ทำไมเวลาภูมิแพ้กำเริบ ถึงมีเสมหะเหนียวติดคออยู่เรื่อย?

ตื่นมาทีไรทำไมต้องคอยกระแอมเคลียร์คอทุกเช้า

หลายคนเดินเข้ามาปรึกษาที่คลินิกด้วยปัญหาที่น่ารำคาญใจไม่น้อย นั่นคืออาการมีเสมหะอยู่ในคอตลอดเวลา โดยเฉพาะเวลาตื่นนอนตอนเช้าหรือเวลาเจอฝุ่น ควัน หรืออากาศเปลี่ยน แปลว่าต้องคอยกระแอมหรือบ้วนเสมหะทิ้งอยู่ตลอดจนรู้สึกเพลีย หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าตัวเองเป็นโรคปอดอักเสบเรื้อรัง หรือคิดว่ารับประทานอาหารอะไรแล้วไปติดคอ แต่พอตรวจดูจริงๆ แล้ว ต้นตอของปัญหาไม่ได้อยู่ที่หลอดลมหรือปอด แต่อยู่ที่โรคภูมิแพ้ที่เป็นโรคประจำตัวนี่เอง

กลไกเบื้องหลังที่ทำให้ภูมิแพ้กับเสมหะเป็นเพื่อนซี้กัน

เวลาที่เราพูดถึงโรคภูมิแพ้ หลายคนมักจะนึกถึงอาการจาม คันจมูก หรือน้ำมูกไหลใสๆ แต่ในความเป็นจริง ระบบทางเดินหายใจของเราตั้งแต่จมูก โพรงไซนัส ไปจนถึงหลอดลม มีเยื่อบุชนิดเดียวกันเชื่อมต่อกันทั้งหมด เมื่อร่างกายได้รับสิ่งกระตุ้นที่แพ้ เช่น ไรฝุ่น ขนสัตว์ หรือเกสรดอกไม้ ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดว่าสิ่งเหล่านี้เป็นอันตราย และปล่อยสารสื่ออักเสบออกมา

สารอักเสบตัวนี้ไม่ได้ทำให้แค่จมูกบวมและมีน้ำมูกเท่านั้น แต่ยังไปกระตุ้นต่อมสร้างเมือกทั่วทั้งระบบทางเดินหายใจให้ทำงานหนักขึ้น ผลลัพธ์ที่ได้คือร่างกายจะผลิตน้ำมูกและเมือกออกมาในปริมาณที่มากกว่าปกติหลายเท่าเพื่อพยายามดักจับสิ่งแปลกปลอมเหล่านั้น

ทางเดินของเสมหะ เมื่อน้ำมูกไหลลงคอ

เมื่อโพรงจมูกสร้างเมือกออกมาเยอะเกินไป เมือกเหล่านี้จะไม่ยอมไหลออกทางจมูกอย่างเดียว แต่มันมักจะไหลย้อนลงไปที่ด้านหลังคอ ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกว่าอาการน้ำมูกไหลลงคอ เมื่อเมือกเหนียวๆ ไหลมารวมกันที่บริเวณลำคอ ร่างกายจะพยายามขับออกด้วยการกระแอมไอ หรือทำให้เรารู้สึกเหมือนมีก้อนอะไรมาติดอยู่ที่คอตลอดเวลา ซึ่งความจริงแล้วมันคือเสมหะที่มาจากปฏิกิริยาภูมิแพ้ในโพรงจมูกนั่นเอง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าเสมหะมาจากภูมิแพ้แน่ๆ

หากคุณกำลังสงสัยว่าอาการเสมหะเรื้อรังที่เป็นอยู่เกิดจากภูมิแพ้หรือเปล่า ลองสังเกตอาการร่วมเหล่านี้ดู

• มีอาการจามติดต่อกันหลายครั้งในตอนเช้าตรู่หรือเวลาโดนฝุ่น
• คันยิบๆ ที่เพดานปาก ตา หรือหัวตา
• คัดจมูก แน่นจมูก หายใจไม่ออกสลับข้างกันไปมา
• เสมหะมักจะเป็นสีใสหรือสีขาวขุ่นเหนียวๆ ไม่มีไข้ร่วมด้วย
• อาการจะเป็นๆ หายๆ ตามสภาพแวดล้อมหรือช่วงเวลาที่เปลี่ยนไป

วิธีจัดการกับต้นตอ เพื่อลดปริมาณเสมหะกวนใจ

การจะแก้ปัญหาเรื่องเสมหะจากภูมิแพ้ให้ได้ผลระยะยาว การกินยาละลายเสมหะอย่างเดียวอาจจะไม่เพียงพอ เพราะต้นตออยู่ที่การอักเสบจากภูมิแพ้ แนวทางดูแลตัวเองที่ได้ผลดีมีดังนี้

หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่ทำให้แพ้

สำรวจห้องนอนและสภาพแวดล้อมรอบตัว กำจัดแหล่งสะสมของไรฝุ่น เช่น เปลี่ยนผ้าปูที่นอนบ่อยๆ ซักด้วยน้ำร้อน หลีกเลี่ยงการใช้ตุ๊กตาผ้าขน และใช้เครื่องฟอกอากาศเพื่อกรองฝุ่นละอองขนาดเล็ก

ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือเป็นประจำ

วิธีนี้ช่วยชะล้างน้ำมูกส่วนเกินและสารก่อภูมิแพ้ที่ตกค้างอยู่ในโพรงจมูกให้ออกไปได้โดยตรง ลดการไหลลงคอของเสมหะได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำวันละสองครั้งเช้าและก่อนนอนจะช่วยให้รู้สึกโล่งคอขึ้นมาก

ใช้ยาตามคำแนะนำของแพทย์

แพทย์อาจพิจารณาให้ยากลุ่มสเตียรอยด์พ่นจมูก ซึ่งเป็นยาที่มีความปลอดภัยสูง ออกฤทธิ์เฉพาะที่เพื่อลดการอักเสบในโพรงจมูกโดยตรง หรือยาแก้แพ้ชนิดไม่ง่วง เพื่อควบคุมอาการไม่ให้ต่อมสร้างเมือกทำงานหนักเกินไป