เจาะลึกการตรวจเพาะเชื้อจากน้ำนม เมื่อคุณแม่มีอาการเต้านมอักเสบ

ทำไมคุณแม่ต้องตรวจเพาะเชื้อจากน้ำนม

เวลาที่มีอาการเต้านมอักเสบหรือฝีที่เต้านม คุณแม่หลายท่านมักจะมีความกังวลใจว่าจะต้องรักษาอย่างไรและเชื้อที่ก่อโรคเป็นเชื้อชนิดไหนกันแน่ ในบางกรณีที่อาการอักเสบไม่ตอบสนองต่อยาปฏิชีวนะมาตรฐาน หรือมีอาการเรื้อรังซ้ำซาก การตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อเพาะเชื้อจากน้ำนมจะเข้ามามีบทบาทสำคัญ เพื่อให้หมอสามารถเลือกยาฆ่าเชื้อที่ตรงจุดและรักษาได้อย่างแม่นยำที่สุด

ขั้นตอนการเก็บน้ำนมไปตรวจให้ได้ผลแม่นยำที่สุด

การเก็บน้ำนมเพื่อส่งตรวจไม่ใช่แค่การบีบน้ำนมใส่กระปุกแล้วจบไป แต่ต้องอาศัยความสะอาดที่เคร่งครัด เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อแบคทีเรียจากผิวหนังรอบๆ เข้าไปปนเปื้อนในตัวอย่าง ซึ่งจะทำให้ผลตรวจคลาดเคลื่อนและวินิจฉัยผิดพลาดได้

• ทำความสะอาดบริเวณหัวนมและลานนมด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำเกลือปราศจากเชื้อ
• ควรทิ้งน้ำนมส่วนแรกที่บีบออกมาประมาณ 5-10 หยดแรก เพราะส่วนนี้มักมีเชื้อปนเปื้อนจากผิวหนังอยู่มาก
• ใช้ภาชนะที่ผ่านการฆ่าเชื้อจากโรงพยาบาลโดยเฉพาะในการรองรับน้ำนม
• ปิดฝาให้สนิทและรีบนำส่งห้องปฏิบัติการทันทีตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

อ่านผลตรวจอย่างไร เมื่อห้องแล็บรายงานเชื้อออกมา

เมื่อผลการเพาะเชื้อออกมา หมอจะพิจารณาว่าเชื้อที่พบเป็นเชื้อก่อโรคตัวหลัก หรือเป็นเพียงเชื้อประจำถิ่นที่ปนเปื้อนมา หากพบแบคทีเรียจำนวนมากและตรงกับอาการทางคลินิก หมอจะดูผลความไวของเชื้อต่อยาปฏิชีวนะ หรือที่เรียกว่า Antibiogram เพื่อเลือกว่าจะใช้ยาตัวไหนในการรักษาที่ได้ผลดีที่สุดสำหรับคุณแม่ท่านนั้นๆ

กรณีไหนบ้างที่หมอจะแนะนำให้ตรวจเพาะเชื้อ

ไม่ได้แปลว่าคุณแม่ทุกคนที่มีปัญหาเรื่องเต้านมต้องมาตรวจเพาะเชื้อเสมอไป หมอจะพิจารณาตรวจในกรณีดังต่อไปนี้เป็นหลัก

• อาการเต้านมอักเสบที่ไม่ดีขึ้นหลังจากได้รับยาปฏิชีวนะไปแล้ว 48 ชั่วโมง
• มีอาการเป็นซ้ำซากในจุดเดิมบ่อยครั้ง
• มีการติดเชื้อในโรงพยาบาลหรือในชุมชนที่มีแนวโน้มว่าเชื้อดื้อยา
• คนไข้มีภาวะภูมิคุ้มกันบกพร่องที่ต้องระมัดระวังเป็นพิเศษ

การดูแลตัวเองระหว่างรอผลตรวจ

ในระหว่างที่รอผลจากห้องปฏิบัติการ หมอมักจะเริ่มให้ยาปฏิชีวนะแบบครอบคลุมเชื้อไปก่อนตามดุลยพินิจ เพื่อบรรเทาอาการอักเสบไม่ให้ลุกลาม สิ่งสำคัญคือการหมั่นระบายน้ำนมออกอย่างสม่ำเสมอด้วยการให้ลูกเข้าเต้าหรือการปั๊มนม เพื่อไม่ให้เกิดการคั่งซึ่งเป็นแหล่งสะสมของเชื้อแบคทีเรีย และช่วยให้ยาที่ทานเข้าไปออกฤทธิ์ที่บริเวณเต้านมได้ดีขึ้น หากมีไข้สูง ปวดบวมแดงร้อนมาก หรือเห็นก้อนชัดเจนจนสงสัยว่ามีหนอง ควรกลับมาพบหมอเพื่อประเมินซ้ำทันที