ความเสี่ยงและอันตรายจากการใช้อัลกอฮอล์เช็ดตัวเด็กเพื่อลดไข้

ลูกตัวร้อนจี๋ อย่าเพิ่งหยิบเหล้าขาวหรือแอลกอฮอล์มาเช็ดตัว

เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่หลายคนคงเคยได้ยินคำแนะนำจากรุ่นปู่ย่าตายายว่า ถ้าลูกตัวร้อนให้เอาเหล้าขาวหรือแอลกอฮอล์เช็ดตัวเพื่อให้ไข้ลดเร็วขึ้น ในฐานะหมอ ผมอยากบอกว่าวิธีนี้เป็นความเชื่อที่ผิดและอันตรายต่อลูกน้อยมากครับ เพราะการใช้อัลกอฮอล์เช็ดตัวเด็กเพื่อลดไข้นั้นไม่ได้ช่วยให้ไข้ลดลงตามกลไกที่ถูกต้อง แถมยังเพิ่มความเสี่ยงที่น่ากลัวให้กับร่างกายเด็กที่บอบบางอีกด้วย

ทำไมการเช็ดตัวด้วยแอลกอฮอล์ถึงอันตรายกว่าที่คิด

กลไกการลดไข้ที่ถูกต้องคือการระบายความร้อนออกจากร่างกาย แต่แอลกอฮอล์มีคุณสมบัติระเหยเร็วเกินไป ซึ่งส่งผลเสียดังนี้ครับ

• หลอดเลือดหดตัว: เมื่อแอลกอฮอล์ระเหยเร็ว ผิวหนังจะรู้สึกเย็นวูบ ทำให้หลอดเลือดที่ผิวหนังหดตัวทันที ส่งผลให้ความร้อนภายในร่างกายถูกกักเก็บไว้ ออกมาไม่ได้ ไข้จึงไม่ลดลงอย่างที่เข้าใจ
• เกิดอาการหนาวสั่น: การเช็ดด้วยแอลกอฮอล์ทำให้ลูกรู้สึกหนาวสั่น ซึ่งอาการสั่นนี้แหละครับที่เป็นตัวการทำให้ร่างกายผลิตความร้อนเพิ่มขึ้น กลายเป็นว่าไข้ยิ่งสูงขึ้นกว่าเดิม
• การดูดซึมผ่านผิวหนัง: ผิวหนังของเด็กบางและดูดซึมสารต่างๆ ได้ดีมาก หากเช็ดด้วยแอลกอฮอล์ แอลกอฮอล์จะซึมเข้าสู่กระแสเลือดได้ง่าย ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อระบบประสาทส่วนกลางของเด็ก ทำให้เกิดอาการมึนงง ซึม หรือในกรณีรุนแรงอาจเกิดภาวะช็อกได้

พิษจากแอลกอฮอล์ที่พ่อแม่ต้องระวัง

นอกจากแอลกอฮอล์จะทำให้ไข้ไม่ลดแล้ว กลิ่นของแอลกอฮอล์ที่ระเหยขึ้นมายังเป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจของลูกน้อยด้วยครับ เด็กอาจสูดดมไอระเหยเหล่านี้เข้าไป ทำให้ระคายเคืองปอดและหลอดลม หากโชคร้ายเกิดการดูดซึมเข้าสู่ร่างกายในปริมาณมาก อาจทำให้เกิดภาวะระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ หรือมีอาการชักจากพิษของแอลกอฮอล์ได้ ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่อันตรายมาก

วิธีเช็ดตัวลดไข้ที่ปลอดภัยและได้ผลดีที่สุด

หมอแนะนำให้คุณพ่อคุณแม่เปลี่ยนมาใช้วิธีเช็ดตัวด้วยน้ำธรรมดาหรือน้ำอุ่นเล็กน้อยแทนครับ เพราะเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุดและช่วยระบายความร้อนได้จริง

• ใช้น้ำอุณหภูมิห้อง: ผสมน้ำอุ่นเล็กน้อยให้พอรู้สึกสบายผิว
• เช็ดแบบเข้าหาหัวใจ: ใช้ผ้าขนหนูชุบน้ำบิดหมาด เช็ดจากปลายมือปลายเท้าเข้าหาลำตัว เพื่อช่วยการไหลเวียนเลือดและระบายความร้อน
• เน้นจุดชีพจร: เช็ดบริเวณซอกคอ รักแร้ และขาหนีบ เพราะเป็นจุดที่มีเส้นเลือดใหญ่ผ่าน จะช่วยให้ระบายความร้อนได้ดีขึ้น
• พักให้ตัวแห้ง: หลังจากเช็ดตัวแล้วให้ซับตัวให้แห้งและสวมเสื้อผ้าที่ระบายอากาศได้ดี ไม่จำเป็นต้องห่มผ้าหนาจนเกินไป

เมื่อไหร่ที่ต้องพาเด็กไปหาหมอทันที

ถ้าทำตามวิธีข้างต้นแล้วไข้ยังไม่ลด หรือมีอาการร่วมเหล่านี้ อย่ารอนานครับ ให้รีบพาลูกมาพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง

• ลูกมีอาการซึมลง ไม่ยอมกินนมหรือน้ำ
• มีอาการชักร่วมด้วย
• ไข้สูงลอยเกิน 2 วัน หรือไข้สูงมากจนควบคุมไม่ได้
• มีผื่นขึ้นตามตัว หรือมีอาการอาเจียนรุนแรง

จำไว้นะครับว่าความใจเย็นและการใช้วิธีที่ถูกต้องสำคัญที่สุด การใช้อัลกอฮอล์เช็ดตัวไม่ใช่ทางออกของการลดไข้ แต่เป็นการนำความเสี่ยงเข้าสู่ร่างกายลูกโดยไม่จำเป็นครับ