ทำไมคนเป็นภูมิแพ้ถึงเสมหะเยอะทั้งวัน? ไขข้อข้องใจเรื่องเสมหะเรื้อรังที่แก้ไม่หายสักที

ตื่นมาแล้วต้องคอยกระแอมไอ เสมหะเหนียวๆ มาจากไหนกันแน่?

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่คลินิกด้วยปัญหาเดิมๆ คือตื่นนอนมาตอนเช้าต้องคอย kham หรือกระแอมเอาเสมหะเหนียวๆ ออกจากคออยู่ตลอดเวลา บางคนเข้าใจผิดคิดว่าตัวเองเป็นโรคหลอด bronchitis เรื้อรัง หรือสูบบุหรี่จัด แต่พอตรวจดูประวัติอย่างละเอียดแล้ว ต้นตอจริงๆ กลับมาจากโรคภูมิแพ้ที่หลายคนมองข้ามไปนี่เอง

เวลาที่เราพูดถึงโรคภูมิแพ้ ภาพแรกที่คนมักนึกถึงคืออาการจาม น้ำมูกไหล หรือคันตา แต่ในความจริงแล้ว ร่างกายของเรามีเยื่อบุทางเดินหายใจผืนเดียวกันตั้งแต่จมูก คอ ไปจนถึงหลอดลม เมื่อภูมิแพ้กำเริบ กลไกของร่างกายจะสร้างปัญหาต่อเนื่องที่ทำให้เกิดเสมหะตามมาแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้

กลไกที่ทำให้ภูมิแพ้กลายเป็นต้นเหตุของเสมหะล้นคอ

เพื่อให้เข้าใจง่ายที่สุด ลองนึกภาพว่าเยื่อบุจมูกและคอของเราคือด่านหน้า เมื่อเจอฝุ่น ไรฝุ่น หรือเกสรดอกไม้ที่แพ้ ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดว่าสิ่งเหล่านี้คือผู้บุกรุกอันตราย จึงปล่อยสารฮีสตามีนออกมาชar และนี่คือจุดเริ่มต้นของความวุ่นวายทั้งหมด

เมื่อจมูกอักเสบ น้ำมูกไม่ได้ไหลออกข้างนอกอย่างเดียว

เวลาจมูกบวมและผลิตน้ำมูกออกมามากๆ น้ำูกเหล่านี้ไม่ได้ไหลออกทางรูจมูกด้านหน้าเสมอไป แรงโน้มถ่วงและโครงสร้างภายในทำให้มันไหลย้อนลงไปที่คอหอย ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่าอาการน้ำมูกไหลลงคอ หรือ Post-nasal drip เจ้าตัวน้ำมูกใสๆ หรือเหนียวๆ นี่แหละที่ทำให้เรารู้สึกเหมือนมีก้อนอะไรติดอยู่ในคอ ตลอดเวลา

ต่อมสร้างเมือกทำงานหนักเกินเหตุ

ไม่เพียงแต่น้ำมูกจากจมูกเท่านั้น ตัวเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบนและคอเอง เมื่อเจอสารก่อภูมิแพ้หรืออากาศที่เปลี่ยนแปลง ก็จะถูกกระตุ้นให้ต่อมสร้างเมือกทำงานหนักขึ้นเพื่อดักจับสิ่งแปลกปลอม ผลลัพธ์คือร่างกายผลิตเสมหะออกมามากกว่าปกติหลายเท่า จนกลายเป็นความรำคาญในชีวิตประจำวัน

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเสมหะของคุณมาจากภูมิแพ้แน่ๆ

อาการเสมหะจากภูมิแพ้มักจะมีลักษณะเฉพาะตัวที่สังเกตได้ไม่ยาก หากคุณมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ความสัมพันธ์ระหว่างภูมิแพ้และปริมาณเสมหะก็น่าจะชัดเจนแล้ว

• มีอาการจาม คัดจมูก หรือคันจมูกร่วมด้วย โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนหรือเจอฝุ่น
• เสมหะส่วนใหญ่จะมีลักษณะใส หรือขาวขุ่น เหนียวเล็กน้อย ไม่มีสีเหลืองเขียวเข้มเหมือนเวลาติดเชื้อแบคทีเรีย
• รู้สึกระคายคอ เหมือนมีเสมหะติดอยู่ตลอดเวลาแต่ขับออกยาก
• อาการจะเป็นๆ หายๆ ตามสภาพแวดล้อม เช่น กำเริบหนักขึ้นเวลาอยู่ในห้องนอนที่มีไรฝุ่น หรือช่วงที่อากาศเปลี่ยน

วิธีดูแลตัวเองและการตัดวงจรเสมหะเรื้อรัง

การจะแก้ปัญหาเสมหะจากภูมิแพ้ให้หายขาด ไม่ใช่การกินยาละลายเสมหะไปเรื่อยๆ เพราะมันเป็นการแก้ที่ปลายเหตุ วิธีที่ถูกต้องคือการจัดการที่ต้นเหตุของภูมิแพ้ควบคู่กันไป

ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ ทางออกง่ายๆ ที่ได้ผลดีเกินคาด

การล้างจมูกด้วยน้ำเกลืออุ่นๆ เป็นประจำช่วยชะล้างน้ำมูกเหนียวๆ และสารก่อภูมิแพ้ที่ตกค้างอยู่ในโพรงจมูกไม่ให้ไหลลงไปที่คอ เป็นวิธีที่ปลอดภัยและช่วยลดปริมาณเสมหะได้อย่างเห็นผลชัดเจนโดยไม่ต้องใช้ยา

ควบคุมสิ่งแวดล้อมรอบตัว

การลดปริมาณฝุ่น ไรฝุ่นในห้องนอน ซักผ้าปูที่นอนด้วยน้ำร้อน และการหลีกเลี่ยงสารระคายเคืองอย่างควันบุหรี่หรือน้ำหอมฉุน จะช่วยลดการกระตุ้นเยื่อบุทางเดินหายใจ ทำให้ต่อมเมือกไม่ต้องทำงานหนักเกินความจำเป็น

ปรึกษาแพทย์เพื่อใช้ยาที่ตรงจุด

ในกรณีที่ปรับพฤติกรรมแล้วยังไม่ดีขึ้น การใช้ยากลุ่มต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่ที่ไม่ง่วง หรือยาสเตียรอยด์พ่นจมูกตามคำแนะนำของแพทย์ จะช่วยควบคุมการอักเสบในโพรงจมูกได้อย่างตรงจุด เมื่อจมูกไม่อักเสบ น้ำมูกที่ไหลลงคอและปริมาณเสมหะก็จะลดลงตามไปด้วยโดยปริยาย