ความเสี่ยงและอันตรายจากการใช้อัลกอฮอล์เช็ดตัวเด็กเพื่อลดไข้

ทำไมความเชื่อเรื่องเอาเหล้าหรือแอลกอฮอล์มาเช็ดตัวเด็กถึงอันตรายกว่าที่คิด

เวลาลูกตัวร้อนจัด หลายบ้านมักจะได้รับคำแนะนำแบบปากต่อปากมานานว่า ให้เอาเหล้าขาวหรือแอลกอฮอล์มาเช็ดตัวเพื่อช่วยระบายความร้อนให้เร็วขึ้น บางคนบอกว่าเช็ดแล้วตัวเย็นลงไวดี แต่ในฐานะหมอ ผมอยากบอกว่านี่เป็นวิธีที่อันตรายและควรเลิกทำอย่างเด็ดขาดครับ เพราะสิ่งที่คุณเห็นว่าตัวลูกเย็นลง แท้จริงแล้วมันคือกระบวนการระเหยที่ส่งผลกระทบต่อร่างกายเด็กมากกว่าที่พ่อแม่คาดคิด

ความเสี่ยงและอันตรายจากการใช้อัลกอฮอล์เช็ดตัวเด็ก ที่พ่อแม่ต้องรู้

แอลกอฮอล์มีคุณสมบัติระเหยตัวได้เร็วมาก เมื่อเรานำมาเช็ดตามร่างกายเด็ก มันจะดึงความร้อนออกจากผิวหนังอย่างรวดเร็วเกินไป จนทำให้หลอดเลือดบริเวณผิวหนังหดตัวทันทีแทนที่จะขยายตัวเพื่อระบายความร้อน นอกจากนี้ยังมีอันตรายแฝงที่น่ากลัวกว่านั้น คือการดูดซึมผ่านผิวหนัง

ความอันตรายจากการดูดซึมและสูดดมสารเคมี

• สารพิษเข้าสู่กระแสเลือด: ผิวหนังของเด็กมีความบางมาก แอลกอฮอล์สามารถซึมผ่านเข้าไปในกระแสเลือดได้โดยตรง หากเด็กได้รับในปริมาณมากอาจเกิดภาวะแอลกอฮอล์เป็นพิษได้
• อันตรายจากการสูดดม: ไอระเหยของแอลกอฮอล์ที่เข้มข้นจะผ่านเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจของเด็กโดยตรง ทำให้เกิดอาการระคายเคือง ปอดทำงานหนัก หรือในกรณีที่เด็กเล็กมากอาจเกิดอาการซึมหรือหมดสติได้
• ผิวหนังแห้งและระคายเคือง: แอลกอฮอล์จะชะล้างไขมันที่เคลือบผิวหนังเด็กออกไป ทำให้ผิวแห้งตึง แตก หรือเกิดอาการแสบร้อนได้ง่าย

วิธีลดไข้ให้ลูกน้อยอย่างปลอดภัยและได้ผลดีที่สุด

หัวใจสำคัญของการลดไข้ไม่ใช่การทำให้ผิวหนังเย็นเฉียบแบบทันที แต่คือการทำให้ร่างกายระบายความร้อนออกมาได้อย่างเป็นธรรมชาติและปลอดภัยที่สุด ดังนี้

• เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้อง: ควรใช้น้ำอุ่นหรือน้ำอุณหภูมิห้องเท่านั้น เพราะน้ำที่อุ่นจะช่วยให้หลอดเลือดขยายตัว ทำให้ร่างกายระบายความร้อนออกมาทางรูขุมขนได้จริง
• เช็ดตัวย้อนรูขุมขน: การเช็ดตัวควรเช็ดจากปลายมือปลายเท้าเข้าสู่หัวใจ เพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนและนำความร้อนมาสู่ผิวหนังเพื่อระบายออก
• ให้ยาลดไข้ตามน้ำหนักตัว: การใช้ยาพาราเซตามอลที่ถูกต้องตามน้ำหนักตัวเด็ก ยังคงเป็นวิธีมาตรฐานที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพที่สุด
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: การให้ลูกจิบน้ำบ่อยๆ จะช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำจากการเสียเหงื่อได้ดีกว่าวิธีภายนอกใดๆ

เมื่อไหร่ที่การลดไข้เองที่บ้านไม่ได้ผลและต้องรีบไปโรงพยาบาล

หากคุณดูแลเบื้องต้นด้วยการเช็ดตัวและกินยาแล้วไข้ยังไม่ลด หรือมีอาการร่วมดังต่อไปนี้ อย่ารอดูอาการเองจนเกินไปครับ

• เด็กมีอาการซึม ไม่กินนม หรือไม่เล่นเหมือนปกติ
• มีอาการชักเกร็งจากไข้สูง
• อาเจียนรุนแรง หรือหายใจหอบเหนื่อย
• ไข้สูงติดต่อกันเกิน 2-3 วัน

สุขภาพของลูกเป็นเรื่องสำคัญ การใช้ความเชื่อเก่าๆ อาจกลายเป็นการทำร้ายลูกโดยไม่ตั้งใจ หากลูกมีไข้ ครั้งต่อไปให้เลือกใช้น้ำเปล่าสะอาดเช็ดตัวเพื่อความปลอดภัยดีที่สุดครับ