อยู่ดีๆ ก็ใจสั่น มือสั่น เหมือนจะขาดใจ: รับมืออย่างไรเมื่อภาวะตื่นตระหนกมาเยือน

จู่ๆ ก็ใจสั่นเหมือนจะตาย ทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรผิด

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการคล้ายกัน คือจู่ๆ ก็รู้สึกใจสั่นรัว หายใจไม่อิ่ม เหงื่อแตกพลั่ก มือเท้าเย็น หรือรู้สึกเหมือนโลกหมุน ทั้งที่ในตอนนั้นไม่ได้มีเหตุการณ์เลวร้ายหรืออันตรายตรงหน้าเลย หลายคนมักเข้าใจผิดว่าตัวเองกำลังจะเป็นโรคหัวใจ หรือเส้นเลือดในสมองแตก แต่จริงๆ แล้วนี่คือลักษณะเด่นของการเกิดภาวะตื่นตระหนกหรือภาวะกลัวที่ไม่มีเหตุผลชัดเจน ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่า Panic Attack

ทำไมร่างกายถึงสั่งให้เราตื่นตระหนกทั้งที่ไม่มีอันตราย

ลองนึกภาพว่าระบบเตือนภัยในร่างกายของเราเหมือนสัญญาณกันขโมยที่ไวเกินเหตุ ปกติแล้วร่างกายจะตอบสนองต่ออันตรายด้วยกลไกสู้หรือหนี แต่ในผู้ที่มีภาวะนี้ ระบบประสาทอัตโนมัติจะตีความผิดพลาดและปล่อยสารเคมีอย่างอะดรีนาลีนออกมาในปริมาณมากโดยไม่มีสาเหตุ ทำให้หัวใจเต้นเร็วผิดปกติเพื่อเตรียมตัวรับมือกับภัยที่มองไม่เห็น ส่งผลให้เรารู้สึกถึงความกลัวที่ทวีคูณขึ้นเรื่อยๆ จนควบคุมไม่ได้

สัญญาณเตือนที่บอกว่าเรากำลังเผชิญกับภาวะตื่นตระหนก

อาการเหล่านี้มักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและถึงจุดสูงสุดภายในไม่กี่นาที ซึ่งคนไข้มักมีอาการร่วมดังนี้:

• ใจเต้นแรง หรือรู้สึกว่าหัวใจจะหลุดออกมาจากอก
• แน่นหน้าอก เหมือนมีอะไรมากดทับ หรือเจ็บจี๊ดๆ แถวหัวใจ
• หายใจไม่อิ่ม เหมือนได้รับอากาศไม่เพียงพอ
• มือเท้าสั่น หรือมีอาการชาตามปลายมือปลายเท้า
• รู้สึกเหมือนตัวเองกำลังจะเสียสติ หรือกำลังจะตายในวินาทีนั้น
• มวนท้อง หรือคลื่นไส้อย่างรุนแรงโดยไม่มีสาเหตุจากอาหาร

เทคนิคจัดการตัวเองเมื่ออาการกำเริบอย่างกะทันหัน

หากคุณรู้สึกว่ากำลังตกอยู่ในภาวะนี้ อย่าเพิ่งตกใจไปมากกว่าเดิม ลองทำตามขั้นตอนง่ายๆ เพื่อดึงสติให้กลับมา:

• ฝึกหายใจแบบหน้าท้อง: หายใจเข้าช้าๆ นับหนึ่งถึงสี่ แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกยาวๆ การควบคุมลมหายใจจะส่งสัญญาณไปบอกสมองว่าเราปลอดภัย
• ดึงสติกลับมาที่ปัจจุบัน: ลองมองไปรอบๆ แล้วระบุชื่อสิ่งของที่เห็นสามอย่าง หรือสัมผัสวัตถุใกล้ตัวเพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากความกังวลภายใน
• เตือนตัวเองว่าเป็นแค่ปฏิกิริยาของร่างกาย: บอกตัวเองว่าอาการที่เกิดขึ้นคือภาวะตื่นตระหนก มันจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปเองในเวลาไม่นาน ไม่ใช่สัญญาณของการตายหรือโรคร้าย

เมื่อไหร่ที่ควรตัดสินใจมาปรึกษาหมอ

แม้ภาวะตื่นตระหนกจะไม่อันตรายถึงชีวิต แต่ถ้าอาการเหล่านี้รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน เช่น ทำให้คุณไม่กล้าออกไปข้างนอก ไม่กล้าขึ้นรถไฟฟ้า หรือกังวลจนนอนไม่หลับ หมอแนะนำว่าไม่ควรปล่อยไว้จนเรื้อรัง ปัจจุบันเรามีการรักษาด้วยการปรับพฤติกรรม การใช้ยาที่ช่วยปรับสมดุลสารเคมีในสมอง หรือการทำจิตบำบัด ซึ่งช่วยให้คนไข้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติสุขและลดโอกาสการเกิดซ้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ