ภาวะติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร: รับมืออย่างไรเมื่อท้องเสียกะทันหัน

ท้องเสียแบบไหนคือภาวะติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร

หลายคนมักสับสนว่าการถ่ายเหลวคืออาการเดียวกันหมด แต่จริงๆ แล้ว ภาวะติดเชื้อในระบบทางเดินอาหาร หรือที่เรียกกันติดปากว่าอาหารเป็นพิษหรือลำไส้อักเสบ เกิดจากการที่เราได้รับเชื้อโรคเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือสารพิษจากเชื้อโรคเหล่านั้นผ่านทางอาหารและน้ำดื่มที่ปนเปื้อน ร่างกายจึงพยายามกำจัดสิ่งแปลกปลอมออกด้วยการขับถ่ายที่บ่อยขึ้นหรืออาเจียนออกมานั่นเอง

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเจอศึกหนักในลำไส้

อาการมักเกิดขึ้นค่อนข้างเร็วหลังจากได้รับเชื้อ โดยส่วนใหญ่จะเริ่มด้วยอาการคลื่นไส้ อาเจียน ตามมาด้วยการถ่ายเหลวเป็นน้ำ หรือบางครั้งอาจมีมูกเลือดปน นอกจากนี้ยังมีอาการปวดมวนท้องอย่างรุนแรง บิดเป็นพักๆ และหลายคนมักมีไข้ร่วมด้วยเนื่องจากร่างกายพยายามต่อสู้กับการติดเชื้อ

เมื่อไหร่ที่ต้องเริ่มกังวลและไปพบหมอให้เร็วที่สุด

แม้ว่าอาการส่วนใหญ่จะหายได้เองภายใน 2-3 วัน แต่มีบางสถานการณ์ที่คุณไม่ควรนิ่งนอนใจและควรปรึกษาแพทย์ทันที ได้แก่:

• มีอาการขาดน้ำรุนแรง เช่น ปากแห้ง ผิวหนังแห้ง ไม่ปัสสาวะหลายชั่วโมง หรือเวียนหัวหน้ามืด
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
• ถ่ายเป็นมูกเลือดปริมาณมาก
• ปวดท้องรุนแรงจนทนไม่ไหว หรือท้องแข็งตึง
• อาการไม่ดีขึ้นหลังจากผ่านไป 48 ชั่วโมง

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้านแบบได้ผล

หัวใจสำคัญของการรักษาภาวะนี้ไม่ใช่การหยุดถ่ายทันทีด้วยยา แต่เป็นการป้องกันร่างกายไม่ให้ขาดน้ำและเกลือแร่:

• ดื่มผงเกลือแร่ (ORS): แนะนำให้จิบน้ำเกลือแร่สำหรับท้องเสียแทนการดื่มน้ำเปล่าเพียงอย่างเดียว เพื่อชดเชยเกลือแร่ที่เสียไป
• ปรับอาหารเป็นของย่อยง่าย: ในช่วง 1-2 วันแรก ควรเน้นทานอาหารรสอ่อน เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก หรือซุปใส และหลีกเลี่ยงนม ผลไม้ที่มีน้ำตาลสูง หรืออาหารที่มีกากใยมาก รวมถึงอาหารรสเผ็ดจัดและของทอด
• พักผ่อนให้เพียงพอ: ให้ลำไส้ได้หยุดทำงานบ้างในช่วงที่อักเสบ

ยาหยุดถ่ายจำเป็นต้องกินหรือไม่

หลายคนมักรีบซื้อยาหยุดถ่ายมากินเองทันทีที่ท้องเสีย แต่ในทางการแพทย์เราไม่แนะนำให้กินพร่ำเพรื่อ โดยเฉพาะถ้าคุณมีไข้หรือถ่ายเป็นมูกเลือด เพราะยาเหล่านั้นจะไปหยุดการเคลื่อนไหวของลำไส้ ทำให้เชื้อโรคและสารพิษค้างอยู่ในร่างกายเรานานขึ้น ซึ่งอาจทำให้อาการแย่ลงได้ ควรใช้ยาภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกรเท่านั้น

วิธีป้องกันไม่ให้เชื้อโรคกลับมาเยือนอีกครั้ง

หลักการง่ายๆ คือ กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ อย่างที่เราคุ้นเคยกันดี แต่ที่สำคัญกว่าคือการเลือกร้านอาหารที่สะอาด น้ำดื่มที่บรรจุขวดมิดชิด และหลีกเลี่ยงอาหารที่ปรุงทิ้งไว้นานๆ เพราะเป็นแหล่งสะสมของเชื้อโรคได้ดีที่สุด การล้างมือบ่อยๆ โดยเฉพาะก่อนกินอาหารคือวิธีที่ช่วยลดความเสี่ยงได้มหาศาลครับ