เนื้องอกมดลูกชนิดอินทรามูรัล: ก้อนเนื้อที่ซ่อนตัวอยู่ตรงกล้ามเนื้อมดลูก รู้ทันไว้ก่อนสร้างปัญหา

เวลาตรวจภายในแล้วคุณหมอบอกว่าเจอ เนื้องอกมดลูกชนิดอินทรามูรัล แปลว่าอะไรกันแน่นะ?

หลายคนพอได้ยินคำว่าเนื้องอกมดลูก ก็มักจะตกใจกลัวจนมือไม้อ่อน เพราะคิดไปไกลถึงโรคร้ายแรง แต่ในความเป็นจริงแล้ว เนื้องอกชนิดนี้ส่วนใหญ่เป็นเนื้อดี ไม่ใช่มะเร็ง และพบได้บ่อยมากในผู้หญิงวัย 30 ถึง 50 ปี โดยคำว่าอินทรามูรัล (Intramural) ก็คือตำแหน่งที่ก้อนเนื้อเจ้ากรรมเขาไปฝังตัวและเติบโตอยู่ตรงกลางชั้นกล้ามเนื้อมดลูกพอดิบพอดี เหมือนเวลาที่เราปั้นแป้งซาลาเปาแล้วมีไส้อยู่ข้างในเนื้อแป้งนั่นแหละครับ

ทำไมอยู่ๆ เจ้าก้อนเนื้อนี้ถึงมาแอบเติบโตอยู่ในมดลูกของเราได้?

พูดกันตามตรงว่าปัจจุบันทางการแพทย์ก็ยังฟันธงแบบร้อยเปอร์เซ็นต์ไม่ได้ว่าเกิดจากอะไร แต่เราพบว่าฮอร์โมนเพศหญิงอย่างเอสโตรเจนและโปรเจสเตอโรน มีส่วนกระตุ้นให้ก้อนเนื้อเหล่านี้โตขึ้น นอกจากนี้เรื่องของพันธุกรรมก็มีส่วนด้วย ถ้าคุณแม่หรือพี่สาวเคยมีประวัติเป็นเนื้องอกมดลูก เราก็มีโอกาสแจ็กพอตเจอเจ้าก้อนนี้ได้มากกว่าคนอื่น และที่น่าสนใจคือ พอผู้หญิงเราเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน ฮอร์โมนลดลง เจ้าเนื้องอกพวกนี้มักจะฝ่อและยุบตัวลงไปเองได้โดยไม่ต้องทำอะไรเลย

เช็กลิสต์อาการเตือนภัย แบบไหนที่ฟ้องว่ามดลูกกำลังส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือ?

ความน่ารักของเนื้องอกอินทรามูรัลคือ ถ้าก้อนเล็กมากๆ แทบจะไม่มีอาการอะไรเลย เรามักจะรู้ตัวก็ตอนที่มาอัลตราซาวนด์ประจำปีนี่แหละ แต่ถ้าก้อนเริ่มโตขึ้นจนไปเบียดเบียดเนื้อเยื่อรอบข้าง อาการเหล่านี้จะเริ่มถามหา:

• ประจำเดือนมามากผิดปกติ: มาแบบชุ่มฉ่ำ ต้องเปลี่ยนผ้าอนามัยทุกชั่วโมง หรือมีลิ่มเลือดก้อนใหญ่ๆ หลุดออกมาด้วย
• ปวดท้องน้อยหน่วงๆ: ปวดประจำเดือนมากกว่าปกติ ปวดร้าวลงขา หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรมาถ่วงอยู่ในท้องตลอดเวลา
• ปวดหลังส่วนล่าง: บางเคสก้อนเนื้อไปกดทับเส้นประสาท ทำให้ปวดหลังจากด้านใน
• ปวดเวลาทำกิจกรรม: เจ็บลึกๆ บริเวณอุ้งเชิงกรานเวลามีกิจกรรมทางเพศ
• ปวดฉี่บ่อย ท้องผูก: เกิดจากก้อนเนื้อไปเบียดกระเพาะปัสสาวะหรือลำไส้ที่อยู่ใกล้เคียง

ปล่อยทิ้งไว้ไม่ยอมรักษา จะส่งผลกระทบอะไรกับร่างกายบ้างไหม?

ถ้าก้อนโตขึ้นเรื่อยๆ ปัญหาหลักคือเรื่องภาวะโลหิตจางจากการเสียเลือดมากในแต่ละเดือน ทำให้เพลีย เหนื่อยง่าย หน้ามืดบ่อย นอกจากนี้ในแง่ของการมีบุตร ถ้าก้อนเนื้อไปทำให้โพรงมดลูกผิดรูป ก็อาจจะทำให้ไข่ที่ปฏิสนธิแล้วฝังตัวยากขึ้น หรือเสี่ยงต่อการแท้งบุตรในระยะแรกได้ ใครที่กำลังวางแผนจะมีน้อง หมอจึงมักจะแนะนำให้ตรวจเช็กเรื่องนี้ให้ละเอียดก่อนตั้งครรภ์

คุณหมอตรวจวินิจฉัยอย่างไร และมีแนวทางจัดการรักษาแบบไหนบ้าง?

การตรวจที่แม่นยำที่สุดคือการทำอัลตราซาวนด์ ไม่ว่าจะเป็นทางหน้าท้องหรืออัลตราซาวนด์ผ่านช่องคลอด ซึ่งจะเห็นขนาด ตำแหน่ง และจำนวนของก้อนเนื้อได้อย่างชัดเจน ส่วนเรื่องการรักษานั้น ไม่ใช่ว่าเจอแล้วจะต้องผ่าตัดทุกคนเสมอไป หมอจะพิจารณาจากอาการและความจำเป็นเป็นหลัก:

• กลุ่มที่ไม่มีอาการและก้อนเล็ก: แค่นัดตรวจติดตามอัลตราซาวนด์ทุก 6 เดือน หรือ 1 ปี ก็พอ ไม่ต้องกังวลอะไร
• กลุ่มที่มีอาการปวดหรือประจำเดือนมาก: แพทย์อาจจะให้ยาฮอร์โมนเพื่อช่วยควบคุมปริมาณเลือดประจำเดือนและลดขนาดก้อนเนื้อลงชั่วคราว
• กลุ่มที่ก้อนใหญ่มากหรือมีบุตรยาก: อาจพิจารณาวิธีการผ่าตัด ไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัดส่องกล้องเลาะเฉพาะก้อนเนื้อออก (กรณีที่ยังอยากมีลูก) หรือการผ่าตัดเอามดลูกออก (กรณีที่ครอบครัวสมบูรณ์แล้วและอายุเข้าเกณฑ์)

ท้ายที่สุดแล้ว การรู้จักสังเกตความผิดปกติของร่างกายตัวเอง เช่น รอบเดือนที่เปลี่ยนไป อาการปวดท้องน้อยที่ไม่เคยเป็นมาก่อน คือกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้เราตรวจพบและดูแลรักษาเนื้องอกมดลูกชนิดอินทรามูรัลได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่ก้อนเนื้อจะสร้างปัญหาใหญ่โตครับ