ทำไมจู่ๆ ถึงใจสั่น หายใจไม่ออก เหมือนจะตาย ทั้งที่ไม่ได้มีเรื่องน่ากลัวเกิดขึ้น?

อาการที่เหมือนหัวใจจะวาย ทั้งที่ร่างกายปกติดี

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยความกังวลใจ เล่าให้ฟังว่าจู่ๆ ก็รู้สึกใจสั่นแรงมาก เหงื่อแตก มือเท้าเย็น ทั้งที่ตอนนั้นไม่ได้วิ่งหรือทำอะไรเหนื่อยเลย บางคนรู้สึกเหมือนหายใจไม่ออก แน่นหน้าอกจนนึกว่าตัวเองกำลังจะเป็นโรคหัวใจหรือเส้นเลือดสมองตีบ หลายคนไปตรวจร่างกายชุดใหญ่ที่แผนกหัวใจแล้ว แต่คุณหมอก็บอกว่าหัวใจแข็งแรงดีทุกอย่าง นี่คือจุดเริ่มต้นของการทำความรู้จักกับ การเกิดภาวะตื่นตระหนกหรือภาวะกลัวที่ไม่มีเหตุผลชัดเจน ที่ภาษาทางการแพทย์เรียกว่า Panic Disorder

กลไกการเอาตัวรอดที่ทำงานผิดจังหวะ

ร่างกายเรามีระบบเตือนภัยภายในตัวที่เรียกว่า Fight-or-Flight หรือระบบสู้หรือหนี ปกติระบบนี้จะทำงานเมื่อเราเจออันตรายจริงๆ เช่น เจอสุนัขดุวิ่งไล่ หรือเหตุการณ์คับขัน แต่ในคนที่เป็นภาวะตื่นตระหนก ระบบเตือนภัยนี้ดันกดปุ่มทำงานขึ้นมาเองโดยไม่มีอันตรายใดๆ อยู่ตรงหน้า เหมือนมีคนมือบอนไปกดสัญญาณเตือนไฟไหม้ในอาคารที่ไม่มีไฟไหม้จริงๆ ร่างกายจึงหลั่งสารอะดรีนาลีนออกมาจำนวนมาก ทำให้หัวใจเต้นเร็วและหายใจถี่เพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับภัยที่ไม่มีอยู่จริง

สัญญาณเตือนที่มักเข้าใจผิดว่าเป็นโรคทางกาย

ภาวะนี้มักทำให้คนไข้รู้สึกกลัวจนตัวสั่นเพราะอาการแสดงทางกายนั้นชัดเจนมาก โดยอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

• หัวใจเต้นรัวหรือเต้นผิดจังหวะจนรู้สึกได้
• แน่นหน้าอกหรือรู้สึกอึดอัดเหมือนมีอะไรมาทับ
• หายใจไม่อิ่ม รู้สึกเหมือนต้องรีบสูดอากาศเข้าปอด
• วิงเวียนศีรษะ โคลงเคลง เหมือนจะเป็นลม
• มือไม้สั่นหรือชาตามปลายนิ้ว
• มีความคิดผุดขึ้นมาว่าตัวเองกำลังจะเสียชีวิตหรือคุมสติไม่ได้

เมื่อความกลัวเริ่มคุมชีวิต ควรรับมืออย่างไรดี

หากคุณเริ่มรู้สึกว่าอาการเหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยจนไม่กล้าออกไปไหน หรือกังวลว่ามันจะเกิดซ้ำขึ้นมาอีก สิ่งแรกที่ต้องทำคือการตั้งสติและปรับความเข้าใจใหม่ว่า อาการเหล่านี้ไม่เป็นอันตรายถึงชีวิต แม้มันจะน่ากลัวมากในขณะที่เกิด แต่ร่างกายจะไม่ถึงขั้นเสียชีวิตจากอาการแพนิค

ฝึกควบคุมลมหายใจให้เป็นจังหวะ

เมื่ออาการเริ่มมา ให้ลองใช้วิธีหายใจแบบท้องป่อง หายใจเข้าช้าๆ นับหนึ่งถึงสี่ แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกยาวๆ นับหนึ่งถึงหก ทำซ้ำไปเรื่อยๆ เพื่อดึงระบบประสาทให้กลับมาสมดุลและลดการทำงานของอะดรีนาลีนที่กำลังพุ่งพล่าน

การรักษาระยะยาวกับแพทย์เฉพาะทาง

ภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องของความอ่อนแอหรือการคิดไปเอง แต่เป็นเรื่องของการทำงานของสารเคมีในสมองที่ไม่สมดุล ซึ่งสามารถรักษาได้ด้วยการใช้ยาปรับสารเคมีในสมองควบคู่ไปกับการทำพฤติกรรมบำบัดเพื่อปรับความคิด หากปล่อยทิ้งไว้นาน ความวิตกกังวลจะเริ่มกัดกินคุณภาพชีวิตจนทำให้เราใช้ชีวิตปกติได้ยากขึ้น

พบหมอเมื่อไหร่ถึงจะเรียกว่าควรเริ่มต้นรักษา

หากอาการเหล่านี้เริ่มรบกวนชีวิตประจำวัน เช่น เริ่มไม่กล้าไปในที่ที่เคยไป ไม่กล้าขึ้นรถไฟฟ้า หรือกังวลจนนอนไม่หลับ การเข้ามาพูดคุยกับหมอเพื่อประเมินสถานการณ์ถือเป็นทางเลือกที่ดีที่สุด การได้รับยาที่เหมาะสมในช่วงแรกจะช่วยตัดวงจรความกลัว ทำให้เรากลับมาใช้ชีวิตได้ปกติและมั่นใจมากขึ้น