประเมินความรุนแรงของโรค:

• ถ่ายเหลวหรือถ่ายเป็นน้ำมากกว่า 3 ครั้งต่อวัน
• มีไข้ตัวร้อนร่วมด้วย
• ปวดท้องบิดเป็นพักๆ อย่างรุนแรง
• มีมูกเลือดปนในอุจจาระ
• คลื่นไส้ อาเจียน จนไม่สามารถดื่มน้ำหรือทานอาหารได้

สิ่งแรกที่ต้องทำเมื่อเริ่มท้องเสีย: การเติมน้ำให้ร่างกาย

ปัญหาที่น่ากังวลที่สุดของภาวะนี้ไม่ใช่การถ่าย แต่คือ ภาวะขาดน้ำ ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้จนร่างกายเสียสมดุลเกลือแร่ จะส่งผลกระทบต่อการทำงานของอวัยวะต่างๆ การจิบน้ำผสมเกลือแร่ (ORS) สำหรับท้องเสียโดยเฉพาะจึงสำคัญมาก การจิบทีละน้อยแต่บ่อยครั้งจะช่วยให้ร่างกายดูดซึมไปใช้ได้ดีกว่าการดื่มรวดเดียวหมดแก้ว

กินอะไรดีในช่วงพักฟื้นลำไส้

ในช่วงที่ยังมีอาการแนะนำให้เลือกอาหารที่ย่อยง่ายและไม่ระคายเคืองกระเพาะอาหาร:

• อาหารรสจืด เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก หรือซุปใส
• กล้วยน้ำว้าหรือแอปเปิล (ช่วยเรื่องการขับถ่าย)
• หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด ของทอด ของมัน ผลิตภัณฑ์จากนม และเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีนหรือน้ำตาลสูง เพราะจะยิ่งกระตุ้นให้ลำไส้บีบตัวและถ่ายมากขึ้น

อาการแบบไหนที่เตือนว่าต้องรีบมาพบหมอ

หากคุณดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วแต่อาการไม่ดีขึ้น ให้รีบไปโรงพยาบาลทันทีหากพบสัญญาณเหล่านี้:

• มีอาการอ่อนเพลียมาก ปากแห้ง ตาโหล หรือปัสสาวะไม่ออกนานหลายชั่วโมง
• ไข้สูงไม่ยอมลดแม้เช็ดตัวหรือกินยาลดไข้
• ถ่ายเป็นมูกเลือดปริมาณมาก
• อาเจียนรุนแรงจนดื่มน้ำไม่ได้เลย
• ปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ จนกดแล้วเจ็บท้องชัดเจน

การใช้ยาอย่างถูกต้องและปลอดภัย

หลายคนมักซื้อยาหยุดถ่ายมากินเองทันทีที่ท้องเสีย ซึ่งหมออยากเตือนว่า การใช้ยาหยุดถ่ายในกรณีที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียอาจส่งผลเสีย เพราะเป็นการกักเชื้อไว้ในลำไส้แทนที่จะให้ร่างกายขับออก ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาทุกครั้ง โดยเฉพาะยาปฏิชีวนะที่ไม่จำเป็นต้องใช้ในทุกกรณี ยกเว้นได้รับวินิจฉัยว่าเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียที่ต้องได้รับยาเฉพาะทางเท่านั้น