ภาวะลำไส้อุดตันบางส่วน: อาการแบบไหนที่ต้องระวังก่อนจะสาย

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการปวดท้องแปลกๆ ท้องอืดแน่นแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน พอลองซักประวัติและตรวจเพิ่มเติม ถึงได้รู้ว่าเป็นเรื่องใกล้ตัวอย่างภาวะลำไส้อุดตันบางส่วน ซึ่งมักทำให้หลายคนสับสนกับอาการปวดท้องจากโรคกระเพาะหรืออาหารเป็นพิษ วันนี้ผมเลยอยากมาเล่าให้ฟังกันแบบเข้าใจง่ายๆ ว่าอาการนี้คืออะไร และทำไมเราถึงนิ่งนอนใจไม่ได้

ลำไส้อุดตันบางส่วนคืออะไร และต่างจากแบบอุดตันเต็มที่อย่างไร

เวลาเราพูดถึงลำไส้ ปกติแล้วอาหารและของเหลวจะต้องไหลผ่านไปได้อย่างราบรื่นเหมือนท่อน้ำ แต่ถ้าวันดีคืนดีมีอะไรบางอย่างมาขวางทางอยู่ แต่ไม่ได้ปิดกั้นแบบสนิทร้อยเปอร์เซ็นต์ อาหารก็ยังพอซึมผ่านไปได้บ้าง นั่นแหละครับที่เราเรียกว่าภาวะลำไส้อุดตันบางส่วน

ความน่ากลัวคือ มันไม่ได้หยุดทำงานทันทีทันใดเหมือนท่อตันสนิท แต่อาการจะค่อยๆ คืบคลานเข้ามา ทำให้เราคิดว่าเป็นแค่โรคกระเพาะ เดี๋ยวก็หาย จนบางครั้งปล่อยทิ้งไว้จนลำไส้เริ่มขาดเลือด ซึ่งเป็นอันตรายถึงชีวิตได้เลยทีเดียว

สัญญาณเตือนจากร่างกาย เมื่อทางเดินอาหารเริ่มมีปัญหา

การสังเกตอาการตัวเองเป็นสิ่งสำคัญมากครับ เพราะโรคนี้มักจะมีสัญญาณเตือนล่วงหน้าที่สังเกตได้ไม่ยาก หากเรารู้ทัน:

• ปวดท้องแบบบิดเป็นพักๆ: อาการปวดจะมาเป็นช่วงๆ เหมือนมีใครมาบีบลำไส้ แล้วก็คลายสลับกันไป ไม่ได้ปวดจี๊ดต่อเนื่องตลอดเวลา
>
• ท้องอืดแน่นและพุงกาง: รู้สึกเหมือนมีลมอยู่ในท้องเยอะมาก ต่อให้เรอหรือผายลมแล้วก็ยังไม่รู้สึกโล่งขึ้นเท่าที่ควร
>
• คลื่นไส้และอาเจียน: ยิ่งกินอะไรเข้าไป ยิ่งรู้สึกอยากอาเจียนออกมา เพราะอาหารมันเคลื่อนที่ไปข้างหน้าไม่ได้
>
• ท้องผูกสลับกับถ่ายเหลว: เนื่องจากของเหลวส่วนบนพยายามดันผ่านจุดที่แคบลงมา จึงอาจออกมาเป็นน้ำใสๆ แต่ไม่มีกากอาหาร หรือบางคนก็ถ่ายไม่ออกเลยหลายวัน

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้ทางเดินอาหารตีบแคบลง

การที่ลำไส้แคบลงจนเกิดภาวะลำไส้อุดตันบางส่วนนั้นไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ ส่วนใหญ่มักมีที่มาที่ไปจากสาเหตุเหล่านี้ครับ

• พังผืดในช่องท้อง: เคยผ่าตัดช่องท้องมาก่อนในอดีต ทำให้เนื้อเยื่อเกี่ยวพันสมานตัวกันจนไปรัดลำไส้ให้โค้งงอหรือตีบแคบ
>
• ก้อนเนื้อหรือเนื้องอก: ไม่ว่าจะเป็นเนื้อดีหรือเนื้อร้ายที่เติบโตขึ้นเรื่อยๆ จนเบียดพื้นที่ทางเดินอาหาร
>
• ไส้เลื่อนติดคา: ลำไส้เคลื่อนตัวไปโผล่ผิดที่แล้วถูกบีบรัดจนตีบตัน
>
• การอักเสบเรื้อรัง: โรคบางชนิดที่ทำให้ลำไส้บวมหนาตัวขึ้นจากภายใน
>

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการท้องอืดปวดบิด

ถ้ารู้สึกว่าเริ่มมีอาการท้องอืด ท้องผูก หรือปวดท้องแบบไม่แน่ใจ สิ่งที่เราพอจะทำได้ในเบื้องต้นเพื่อประเมินสถานการณ์มีดังนี้ครับ

• งดอาหารมื้อหนักหรืออาหารย่อยยากทันที หันมาทานอาหารอ่อนๆ ที่เคี้ยวง่าย
• ดื่มน้ำเปล่าให้เพียงพอในอุณหภูมิห้อง หลีกเลี่ยงน้ำอัดลมหรือเครื่องดื่มที่ทำให้เกิดแก๊ส
• ลองเดินขยับร่างกายเบาๆ เพื่อกระตุ้นการทำงานของลำไส้
• ห้ามซื้อยาระบายแรงๆ มาทานเองเด็ดขาด เพราะถ้าลำไส้ตีบแคบอยู่แล้ว การไปเร่งบีบตัวอาจทำให้ลำไส้ทะลุได้

อาการแบบไหนที่แปลว่าต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

ถ้าอาการปวดท้องเริ่มรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อย่ารอให้ถึงวันนัดเด็ดขาดครับ ให้รีบมาพบแพทย์โดยด่วน

• ปวดท้องรุนแรงตลอดเวลา ไม่ทุเลาลงเลย
>
• อาเจียนพุ่งออกมาเป็นน้ำดีสีเขียวเข้มหรือมีกลิ่นเหมือนอุจจาระ
>
• ท้องแข็งกดเจ็บอย่างชัดเจน
>
• ไม่สามารถผายลมหรือถ่ายอุจจาระได้เลยติดต่อกันหลายวัน

สุดท้ายนี้ โรคระบบทางเดินอาหารเป็นเรื่องที่เราไม่ควรละเลยครับ หากสังเกตว่าร่างกายส่งสัญญาณผิดปกติซ้ำๆ การมาพบแพทย์เพื่อตรวจอัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์ช่องท้อง จะช่วยให้เราเจอสาเหตุและรักษาได้ทันเวลาก่อนที่อะไรร้ายแรงจะเกิดขึ้นครับ