อยู่ดีๆ ก็ใจสั่น มือสั่น เหมือนจะขาดใจ: ทำความรู้จักกับภาวะตื่นตระหนก

จู่ๆ หัวใจก็เต้นรัวเหมือนกลองรบ ทั้งที่ไม่มีอะไรเกิดขึ้น

หลายคนเคยผ่านประสบการณ์ที่น่าตกใจ คือการนั่งอยู่เฉยๆ หรือกำลังทำกิจวัตรประจำวันปกติ แต่จู่ๆ ร่างกายกลับตอบสนองเหมือนเจอเสือไล่ตาม ทั้งที่ไม่มีภัยอันตรายใดๆ อยู่ตรงหน้า อาการที่ว่านี้มักมาพร้อมกับใจเต้นแรง เหงื่อแตก มือสั่น หายใจไม่ค่อยออก จนหลายคนคิดว่าตัวเองกำลังจะหัวใจวายหรือเกิดภาวะตื่นตระหนกหรือภาวะกลัวที่ไม่มีเหตุผลชัดเจนขึ้นมาโดยไม่รู้ตัว

กลไกในร่างกายเมื่อระบบเตือนภัยทำงานผิดพลาด

ร่างกายมนุษย์มีระบบป้องกันตัวที่ยอดเยี่ยมมากครับ เมื่อเราตกอยู่ในอันตราย ระบบประสาทอัตโนมัติจะสั่งการให้ร่างกายหลั่งสารอะดรีนาลีนออกมา เพื่อเตรียมตัวสู้หรือหนี แต่ในภาวะตื่นตระหนก ร่างกายดันกดปุ่มเตือนภัยนี้โดยไม่มีเหตุอันควร สารเคมีในสมองเกิดความผิดปกติชั่วคราว ส่งผลให้หัวใจบีบตัวเร็วและแรงกว่าปกติ เพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อให้พร้อมวิ่ง แต่เมื่อเราไม่ได้วิ่งจริง พลังงานเหล่านั้นจึงค้างอยู่และแสดงออกมาเป็นอาการทางกายที่ทรมาน

สัญญาณเตือนที่บอกว่าไม่ใช่โรคหัวใจ แต่เป็นแพนิค

คนไข้มักเดินเข้ามาหาผมด้วยความกังวลว่าป่วยเป็นโรคหัวใจร้ายแรง แต่อาการของแพนิคจะมีลักษณะเฉพาะที่สังเกตได้ดังนี้

• ใจสั่น หัวใจเต้นแรง หรือเต้นผิดจังหวะ
• แน่นหน้าอก อึดอัด เหมือนหายใจไม่ออก
• มือสั่น ขาสั่น หรือรู้สึกชาตามปลายนิ้ว
• เหงื่อออกท่วมตัว ทั้งที่อากาศไม่ได้ร้อน
• รู้สึกเหมือนโลกหมุน หรือตัวลอยๆ เหมือนไม่ได้อยู่กับเนื้อกับตัว
• มีความกลัวอย่างรุนแรงว่าจะเสียชีวิตหรือควบคุมตัวเองไม่ได้

ทำไมจู่ๆ ถึงเกิดความกลัวโดยหาสาเหตุไม่ได้

ภาวะตื่นตระหนกไม่ได้เกิดจากความอ่อนแอทางจิตใจ แต่เกิดจากปัจจัยหลายอย่างประกอบกัน บางครั้งอาจมาจากความเครียดสะสมที่ซ่อนอยู่ภายใต้จิตใต้สำนึก หรือการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมองที่ควบคุมอารมณ์ บางคนอาจมีปัจจัยทางพันธุกรรมร่วมด้วย ทำให้ระบบประสาทมีความไวต่อสิ่งเร้ามากกว่าคนทั่วไป จึงเกิดปฏิกิริยาตอบสนองที่รุนแรงเกินจริงเมื่อเจอสถานการณ์กดดันเพียงเล็กน้อย

รับมืออย่างไรเมื่ออาการแพนิคจู่โจม

เมื่ออาการเริ่มกำเริบ สิ่งสำคัญที่สุดคือการตั้งสติและปรับจังหวะการหายใจให้ช้าลง เพราะเมื่อเรากลัว เรามักจะหายใจถี่เกินไปจนได้รับออกซิเจนมากเกินจำเป็น ให้ลองทำตามนี้ครับ

• สูดลมหายใจเข้าลึกๆ ทางจมูกช้าๆ นับ 1-4 ในใจ
• กลั้นหายใจไว้ครู่หนึ่ง แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกทางปากช้าๆ นับ 1-6
• บอกตัวเองว่านี่คืออาการของระบบประสาท ไม่ใช่โรคหัวใจ และมันจะหายไปเองในเวลาไม่นาน
• พยายามโฟกัสกับสิ่งของรอบตัว เช่น มองหาสิ่งของสามอย่างในห้อง แล้วเรียกชื่อมันในใจเพื่อดึงสติกลับมาอยู่กับปัจจุบัน

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอ

หากอาการเหล่านี้เกิดขึ้นบ่อยจนเริ่มรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่กล้าออกไปทำงาน หรือไม่กล้าออกจากบ้านเพียงลำพัง อย่าปล่อยทิ้งไว้จนกลายเป็นความกังวลเรื้อรัง การปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษา ทั้งในส่วนของการปรับสมดุลสารเคมีในสมองและการทำจิตบำบัด จะช่วยให้คุณกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติและมีความสุขอีกครั้ง การรักษาไม่ใช่เรื่องน่ากลัว แต่เป็นการช่วยให้ร่างกายกลับมาสมดุลดังเดิมครับ